Tony Blair spreekt bij het Open Britain-event in Londen.
Tony Blair spreekt bij het Open Britain-event in Londen. © REUTERS

Tony Blair wil 'harde Brexit' voorkomen met nieuw EU-referendum

Oproep maakt weinig kans en lijkt eerder aanzet tot nieuwe, eurogezinde partij

Tony Blair wil een nieuw EU-referendum. Volgens de oud-premier wisten zijn landgenoten door alle 'misinformatie' niet goed wat deze deden toen ze op 23 juni voor Brexit kozen en moeten ze een herkansing krijgen nu het land afstevent op een 'harde Brexit'. Hij ziet het als zijn missie om dat mogelijk te maken. Zijn oproep maakt vooralsnog weinig kans, en lijkt eerder een aanzet te zijn tot een vorming van een nieuwe, eurogezinde partij. De naam The Liberals is al gevallen.

In zijn toespraak bij Open Britain, een nieuwe pro-Europese club, toonde Blair zich even somber als strijdlustig. Hij zei te willen 'aantonen wat de echte kosten zijn' van Brexit en te laten zien dat het besluit was gebaseerd op 'imperfecte kennis'. Volgens de sociaaldemocraat is het nu zaak om een manier te vinden om 'de sprint naar de rand van de kliffen' te stoppen. Hij maakte zich ook zorgen om zijn voornaamste verdienste als premier: de gevolg van Brexit voor het Noord-Ierse vredesproces.

Blairs interventie lokte verschillende reacties uit. Boris Johnson beschuldigde Blair ervan kiezers te minachten. Voormalig vice-premier Nick Clegg, daarentegen, was laaiend enthousiast: 'Ik ben het met elk woord eens.' De commentator Tim Montgomery miste zelfreflectie: 'Blair weigert in te zien dat Jeremy Corbyn zijn creatie is en dat Brexit een gevolg is van zijn eigen beleid.' Blair zelf zei dat Brexit waarschijnlijk een voldongen feit is, maar dat zou geen reden moeten zijn de weerstand te staken.

Gat in de markt

De 60-jarige Blair lijkt hier een gat in de markt te zien. De Conservatieven zijn nu allemaal Brexiteers, de Labour Partij wordt geleid door iemand die niets heeft met de EU en de Liberaal-democraten zijn te klein om een rol van betekenis te spelen. De 48 procent heeft geen aansprekende stem. Om die reden is er ruimte voor een nieuwe partij. Open Britain, thans niets meer dan een denktank, kan de aanzet zijn. Het bestaat uit eurogezinde politici van alle partijen, inclusief de regerende Conservatieve Partij.

Als de meest eurogezinde premier sinds Edward Heath, de Conservatieve premier die de Britten in 1973 lid had gemaakt van de unie, zou de oud Labour-leider de ideale leider zijn. Gedenkwaardig was de Europese top in Amsterdam waar de Brit met collega's vrolijk over de Amstelbrug fietste. Dat waren de hoogtijdagen van de Europese Unie. Indertijd gaf hij zelfs een deel van de Britse korting op in ruil voor een nooit doorgevoerde hervorming van het voor het omstreden landbouwbeleid.

Aandacht

De roep om een referendum lijkt een manier te zijn om aandacht te krijgen.

Hij is zich echter bewust van zijn impopulariteit, reden dat hij in de referendumcampagne slechts een kleine rol had gespeeld. 'Irak' blijft hem achtervolgen. Deze oorlog heeft ook bijgedragen aan de populariteit van de huidige leider Jeremy Corbyn, die geen moeite heeft met het Britse afscheid van de EU. Probleem is ook dat het besluit in 2004 om de grens te openen voor Oost-Europeanen, die zich vervolgens massaal op het eiland vestigden, een cruciale rol speelde bij de stem voor een Brexit.

De roep om een referendum lijkt een manier te zijn om aandacht te krijgen. Een voorstel van de Liberaal-democraten om Brexit opnieuw voor te leggen aan de kiezer kreeg onlangs amper bijval tijdens een stemming in het Lagerhuis. Eurogezinde politici hebben nu hun hoop gevestigd op de ongekozen Lords en Ladies van het Hogerhuis, die zich vanaf maandag over artikel-50 buigen. Sommigen van hen zijn van plan om de regering zoveel mogelijk tegen te werken.

Acht maanden na het referendum hebben de meeste Britten zich neergelegd bij een Brexit, onder wie veel Blijvers. Dat weerspiegelde zich in de recente stemming in het Lagerhuis waar een grote meerderheid voor het uitroepen van artikel-50 stemde. De huidige Labour-leider Corbyn is een euroscepticus. Dat de Britse economie de snelst groeiende is binnen de G20 zorgt voor een gematigd optimisme. Onlangs beweerde Apple-topman Tim Cook zeer optimistisch te zijn over Brexit.