Nikki Haley, Amerikaanse ambassadeur bij de VN: 'Als de VN voortduren hun plicht verzaken collectief op te treden, komt er een moment dat we zelf in actie komen.'
Nikki Haley, Amerikaanse ambassadeur bij de VN: 'Als de VN voortduren hun plicht verzaken collectief op te treden, komt er een moment dat we zelf in actie komen.' © AFP

Trump staat voor hetzelfde dilemma als Obama: moet hij Assad straffen?

De president houdt het vaag

Zijn voorganger had alles fout gedaan met Syrië, zei president Trump onlangs. Maar nu staat hij voor hetzelfde dilemma: moet hij Bashar al-Assad straffen?

De Amerikaanse president Donald Trump lijkt zichzelf - al of niet bewust - in een hoek te hebben geschilderd met voor zijn doen ongekend harde uitspraken over de Syrische president Bashar al-Assad. Toen verslaggevers hem vroegen of het Syrische regime met de gifgasaanval dinsdag in de provincie Idlib een rode lijn heeft overschreden, antwoordde Trump dat 'veel lijnen zijn overschreden, méér dan een rode lijn'.

Trump zei dat woensdag kort nadat de Amerikaanse VN-ambassadeur Nikki Haley in de Veiligheidsraad had gesuggereerd dat de Verenigde Staten eenzijdig actie zullen ondernemen tegen Syrië indien de VN in gebreke blijven. 'Als de Verenigde Naties voortdurend hun plicht verzaken collectief op te treden', zei ze, 'komt er een moment dat we verplicht zijn zelf in actie te komen.' Met zijn beeldspraak greep Trump terug op het dreigement van zijn voorganger Barack Obama, die in 2012 zei dat het regime met het gebruik van chemische wapens een rode lijn zou overschrijden. De Verenigde Staten zouden in dat geval verplicht zijn in te grijpen in Syrië. Daar zagen ze echter van af toen kort daarna inderdaad een gifgasaanval plaatsvond.

Trump wreef dat Obama woensdag nogmaals in. De woordvoerder van het Witte Huis stelde dinsdag zelfs dat de 'weerzinwekkende' actie in Idlib een direct gevolg is van de 'zwakheid en besluiteloosheid' in de tijd van de regering-Obama, die haar eigen ultimatum niet serieus nam.

Veel lijnen zijn overschreden, méér dan een rode lijn

Trump op de vraag of het Syrische leger een rode lijn heeft overschreden

Conflict met Rusland

De aanval met chemische wapens stelt Trump echter voor hetzelfde dilemma als dat van zijn voorganger: moet hij de Syrische dictator straffen voor het gebruik van massavernietigingswapens, op het gevaar af in conflict te komen met Assads steunpilaar Rusland en al te diep verwikkeld te raken in de Syrische burgeroorlog?

De nieuwe crisis komt een week nadat de Verenigde Staten te kennen hadden gegeven de aanwezigheid van president Assad te aanvaarden als 'politieke realiteit' en niet langer per se te streven naar diens aftreden. De gifgasaanval zet dat nieuwe realisme meteen weer op losse schroeven. Trump gaf dat zelf toe. 'Mijn houding tegenover Syrië en Assad is sterk veranderd', zei hij in de tuin van het Witte Huis, waar hij samen met de Jordaanse koning Abdullah II de pers te woord stond.

'Grote impact'

Ik zal u zeker niet vertellen wat ik ga doen, welke kant op dan ook

Trump over mogelijke plannen om in te grijpen in Syrië

De gifaanval dinsdag heeft op hem 'een grote impact' gehad. 'Als je onschuldige kinderen vermoordt, kleine baby's, met zulk dodelijk gas, heb je vele, vele lijnen overschreden.'

De president liet echter in het vage of dat zou leiden tot ingrijpen door de Verenigde Staten en zo ja, welk soort ingrijpen. Volgens hem is dat een fout die de regering-Obama te vaak heeft gemaakt. 'Ik zal u zeker niet vertellen wat ik ga doen, welke kant op dan ook.'

Toch lijkt de regering-Trump net als de regering-Obama een soort rode lijn te hebben getrokken, met alle risico's van dien. Met de toespraak van VN-ambassadeur Haley woensdag in de Veiligheidsraad hebben de VS zich bijna verplicht het Syrische regime te straffen indien de Verenigde Naties werkeloos toezien.

Fake informatie

Dat laatste lijkt onvermijdelijk, aangezien Rusland al heeft gezegd dat de woensdag door de VS, Frankrijk en Groot-Brittannië ingediende tekst over de gebeurtenissen in Idlib 'onaanvaardbaar' is en gebaseerd op 'fake informatie'.

In de resolutie wordt het Assad-regime direct verantwoordelijk gesteld voor de aanval met chemische wapens. Een internationaal onderzoeksteam moet toegang krijgen tot alle Syrische luchtmachtbases en het Syrische leger moet de namen opgeven van alle commandanten van helikoptersquadrons (de aanval werd met helikopters uitgevoerd).

Van de voorzichtige toenadering inzake Syrië tussen Rusland en de VS lijkt weinig over te zijn

De resolutie leidde tot schampere reacties van Russische zijde. Moskou blijft pal achter Damascus staan. Volgens de Russen loopt de resolutie vooruit op de conclusies van een 'objectief' internationaal onderzoek. Zij kwamen met een geheel andere verklaring voor het drama dinsdag in Syrië: het gifgas was in handen van Syrische rebellen en kwam vrij toen een van hun wapenopslagplaatsen werd getroffen bij een bombardement.

Van de voorzichtige toenadering inzake Syrië tussen Rusland en de Verenigde Staten lijkt weinig over te zijn. De Amerikaanse VN-ambassadeur Haley op haar beurt stelde dat 'Assad, Rusland en Iran geen belangstelling hebben voor vrede'. Moskou steunt een 'niet-legitieme regering, geleid door een man zonder geweten'.

Lees meer over de gifgasaanval op Idlib

Gifgasaanval Idlib was zwaarste chemische aanval in jaren in Syrië
Een kleine provinciestad in Syrië lijkt getroffen door de zwaarste gifgasaanval in de Syrische burgeroorlog in bijna vier jaar tijd. Alles wijst erop dat dinsdag tientallen mensen zijn gedood tijdens een aanval met chemische wapens in de stad Khan Sheikhoun, vlak bij het rebellenbolwerk Idlib.

Assads voorraad chemische wapens was vernietigd; heeft hij iedereen misleid?
In de propaganda-oorlog is het vaak ondoenlijk de waarheid over aanvallen met chemische wapens te achterhalen - en de daders.

WHO: slachtoffers aanval Syrië vertonen verschijnselen die wijzen op zenuwgas
De slachtoffers van de vermoedelijke gifgasaanval in Syrië vertonen symptomen die zich voordoen als iemand is blootgesteld aan zenuwgas. Dit heeft de wereldgezondheidsorganisatie WHO woensdag bekendgemaakt.

Zijn het de rebellen, of toch Assad? (+)
Zijn het de rebellen, of is Assad verantwoordelijk voor de vermoedelijke gifgasaanval in het Syrische Khan Sheikhoun? In het door oorlog verscheurde land is de zoektocht naar de waarheid bijna onmogelijk.