Wrakstukken branden nog na op de plek van de ramp. © GETTY
2377638
Wrakstukken branden nog na op de plek van de ramp. © GETTY

Teruglezen: Vlucht MH17 boven Oekraïne uit de lucht geschoten

Een Boeing van Malaysia Airlines met aan boord 298 mensen stortte donderdagmiddag neer in het oosten van Oekraïne, in door pro-Russische separatisten beheerst gebied. Volkskrant.nl deed live verslag. Lees het hieronder terug.

Live

  1. Rutte spreekt Obama over vliegtuigcrash
    Premier Rutte heeft vannacht gesproken met de Amerikaanse president Obama over de vliegtuigcrash. Obama belde om zijn medeleven te betuigen. 'Obama en Rutte waren het eens over de noodzaak van grondig onderzoek en dat het nu cruciaal is dat onbelemmerde toegang wordt geboden tot de plaats van de ramp en de vluchtgegevens', aldus de Rijksvoorlichtingsdienst.

  2. Vluchten Malaysia Airlines
    Vliegtuigmaatschappij Malaysia Airlines laat weten dat alle Europese vluchten vanaf nu de route via Oekraïne zullen vermijden.

    Ook laat MA weten dat de gekozen route van het vliegtuig van tevoren als veilig werd beschouwd door de internationale luchtvaartautoriteiten.

  3. Reactie China
    Ook China betuigt zijn medeleven aan de slachtoffers van de vliegramp, zo liet een woordvoerder van het Chinese minister van Buitenlandse Zaken zojuist weten.

    Morgen komt de VN-Veiligheidsraad bijeen in New York om te praten over de ramp. In een conceptversie van de slotverklaring staat dat de Veiligheidsraad een grondig en onafhankelijk onderzoek eist.

    De Amerikaanse president Obama heeft vanavond zijn nationale veiligheidsteam gesproken vanwege de ramp. Hij sprak met onder anderen met minister van Buitenlandse Zaken John Kerry en CIA-directeur John Brennan. 'De president heeft het nationale veiligheidsteam opdracht gegeven om alles te doen om te helpen bepalen wat er is gebeurd', aldus het Witte Huis.

  4. Aangepaste radioprogrammering
    Radio 1 past morgen de programmering aan. Vanwege de vliegtuigcrash komt onder meer het programma 'Radio Tour de France' in de middag te vervallen, zo meldt de NOS.

  5. Rutte: nog niets zeggen over oorzaak ramp
    De premier gaf net namens het kabinet nog een verklaring aan de pers, na crisisoverleg op het ministerie van Veiligheid en Justitie. 'Er is nog veel onduidelijk over de toedracht, dat moeten we ze snel mogelijk achterhalen', aldus Rutte.

    Hij benadrukte dat er een onderzoek moet plaatsvinden op een 'volstrekt objectieve manier'. De nabestaanden hebben recht dat 'alle feiten op tafel komen'. Het is belangrijk dat het internationaal onderzoeksteam, waarvan ook Nederland deel uitmaakt, zo snel mogelijk ter plaatse aan de slag kan gaan.

    Oekraïne en Maleisië hebben alle medewerking toegezegd om 'de onderste steen boven te krijgen'. Hij heeft nog geen contact heeft gehad met de regering van Rusland. Over de gevolgen van de ramp voor de internationale verhoudingen wilde hij niet speculeren.
    Er moet onderzocht worden wat er is gebeurd en er moet worden vastgesteld 'wie hier achter zit', zei hij. Als het toestel met opzet is neergehaald, dan zal hij er alles aan doen om de daders voor het gerecht te brengen.

  6. Wat is er nou precies gebeurd met vlucht MH17?
    Het is moeilijk om de waarheid van de toedracht te achterhalen omdat feiten worden verdraaid en geruchten voor waarheid worden aangenomen.

    Zo melden Russische media prominent getuigenverklaringen waaruit zou blijken dat een Oekraïense straaljager het vliegtuig bestookte met raketten. In Oekraïense media wordt veelvuldig verwezen naar een foto van een luchtafweersysteem dat de rebellen enkele dagen geleden zouden hebben ingenomen. Daarnaast melden zij dat de Oekraïense veiligheidsdienst een opname heeft vrijgegeven van een telefoongesprek dat separatisten vlak na de crash zouden hebben gevoerd met een inlichtingenmedewerker uit Rusland. Hieruit zou blijken dat de separatisten per abuis het vliegtuig hebben neergeschoten.

    De opname lijkt te bewijzen dat het de separatisten waren die per abuis niet een militair maar een passagiersvliegtuig neergeschoten, maar ook de echtheid van dit gesprek is niet vast te stellen en vormt als zodanig slechts een van de vele tegenstrijdige geluiden.

    Lees verder over de beschuldigingen over en weer.

    De opname van separatisten. Echt of propaganda?

  7. 'Situatie rampplek intact tot onderzoek'
    De Oekraïense president Petro Porosjenko heeft in een telefoongesprek met zijn Amerikaanse ambtgenoot Barack Obama benadrukt dat de situatie rond het gecrashte vliegtuig intact blijft tot dat internationale onderzoekers daar aan het werk gaan. Dat heeft het Witte Huis vanavond laten weten. Eerder waren er berichten dat er mensen op de plek van de ramp aan het plunderen waren.

    Volgens Porosjenko moeten onderzoekers in staat zijn om ongehinderd 'alle aspecten van de tragedie' te onderzoeken. Ook de premier van Maleisië Najib Razak en de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans lieten zich in dergelijke bewoordingen uit.

  8. Buitenlandse media
    Ook in buitenlandse media wordt geschokt op het neergestorte vliegtuig in Oekraïne gereageerd. De Engelse krant The Guardian opent met 'Murder in the sky', terwijl The Sun met 'Putin's missile' de schuld al bij de Russische president legt. The Daily Mail kopt met een quote van de Amerikaanse senator John McCain: 'There will be hell to pay'. Een overzicht.

  9. Malaysia Airlines: luchtruim was veilig
    Het luchtruim boven Oost-Oekraïne was geen oorlogsgebied en werd veilig geacht. Dat heeft vicepresident Huib Gorter van Malaysia Airlines Europa gezegd tijdens een persconferentie op Schiphol. 'Voor de luchtvaartsector is het geen oorlogsgebied. Het is een veilig gebied om overheen te vliegen, anders krijg je onmogelijk een vluchtplan', aldus Gorter.

    Het toestel van Malaysia Airlines vloog op 33.000 voet (ruim 10 kilometer) hoogte toen het van de radar verdween. Het luchtruim was op die plek gesloten tot een hoogte van 32.000 voet, meldde Eurocontrol.

  10. Alleen op Tenerife meer Nederlandse doden
    Bij de vliegtuigramp in Oekraïne kwamen donderdag zeker 154 Nederlanders om het leven. Daarmee is het een van de grootste vliegtuigrampen met Nederlandse doden uit de geschiedenis. Alleen bij de vliegtuigramp op Tenerife kwamen meer Nederlanders om het leven. In maart 1977 kwamen in Tenerife 238 Nederlanders om het leven bij een botsing tussen een Amerikaanse en een Nederlandse Boeing. In totaal kwamen 583 mensen om.

  11. Beelden
    Op de Amerikaanse nieuwszender CNN zijn ongeverifieerde beelden zien van het moment waarop het vliegtuig brandend de grond raakt. Freelance-journalist Noah Sneider is ter plaatse: 'Lichamen liggen verspreid over de velden', zegt Sneider met een gebroken stem. 'Alles is verbrand en verspreid, dus het wordt moeilijk om te bepalen wat er gebeurd is.' Bekijk de beelden hieronder. Eerder plaatsen wij al meer onbevestigde amateurbeelden.

  12.  Joe Biden.
    Joe Biden.

    Biden: Geen ongeval
    We meldden al eerder dat de Amerikaanse regering denkt dat het toestel van Malaysia Airlines is neergeschoten met een luchtdoelraket, maar dat onduidelijk is waar deze was gelanceerd. Nu heeft vicepresident Joe Biden dit bevestigd in een toespraak in de Amerikaanse stad Detroit. Hij zei dat de crash 'geen ongeval' is en dat het toestel 'uit de lucht geschoten'. Hij noemde dat een 'ernstige situatie'. Biden houdt er rekening mee dat er Amerikanen aan boord waren. Op dit moment zijn er nog geen Amerikaanse doden gerapporteerd, maar van 47 mensen is nog niet duidelijk waar ze vandaan komen.

  13. Feiten
    Veel informatie doet de ronde, maar kan nog niet worden bevestigd. Dat de crash plaatsvond in een regio waar een crisis heerst tussen pro-Oekraïense en pro-Russische strijders - die elkaar de schuld geven van de ramp - compliceert de zaak verder. Lees hier een overzicht van de informatie die wel officieel is bevestigd.

  14.  Een vlag halfstok.
    Een vlag halfstok.

    Rutte: vlaggen vrijdag halfstok
    Alle hoofdgebouwen van de rijksoverheid moeten morgen de Nederlandse vlag halfstok hangen. Daarom heeft minister-president Mark Rutte verzocht. Gemeenten, provincies en de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordigingen in het buitenland zijn verzocht de vlag ook halfstok te hijsen. Bij een dergelijke vlaginstructie zijn burgers vrij om het voorbeeld te volgen.

    Ook meldt de Rijksvoorlichtingsdienst dat de koninklijke fotosessie niet doorgaat. 'Naar aanleiding van de dramatische berichten over het neerstorten van vlucht MH17 van Malaysian Airlines van Amsterdam naar Kuala Lumpur boven Oekraïens grondgebied, gaat de geplande fotosessie met Hunne Majesteiten Koning Willem-Alexander, Koningin Máxima en hun dochters de Prinsessen Catharina-Amalia, Alexia en Ariane op vrijdag 18 juli niet door.'

  15.  Honderden wandelaars starten in alle vroegte voor hun tweede dag van de Nijmeegse Vierdaagse.
    Honderden wandelaars starten in alle vroegte voor hun tweede dag van de Nijmeegse Vierdaagse.

    Vierdaagse
    De laatste dag van de Vierdaagse in Nijmegen start morgenvroeg met een steunbetuiging van organisatie en lopers aan de nabestaanden van de slachtoffers van de vliegtuigramp donderdag. 'Wij zijn geschokt door de gebeurtenissen rond de vliegramp donderdag. We betuigen ons diepste medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers', zal op beeldschermen op het startterrein en op het militair kampement in Heumensoord te lezen zijn. De boodschap wordt ook regelmatig omgeroepen.

  16. Rutte bij crisisoverleg
    Premier Mark Rutte is zojuist aangekomen in het ministerie van Veiligheid en Justitie in Den Haag om deel te nemen aan het cirisisoverleg dat daar plaatsheeft. Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie was daar eerder bijeengekomen met de ambtelijke toppen van andere ministeries.

  17. Ambassade
    De ambassadeur van Maleisië Fauziah Mohamad Taib spreekt haar deelneming uit aan de Nederlandse regering en alle nabestaanden van de slachtoffers. De ambassade in Den Haag zal 24 uur per dag open zijn voor nabestaanden en andere mensen met vragen.

  18. Diep geraakt
    De Voorzitter van de Eerste Kamer, mevrouw Ankie Broekers-Knol, en de Voorzitter van de Tweede Kamer, mevrouw Anouchka van Miltenburg, zijn diep geraakt door de nieuwsberichten rond het neerstorten van vlucht MH 17 boven het grondgebied van de Oekraïne. De gedachten van de beide Voorzitters zijn bij familieleden en naasten. Zij spreken de hoop uit dat er snel duidelijkheid komt over de toedracht, zo laten zij in een gezamenlijke verklaring weten.

  19. Ondersteuning
    Jos Nijhuis, CEO en bestuursvoorzitter van Schiphol zegt in een persconferentie ‘zeer geschokt te zijn door het nieuws’. ‘We leven mee met het verdriet van de nabestaanden en wensen hen en de medewerkers van Malaysian Airlines veel sterkte toe, en doen alles om hen te kunnen ondersteunen.’

  20.  Timmermans.
    Timmermans.

    Timmermans: Ongehinderde toegang hulpverleners
    Hulpverleners moeten 'ongehinderde en veilige toegang' hebben tot de plek waar het toestel van Malaysia Airlines is neergestort. Het rampgebied dient ongemoeid te worden gelaten. Dat verklaarde minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken vanavond na overleg met zijn Oekraïense collega Pavlo Klimkin. Timmermans benadrukte dat er een onafhankelijk onderzoek moet komen naar de ramp waarbij rond de 300 mensen omkwamen. Klimkin zegde zijn volledige medewerking toe. Hij zei Nederlandse deelname aan het onderzoek te verwelkomen.

    'Een inktzwarte dag voor Nederland, voor Maleisië. Wij treuren om iedereen aan boord van vlucht MH 17, waar zij ook vandaan kwamen', aldus Timmermans. Hij stuurt een consulair team naar Kiev die de Nederlandse ambassade daar zal versterken.

    Familieleden die vragen hebben, kunnen contact opnemen met het ministerie via telefoonnummer 070-3487770.

  21. Poetin: Oekraïne verantwoordelijk
    De Russische president Vladimir Poetin zegt dat de Oekraïense regering verantwoordelijk is voor de crash omdat het is neergehaald op Oekraïens grondgebied. Volgens Poetin zou deze vliegramp nooit hebben plaatsgevonden als Kiev niet opnieuw een militaire operatie was begonnen tegen de rebellen in Oost-Oekraïne. Lees hier verder.

  22. 154 Nederlanders
    Aan boord van het vliegtuig van Malaysia Airlines dat crashte in Oekraïne zaten zeker 154 Nederlanders. Dat zei vicepresident van Malaysia Airlines Europa Huib Gorter tijdens een persconferentie. Aan boord waren verder 27 Australiërs, 23 Maleisiers, 11 mensen uit Indonesië, 6 uit Groot-Brittannië, 4 Duitsers, 4 Belgen, 3 uit de Filipijnen en 1 Canadees. Van 47 mensen is nog niet duidelijk waar ze vandaan komen.

    Volgens Gorter meldde de Oekraïense luchtverkeersleiding dat om 14.15 uur lokale tijd het contact met het vliegtuig is verbroken. Het toestel vloog toen op ongeveer 50 kilometer van de Russische- Oekraïense grens.

    Malaysia Airlines heeft een lokaal noodnummer geopend: 070-3487770.

  23. Eurocontrol: luchtruim Oost-Oekraïne dicht
    Het luchtruim van Oost-Oekraïne is tot nader order gesloten. Dat heeft de luchtverkeersleiding Eurocontrol gemeld. Alle vluchtplannen die door het gebied lopen worden afgewezen. De routes blijven tot nader order gesloten. Het toestel van Malaysia Airlines vloog op 33.000 voet (ruim 10 kilometer) hoogte toen het van de radar verdween, bevestigde Eurocontrol. Het luchtruim was op die plek gesloten tot een hoogte van 32.000 voet, volgens de verklaring.

  24. Spoedzitting Veiligheidsraad
    De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt morgenmiddag (plaatselijke tijd) in spoedzitting bijeen om over Oekraïne te overleggen. Dat meldden diplomaten. Aanleiding is de crash met het vliegtuig van Malaysia Airlines donderdag waardoor 285 mensen omkwamen, onder wie een groot aantal Nederlanders.

  25. Rasmussen: Verantwoordelijken snel berecht
    NAVO-chef Ander Fog Rasmussen noemde het vanavond 'belangrijk' dat onmiddellijk een internationaal onderzoek op gang komt naar de crash met het toestel van Malaysia Airlines in het oosten van Oekraïne. Volgens Rasmussen moeten de degenen die mogelijk verantwoordelijk zijn voor de ramp, 'snel' worden berecht. Rasmussen toonde zich 'diep geschokt en bedroefd' over de crash. In de verklaring bracht hij zijn medeleven over aan de nabestaanden van de slachtoffers.

  26. Inlichtingendiensten VS: raket vanaf grond
    Amerikaanse inlichtingendiensten hebben zojuist bevestigd dat de Boeing 777 van Malaysia Airlines boven Oekraïne is geraakt door een raket die vanaf de grond is afgevuurd. Ze weten nog niet wie die raket heeft afgeschoten op het vliegtuig dat was vertrokken uit Amsterdam. Ze zijn daar nog over verdeeld. Dat heeft de Amerikaanse krant The Wall Street Journal gemeld.

  27. 'Gevoel van machteloosheid maakt boos'
    De crash van de Boeing 777 in Oekraïne is hard aangekomen bij de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers. 'Als het vliegtuig daadwerkelijk uit de lucht is geschoten, dan is dat angstaanjagend', zegt voorzitter Steven Verhagen tegen het ANP. 'Het gevoel van machteloosheid en onmacht bij de piloten en de overige crewleden, maken me boos.'

    De vliegroute die het toestel nam, wordt vaak aangehouden. Verhagen: 'Er wordt vooral gekeken naar de totale kosten en de tijd. Vliegtuigen gaan wel vaker over brandhaarden en plekken waar het onrustig is, heen. Veiligheidsonderzoek blijft nodig. Het ligt voor de hand dat er voorlopig geen vliegtuigen over dit gebied vliegen.'

  28.  Premier Mark Rutte geeft een korte verklaring op Schiphol over de in de Oekraïne gecrashte Boeing van Malaysia Airlines.
    Premier Mark Rutte geeft een korte verklaring op Schiphol over de in de Oekraïne gecrashte Boeing van Malaysia Airlines.

    Rutte: 'Eén van ergste luchtrampen in onze geschiedenis'
    Minister-president Mark Rutte gaf vanavond bij terugkomst in Nederland op Schiphol een korte verklaring: 'Het dramatische nieuws over de vlucht valt nauwelijks te bevatten, het gaat hier mogelijk om een van de ergste luchtrampen uit de Nederlandse geschiedenis. Ik ben geschokt en in diepe rouw. Deze prachtige zomerse dag eindigt in alle opzichten gitzwart. Er is nog een boel onduidelijk. Ik zal mij nu bij het crisisteam in Den Haag voegen om mijn steentje bij te dragen om meer duidelijkheid te krijgen.'

  29. Verslaggeefster op de plaats van de ramp
    Een verslaggeefster van The Guardian is op de plaats van de vliegramp. Ze brengt verslag uit in dit artikel.

  30. Separatisten spreken over neerhalen vliegtuig in getapt gesprek
    In een onderschept telefoongesprek spreken separatisten over het neerhalen van een burgervliegtuig. Dat meldt de Oekraïense nieuwswebsite KyivPost.

  31. Premier Rutte aangekomen op Schiphol
    Premier Mark Rutte is rond 21.45 uur aangekomen op Schiphol. Na de Europese top in Brussel gisteren was zijn vakantie begonnen, maar die heeft hij vroegtijdig afgebroken vanwege de vliegramp boven Oekraïne.

    De minister-president kwam in het regeringstoestel, een klein vliegtuigje, aan op een speciaal VIP-gedeelte op Schiphol-Oost. Niet lang daarna moet op Schiphol een persconferentie beginnen over de crash. Rutte wil de komende tijd 'vanuit Den Haag de situatie verder volgen en handelen.'

    De premier liet al weten 'diep geschokt' te zijn over de ramp. Hij heeft al contact gehad met zijn Maleisische collega Najib Razak en de Oekraïense president Petro Porosjenko.

  32. Informatienummer Malaysia Airlines geopend
    Malaysia Airlines heeft een informatienummer geopend voor familieleden van slachtoffers van de vliegtuigcrash in het oosten van Oekraïne. Het nummer is 00 6037 8841234.

    Op Schiphol wordt rond 21.45 uur een persconferentie gehouden naar aanleiding van de ramp. Vertegenwoordigers van onder meer Malaysia Airlines en Schiphol zullen daar het woord voeren.

  33. Eurocontrol: luchtruim Oost-Oekraïne dicht
    Het luchtruim van Oost-Oekraïne is tot nader order gesloten. Dat heeft de luchtverkeersleiding Eurocontrol gemeld. Alle vluchtplannen die door het gebied lopen worden afgewezen. De routes blijven tot nader order gesloten.

  34. Mijden luchturim Oekraïne duidelijk zichtbaar
    Via Flightradar24, die wereldwijde vliegbewegingen volgt, is duidelijk te zien hoe veel vluchten het luchtruim van Oekraïne mijden.

  35. Separatisten: '3 dagen wapenstilstand'
    Separatisten in Oekraïne zeggen dat ze drie dagen de wapens willen neerleggen om hulpdiensten hun werk te laten doen. Dat melden de separatisten aan het Russische persbureau RIA Novosti.

  36. Lees alle ontwikkelingen zoals deze zich sinds vanmiddag circa 17.00 uur voordeden in ons eerdere liveblog terug.

Voorbeschouwing

Plots komen 298 burgers om in Oekraïens conflict
Malaysia Airlines vlucht MH17, een Boeing 777 met aan boord 298 mensen, verloor donderdagmiddag na drieën contact met de luchtverkeersleiding in Kuala Lumpur. De vlucht was onderweg van Amsterdam naar de Maleisische hoofdstad, in een rechte lijn vloog het over het door conflict beheerste oosten van Oekraïne. Daar werd het toestel waarschijnlijk door een raket uit de lucht geschoten. De Boeing stortte neer in door pro-Russische separatisten beheerst gebied, dicht bij de grens met Rusland. Alle inzittenden kwamen om.

Meer dan de helft van de passagiers was van Nederlandse afkomst, zo meldde Malaysia Airlines in de loop van de avond. Onder de inzittenden waren onder meer ook Fransen, Belgen en Maleisiërs. Nabestaanden werden opgevangen op Schiphol en op het vliegveld in Kuala Lumpur. Premier Rutte sprak van één van de ergste vliegtuigrampen in de Nederlandse geschiedenis. Hij pleitte voor een snel en onafhankelijk onderzoek opdat 'alle feiten op tafel komen'. Aan zijn zijde vond hij de Amerikaanse president Obama die hem telefonisch zijn medeleven betuigde.

De ogenschijnlijke oorzaak van de crash, het conflict in Oekraïne, bemoeilijkt het onderzoek dat er volgens alle autoriteiten moet komen. Alleen al het bereiken van het wrak is een opgave. Separatisten lieten de Oekraïense politie niet toe tot de rampplek. Wanneer onafhankelijke onderzoekers eenmaal bij het toestel kunnen komen, zal er veel veranderd zijn op de plek. Berichten over plunderende omwoners deden de ronde. Tegelijkertijd werd melding gemaakt van separatisten en omwoners die toesnelden om te helpen en met respect met de slachtoffers zouden zijn omgegaan.

Over de toedracht bestaat nog grote onduidelijkheid. Kiev, Moskou en de pro-Russische rebellen wijzen naar elkaar. Separatisten zouden ten tijde van de ramp hebben bericht over het neerhalen van een militair vliegtuig. Later ontkenden zij betrokkenheid bij de ramp met de Boeing en verwijderden eerdere triomfantelijke berichten over hun daad van het internet. De Oekraïense president Petro Porosjenko sprak over een terroristische daad. De Russische president Vladimir Poetin gaf Kiev de schuld vanwege de gewapende strijd tegen de rebellen. Had Oekraïne niet militair ingegrepen in het oosten van het land, dan was dit nooit gebeurd, redeneerde Poetin.

Nog niks valt met zekerheid te zeggen. Het Pentagon berichtte zelfs op enig moment dat een raket vanaf Russisch grondgebied was afgevuurd. Wel is duidelijk dat de ramp een wending zal zijn in het Oekraïens conflict. Tot nu toe keek de buitenwereld van een afstand toe en werd enkel met sancties druk uitgeoefend op de strijdende partijen. Maar afwachten is voor Europa en de Verenigde Staten geen optie meer. Met het neerstorten van een Boeing met aan boord honderden internationale passagiers zijn in één klap de ogen van de hele wereld op het oosten van Oekraïne gericht.

Lees ook: Crash MH17, dit zijn de feiten en 'Murder in the sky': dit schrijft de wereld over de vliegramp in Oekraïne en ons nieuwsbericht over de vliegramp.

De Volkskrant deed live verslag van alle ontwikkelingen. Lees het hieronder terug.