Turkije-deskundige Zürcher: 'Economische sancties zouden Turkije meer pijn doen dan Nederland'

Vier vragen over maatregelen tegen Nederland

Met een aantal maatregelen heeft de Turkse president Erdogan Nederland maandag gestraft voor de gebeurtenissen zaterdag in Rotterdam. Harde sancties bleven uit. Premier Rutte noemde de strafmaatregelen 'bizar' maar hij vond ze tegelijk ook meevallen. Vier vragen aan Erik-Jan Zürcher, hoogleraar Turkse studies aan de Universiteit van Leiden, over de 'zachte' Turkse maatregelen.

Had u deze Turkse bestraffing verwacht? Uiteindelijk heeft het niet veel om het lijf, na de spierballentaal van de afgelopen dagen.
'Ja, want economische maatregelen zouden Turkije veel meer schaden. De economische relatie tussen beide landen is best belangrijk. Nederland is een grote investeerder in Turkije. De export naar Turkije bedraagt zo'n 5 miljard euro. Maar economische sancties van Ankara zouden de Turkse economie meer schade toebrengen dan de Nederlandse. De Turkse economie draait namelijk niet meer zo goed als een aantal jaar geleden. Terwijl het nu goed gaat met de Nederlandse economie.'

'Dus heeft Turkije het nu gezocht in een paar symbolische maatregelen. Met diplomatieke sancties en het beëindigen van culturele uitwisselingen kon Erdogan zijn punt maken en tegemoetkomen aan de gekrenkte Turkse trots.'

Hoe lang gaat deze rel tussen beide landen eigenlijk duren?
'Zeker nog tot het referendum in april over de nieuwe grondwet. Het referendum heeft nu meer prioriteit. Daarna zal het allemaal weer terugkeren tot normale proporties. Dat is met Rusland ook zo gebeurd, na het neerschieten van een Russisch gevechtsvliegtuig door de Turkse luchtmacht. Tegen het einde van het jaar zal de relatie tussen Turkije en Nederland weer normaal zijn.'

Heeft de regering-Erdogan zich niet flink in de vingers gesneden met deze felle aanpak van het conflict met Nederland?
'Ja, maar dat hebben ze van tevoren ingecalculeerd. Het belangrijkste voor Ankara is het winnen van het referendum. De schade nemen ze voor lief. En die Turkse aanpak heeft behoorlijke schade toegebracht aan de relatie met Europa. Het beeld van Turkije, dat vijf jaar geleden nog positief was, is gekanteld. In Nederland is het beeld dat we hebben van de Turken ook omgeslagen. In de publieke opinie zijn het niet meer de Marokkanen maar de Turken die de meest problematische groep zijn.'

U kent de Turken goed. Hoeveel van de naar schatting 400 duizend Turken in Nederland staan achter Ankara in deze ruzie met Nederland?
'De Turkse gemeenschap in Nederland is een legpuzzel van diverse groepen: soennieten, alawieten, Koerden. Bij de laatste verkiezingen stemde zo'n tweederde van de Turken in Nederland op Erdogan. Maar het was wel een lage opkomst, zo'n vijftig procent. Al met al denk ik dat een meerderheid van de Turkse Nederlanders, zo'n 250 duizend personen, Turkije steunt in dit conflict en wat dit betreft aan de kant staat van Erdogan. Zij vinden dat de Turkse trots is gekrenkt door de handelwijze van Nederland.'