Donald Trump tijdens zijn toespraak over zijn klimaatplannen.
Donald Trump tijdens zijn toespraak over zijn klimaatplannen. © AFP

Trumps klimaatbesluit bevestigt zijn doctrine: Amerika tegen de rest

De bijna tweehonderd landen die zich hebben verenigd in de strijd tegen de opwarming van de aarde moeten het voorlopig doen zonder Amerika. President Donald Trump joeg donderdag de kogel door de kerk en trekt de VS terug uit het akkoord van Parijs.

Trump maakte dat 's middags bekend, omringd door klappende adviseurs in de rozentuin van het Witte Huis. In één adem kondigde hij aan opnieuw te willen onderhandelen, om tot betere voorwaarden te komen die de Amerikaanse 'werkers en burgers' wél ten goede zouden komen. Dit werd na zijn speech vrijwel direct door onder meer Frankrijk en Duitsland van de hand gewezen.  

De toespraak was een litanie van een half uur over het onrecht dat Amerika wordt aangedaan door het Parijs-akkoord. Trump had het over een 'herverdeling van rijkdom', waar het klimaat niets mee zou opschieten. 'Ik ben gekozen om de burgers van Pittsburgh te vertegenwoordigen, niet die van Parijs.'  

Over het klimaat ging het nauwelijks, noch over de historische bijdrage die Amerika aan de wereldwijde opwarming heeft geleverd. Trump had het vooral over de onrechtvaardigheid van het akkoord, en over het Amerikaanse offer dat 'exclusief' ten bate zou komen van de rest van de wereld.

Amerika hoort nu bij een handvol landen dat de toekomst afwijst

Barack Obama

Met het besluit zette Trump een belangrijke erfenis van zijn voorganger Barack Obama bij het vuil. Het akkoord van Parijs, eind 2015 overeengekomen door 195 landen, is bedoeld om de wereldwijde opwarming ruim beneden de 2 graden te houden.  

De VS vinden zich door Trumps beslissing terug in het gezelschap van Nicaragua en Syrië, de enige andere landen die niet meedoen met het klimaatakkoord. Het vertrek onderstreept vooral de buitenland-doctrine van de regering-Trump: Amerika tegen de rest van de wereld.  

Het isolationisme werd woensdag verwoord in een opinie-artikel van veiligheidsadviseur HR McMaster en economisch adviseur Gary Cohn, die worden beschouwd als de rationele 'volwassenen' in het Witte Huis. 'De wereld is geen global community, maar een arena waarin naties, organisaties en bedrijven elkaar beconcurreren om erop vooruit te gaan. Wij doen dat met een ongeëvenaarde militaire, politieke, economische, culturele en morele kracht. In plaats van dit elementaire karakter van internationale relaties te ontkennen, omarmen wij het.'

Internationaal klimaatbeleid gaat door, met of zonder de VS

Het besluit van Donald Trump om uit het akkoord van Parijs te stappen biedt in elk geval duidelijkheid. De internationale gemeenschap wordt niet langer gegijzeld en kan onder leiding van China en de EU nu doorpakken. De VS zullen de schadelijke gevolgen ondervinden.

De terugtrekking, die volgens wetenschappers kan leiden tot extra uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen, zal conform de regels van het verdrag vier jaar in beslag nemen. Trump maakte wel duidelijk dat de VS zich in de tussentijd niet aan de onder Obama gemaakte klimaatafspraken gebonden voelen, vooral niet aan de belofte dat de VS hun uitstoot in 2025 met 26 tot 28 procent zullen hebben teruggebracht (vergeleken met 2005). Ook zal er geen cent gaan naar het VN-klimaatfonds.  

Het besluit komt niet als een verrassing: klimaatscepticus Trump lost er een belangrijke verkiezingsbelofte mee in. De afgelopen tijd heeft hij al diverse binnenlandse maatregelen genomen die het klimaatbeleid van Obama ontmantelen. En afgelopen weekeinde op de G7-top op Sicilië werd al duidelijk dat Trump zich niet wilde scharen achter de gezamenlijke steunverklaring van de leiders voor het akkoord van Parijs.  

Amerika heeft zich vaker een spelbreker getoond op klimaatgebied. Het Kyoto-verdrag uit 1997 werd nooit geratificeerd. En Trump staat niet alleen: 22 senatoren maanden hem vorige week al uit Parijs te stappen. Trump vertegenwoordigt de belangen van de fossiele economie, de staten die daarop drijven en de kiezers die daarbij horen.  

Dat wil niet zeggen dat het besluit onomstreden was in Trumps regering. Tot op het laatst vond er een felle strijd plaats tussen de nationalisten rond Steve Bannon en de internationalisten rond schoonzoon Jared Kushner. Donderdag bleek de nationalistische factie te hebben gewonnen.


Meer over Trump en het klimaatakkoord

Trumps klimaatbeleid
Nu Trump uit het klimaatakkoord stapt, betekent het niet dat Amerika zomaar terug kan naar het steenkolen-tijdperk. (+)

Amerikaans vacuüm

Terwijl in Amerika het getouwtrek om het klimaatakkoord zijn ontknoping nadert, besluiten Europa en China tot hechtere samenwerking.

'Hij zet Amerikanen op tweede plaats'
Dit zijn de reacties op Trumps voorspelde anti-Parijsbesluit.

Goed klimaatjaar
Met het van kracht worden van het klimaatakkoord van Parijs is in 2016 een basis gelegd voor een klimaatneutrale wereldeconomie (+). Daar verandert geen Trump iets aan.

Hoofdpunten
Het historische klimaatakkoord tussen 195 landen, afgesloten in Parijs eind 2015, staat bol van de compromissen. Dit zijn de hoofdpunten (+).

Ambitieus genoeg?
Wat waren de grote kwesties die ten grond lagen aan het klimaatakkoord? Vijf vragen over de klimaattop in Parijs (+).