2159960
© EPA

Teruglezen: Feest op de Krim na eerste uitslagen referendum

De officiële uitslag van het referendum op de Krim wordt waarschijnlijk morgen pas bekend, maar na het tellen van de helft van de stemmen heeft 95,5 procent van de mensen vandaag gestemd voor aansluiting bij Rusland. In de stad Sebastopol wordt al feest gevierd. De Verenigde Staten verwerpen het referendum op de Krim, ongeacht de uitslag. Lees de ontwikkelingen van zondag hier terug.

23.57 uur Teruglezen
Er wordt al uitbundig feest gevierd in Simferopol, de regionale hoofdstad van de Krim. De officiële uitslag van het referendum is nog niet bekend, maar nadat de helft van de stemmen was geteld, bleek dat 95,5 procent van de mensen had gestemd voor aansluiting bij Rusland, aldus de referendumcommissie. 

De definitieve uitslag van het referendum wordt maandagmorgen verwacht. De opkomst zou zo'n 80 procent zijn geweest.

Morgen vliegt een delegatie van het parlement van de Krim naar Rusland om president Vladimir Poetin officieel om inlijving bij Rusland te vragen. Die heeft al laten weten het verzoek te zullen inwilligen. Volgende week wordt de Russische roebel een wettig betaalmiddel op de Krim. De Oekraïense Grivna kan dan nog 6 maanden gebruikt worden.

De Europese Unie en de Verenigde Staten weigeren de uitkomst van het referendum te erkennen. De volksraadpleging voldoet niet aan internationale wetten, lieten zij weten.

Rusland moet rekening houden met sancties en internationale isolatie die schadelijk is voor de Russische economie, zo lieten de Verenigde Staten vandaag weten. 'Rusland zal de prijs betalen voor haar militaire interventies in de regio', aldus een woordvoerder van het Witte Huis.

Volgens de Russische president Poetin heeft het referendum plaatsgevonden in 'volledige overeenstemming met het internationaal recht en het Handvest van de VN'.

Poetin en de Amerikaanse president Obama hebben met elkaar getelefoneerd en Poetin heeft zijn steun uitgesproken voor een voorstel van Duitsland om een internationale waarnemersmissie in Oekraïne uit te breiden.

23.15 uur - Feest op de Krim
Er wordt uitbundig feestgevierd in Simferopol, de regionale hoofdstad van de Krim. Er rijden toeterende auto's in colonne door de straten en op het Leninplein hebben duizenden mensen zich verzameld met vlaggen van Rusland en de Krim. Op de gevel van het regeringsgebouw staat in groene letters de tekst 'Wij zijn thuis'.

  • © AFP
  • © AFP
  • Een jongetje met een Russische vlag op zijn wangen in Sebastopol.
    Een jongetje met een Russische vlag op zijn wangen in Sebastopol. © AFP
 President Poetin
President Poetin

21.41 uur - Poetin tegen Obama: Referendum legitiem
De Russische president Poetin heeft president Obama in een telefoongesprek verteld dat het referendum op de Krim helemaal niet in strijd is met de internationale wetgeving, zoals de VS beweert.

De autoriteiten van Oekraïne hebben volgens Poetin laten zien dat ze niets doen om het geweld tegen de Russischtalige bevolking in te dammen.

Obama en Poetin zijn het er wel over eens dat er gezamenlijk moet worden gezocht naar een manier om de situatie in Oekraïne te stabiliseren.

21.35 uur - 95,5 procent voor aansluiting bij Rusland
Na het tellen van de helft van de stemmen zou blijken dat 95,5 procent voor aansluiting met Rusland is. De opkomst is 81,36%.

21.07 uur - 'Rusland kan VS in radioactieve as leggen'
Ondertussen heeft een prominente nieuwspresentator op de Russische televisie gezegd dat Rusland ertoe in staat is om de Verenigde Staten in radioactieve as te leggen.

De presentator, Dmitry Kiselev, is door het tijdschrift The Economist eerder de belangrijkste verspreider van Russische propaganda genoemd. 'Zelfs volgens de standaarden van sovjettelevisie spuwt het Russia Channel (waar Kiselev werkt- red.) propaganda die zijn sovjet-voorgangers zou hebben doen blozen', schreven zij in december vorig jaar.

20.19 uur - Krim vraagt Moskou morgen om inlijving
Het parlement op de Krim zal de Russische premier Vladimir Poetin morgen officieel om inlijving bij Rusland vragen, zo laat Krimpremier Sergej Aksjonov weten. 'We zullen alles zo snel mogelijk doen als wettelijk gezien mogelijk is', zei hij tegen persbureau Interfax.

20.10 uur - In Simferopol wordt feest gevierd
In de stad Simferopol op de Krim wordt feest gevierd. Duizenden mensen juichen en zwaaien met Russische vlaggen.

 Demonstraties in Londen voor de Russische ambassade.
Demonstraties in Londen voor de Russische ambassade.

19.18 uur  VS: Rusland betaalt prijs
Het Witte Huis heeft het referendum vandaag afgewezen en zegt dat Rusland 'de prijs' zal betalen voor haar militaire interventie in de regio. 'Moskou zal hiervoor betalen. Niet alleen vanwege de maatregelen die de VS en haar bondgenoten zullen nemen maar ook als resultaat van haar eigen destabiliserende acties', aldus een woordvoerder.

'In deze eeuw zijn de dagen voorbij dat de internationale gemeenschap stilletjes toekijkt terwijl het ene land met geweld territorium van een ander opeist.'

19.05 uur - '93 procent van kiezers wil aansluiting bij Rusland'
De stembussen zijn enkele minuten geleden (om 19.00 uur Nederlandse tijd) formeel gesloten en de eerste peiling komt binnen. Volgens het Russische persbureau RIA wil 93 procent van de kiezers dat de Krim zich bij Rusland aansluit.

Hieronder nog een mooi plaatje van een billboard waarop mensen rond Jalta (een stad op de Krim) worden aangemoedigd om vandaag te gaan stemmen. De illustratie stelt Moeder Rusland voor, zoals ze tijdens de Tweede Wereldoorlog ook door de Sovjet-Unie werd afgebeeld.

 Vlaggen van de Krim wapperen op het Lenin-plein in Simferopol.
Vlaggen van de Krim wapperen op het Lenin-plein in Simferopol.

18.24 uur - Opkomst rond de 80 procent
De eerste opkomstcijfers van het referendum op de Krim komen binnen. Volgens het Russische Gazeta.ru is 83,5 procent van de inwoners van het schiereiland naar de stembus gegaan. De vicepremier zou gezegd hebben dat de opkomst bijna 80 procent was.

De ruim 1200 stembussen gaan om 19.00 uur Nederlandse tijd dicht. De stembureaus worden door milities bewaakt.

17.44 uur - Kerry
Ook de Verenigde Staten accepteren de resultaten van het referendum niet en blijven aandringen op een politieke oplossing. Dit liet een woordvoerder van de Amerikaanse regering weten. De woordvoerder bevestigde dat Kerry met zijn Russische ambtgenoot heeft gesproken over constitutionele hervormingen in Oekraïne. Hiermee zouden de rechten van minderheden, zoals de Russisch-sprekende bevolking op de Krim, beter beschermd moeten worden.

 Premier Mark Rutte.
Premier Mark Rutte.

17.20 uur - Rutte verwacht nieuwe sancties tegen Rusland
Premier Mark Rutte verwacht dat de Europese Unie maandag besluit sancties in te stellen tegen Rusland. Het zal dan gaan om inreisbeperkingen en het bevriezen van tegoeden van sommige Russische oligarchen, zei Rutte vandaag in de talkshow Jinek. Rutte noemde het referendum niet aanvaardbaar en in strijd met de Oekraïense grondwet.

17.15 uur - EU
De Europese Unie beschouwt het referendum in de Krim als illegaal en onwettig en zal de uitkomst niet erkennen. Dit lieten de voorzitter van de Europese Commissie José Manuel Barroso en Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad weten in een gezamelijke verklaring.

De twee stellen dat een oplossing voor de crisis in Oekraïne gebaseerd moet zijn op de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, binnen het kader van de Oekraïense grondwet en strikt volgens internationale standaarden. 'Alleen door samen te werken via diplomatieke processen, waaronder directe besprekingen tussen de regeringen van Oekraïne en Rusland', kan een oplossing worden gevonden. De EU heeft volgens de verklaring een 'speciale verantwoordelijkheid' voor vrede, stabiliteit en welvaart in Europa en zal zich hier via 'alle beschikbare kanalen' sterk voor maken.

'Wij herhalen de krachtige veroordeling van de onuitgelokte schending van de soevereniteit en territoriale integriteit van Oekraïne en roepen Rusland op zijn strijdkrachten terug te trekken tot hun aantallen en de gebieden van hun permanente stationering van voor de crisis, in overeenstemming met relevante overeenkomsten.' De ministers van buitenlandse zaken van de 28 lidstaten van de EU komen morgen in Brussel bijeen om zich te beraden op verdere maatregelen.

16.10 uur - Russen alweer weg uit Strilkove
De Russische militairen die zaterdag Strilkove bezetten hebben het Oekraïense dorp nog diezelfde avond weer verlaten. Het gasverdeelstation bij Strilkove, dat op een landtong tussen de Krim en het Oekraïense vasteland ligt, is nog wel in handen van de Russen. Dat zegt de Oekraïense grenswacht.

De voorzitter van de dorpsraad van Strilkove is ervan overtuigd dat de Russische inval op een misverstand berustte, meldt de Oekraïense nieuwssite Ukrainian News. De Russische parachutisten zouden Oleksandr Ponomarev hebben verteld dat ze zich in de landingsplaats hadden vergist. Vervolgens trokken ze zich terug naar de aardgasinstallatie. De Oekraïense regering reageerde zaterdag woedend op het bericht van de inval. Het zou gaan om de eerste Russische operatie op Oekraïens grondgebied buiten de Krim.

15.40 uur - G8
Het Kremlin zei dat er geen reden om buitenlands beleid van Rusland aan te passen als reactie op de kritiek van de andere G8-landen. Zeven van de acht landen die lid zijn van de G8 willen Rusland (de achtste staat) uit het overlegorgaan zetten, werd gisteren bekend. Het overlegorgaan zou druk op zoek zijn naar een alternatieve locatie voor de G8-top die voor juni in Sotsji gepland staat.

15.30 uur - Auto
Negen gewapende mannen, 'vrijwilligers' van een stembureau in Simferopol, hebben de auto van Volkskrant-correspondent Olaf Koens proberen te stelen. Koens betrapte de mannen terwijl ze met een schroevendraaier in de weer waren. Hierna werd Koens bedreigd en eisten ze documenten. Volgens Koens waren ze gewapend met kalasjnikovs.

 Kerry en Lavrov zitten tussen de bloemetjes in de tuin van de Amerikaanse ambassade in Londen.
Kerry en Lavrov zitten tussen de bloemetjes in de tuin van de Amerikaanse ambassade in Londen.

15.20 uur - Lavrov en Kerry
De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov en zijn Amerikaanse collega Kerry hebben vandaag ook getelefoneerd. Zij zouden zijn overeengekomen dat een oplossing in het Oekraïne-conflict gezocht zal worden in hervormingen van de grondwet van Oekraïne. Dit zei Lavrov volgens Reuters. Er is nog geen bevestiging van Kerry.

Lavrov ging niet in op de details over de aard van de hervormingen die nodig zijn, maar hij zei wel dat ze 'in een algemeen aanvaardbare vorm' komen, er steun vanuit de internationale gemeenschap wordt gezocht en dat er rekening wordt gehouden met de belangen van alle regio's in Oekraïne'.

Ook heeft Lavrov er bij Kerry op aangedrongen dat de Verenigde Staten haar invloed aanwenden om een einde te maken aan de 'enorme wetteloosheid' tegen Russisch-sprekenden in Oekraïne.

 Poetin en Merkel in juni 2012.
Poetin en Merkel in juni 2012.

14.46 uur - Poetin is bezorgd
De Russische president Poetin heeft de Duitse bondskanselier Merkel gebeld en tegen haar gezegd dat hij bezorgd is over een mogelijke escalatie van de spanningen door radicale groepen in het Zuiden en Zuidoosten van Oekraïne.

Poetin liet Merkel ook weten dat Rusland de uitslag van het referendum op de Krim zal respecteren. Hij heeft ook tegen haar gezegd dat het referendum in overeenstemming met het internationale recht is, zo laat het Kremlin weten in een verklaring.

Merkel heeft er op haar beurt voor gepleit om de aanwezigheid van internationale waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) snel moet worden uitgebreid, vooral in het Oosten van Oekraïne, zo laat Duitsland in een verklaring weten. Poetin reageerde hier volgens Merkel positief op. Een beslissing hierover zal maandag in Wenen worden gemaakt.

14.20 uur - Vlag gehesen
De stembussen zijn nog niet eens gesloten maar de uitslag van het referendum lijkt al vast te staan. De Russen laten er in ieder geval geen gras over groeien en hebben vast de vlag aan het parlementsgebouw in Simferopol gehangen. Op Twitter verschijnen foto's van soldaten die zichzelf fotograferen voor het parlementsgebouw.

14.15 uur - Donetsk
In Donetsk wordt de sfeer onder demonstranten grimmiger. Pro-Russische demonstranten zouden het kantoor van de openbaar aanklager in Donetsk bestormen.

14.05 uur - Protesten in Charkov
Ook in Charkov, de tweede stad van Oekraïne, worden verschillende pro-Russische protesten gehouden. Ze lopen door de staten met een meterslange vlag en roepen onder andere: 'Wij zijn Russisch' en speken hun sympathie uit voor het referendum.

13.50 uur - Wapenstilstand
De ministeries van Defensie van Oekraïne en Rusland hebben een akkoord bereikt over 'een bestand' op de Krim tot 21 maart. Dat heeft de Oekraïense minister van Defensie, Ihor Tenjoek, gezegd. Tenjoek zei dat de Russen hem onder meer hebben verzekerd dat ze tot 21 maart geen maatregelen nemen tegen de Oekraïense militaire complexen op de Krim.

13.30 uur - Teleurgesteld
De 16-jarige Oekraïense scholier Andrej Senko is zo teleurgesteld geraakt in Vladimir Poetin, dat hij de Russische president het horloge wil teruggeven dat hij 10 jaar geleden van hem heeft gekregen. 'Het horloge is niet iets meer om trots op te zijn. Het is nu de getuigenis van een leugen'.

In 2004 mocht Senko als 6-jarige scholier een vraag stellen aan Poetin. Senko vroeg Poetin welke droom hij had. 'Dat alle mensen gelukkig zijn en in vrede kunnen leven', was indertijd het antwoord van het staatshoofd. De vraag van de jongen viel zo in de smaak bij Poetin, dat hij besloot Senko een horloge te geven. De Oekraïense scholier hoopt dat hij een gelegenheid krijgt om het geschenk te retourneren aan de president.

 Een vrouw gehuld in een Oekraïense vlag bij een bijeenkomst voor vrede in Kiev.
Een vrouw gehuld in een Oekraïense vlag bij een bijeenkomst voor vrede in Kiev.

12.41 uur - Bijna helft inwoners Krim heeft al gestemd
Bijna de helft van de stemgerechtigden op het Oekraïense schiereiland de Krim heeft al voor 12.30 uur (lokale tijd) een stem uitgebracht, zei de pro-Russische premier van de autonome Krimrepubliek, Sergej Aksjonov.

Aksjonov liet weten dat ondanks de regen 45 tot 50 procent heeft gestemd. De lokale autoriteiten verwachten voor de hele dag een opkomst van ruim 70 procent.

 Een lid van de pro-Russische 'verdedigingstroepen' op de Krim laat zijn stembiljet zien in Sebastopol.
Een lid van de pro-Russische 'verdedigingstroepen' op de Krim laat zijn stembiljet zien in Sebastopol.
 Oekraïense soldaten tijdens een een oefening, eind vorige week.
Oekraïense soldaten tijdens een een oefening, eind vorige week.

10.27 uur - 'Meer Russische soldaten op de Krim'
Intussen neemt het aantal Russische soldaten op de Krim  toe, althans volgens de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken. De afspraken die zijn land had met Rusland over de Zwarte Zeevloot bij de Krim worden daarmee geschonden, volgens de minister. In totaal zouden er 22.000 Russische soldaten aanwezig zijn op het schiereiland.

Volgens de afspraken met Rusland mogen er 12.500 militairen aanwezig zijn dit jaar, zei minister Tenjoek in een interview met persbureau Interfax. Vrijdag zouden er nog ruim 18.000 soldaten aanwezig zijn op de Krim. Tenjoek noemde het toegenomen aantal een grove schending van de overeenkomst met Rusland, en een bewijs dat Rusland op een onwettige manier haar militaire aanwezigheid op de Krim aan het versterken is.

 Een mobiel stembureau even buiten Simferopol op de Krim.
Een mobiel stembureau even buiten Simferopol op de Krim.

09.28 uur - Opkomst lijkt  hoog
De opkomst bij het referendum lijkt in de eerste uren hoog, meldt persbureau AP. Al voor de stembureaus op het Oekraïense schiereiland zondagochtend hun deuren openden vormden zich rijen.

Ook de premier van de Krim, Sergej Aksionov, bracht al vroeg zijn stem uit. Voor veel stemhokjes hangen gordijnen in rood, wit en blauw - de kleuren van de Krim én van Rusland.

De uitslag van het referendum staat vrijwel vast. De eerste uitgebrachte stemmen waren nagenoeg alle voor aansluiting bij Rusland. Of en wanneer daarop ook aansluiting bij Rusland volgt is minder zeker. Het enige alternatief op het stembiljet, een terugkeer naar de verregaande autonomie die de grondwet van 1992 voorschreef, lijkt vooralsnog minder populair.

 Een stembureau in Simferopol.
Een stembureau in Simferopol.

08.30 uur - Lavrov belt met Kerry
De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov heeft gebeld met zijn Amerikaanse collega Kerry. In dat gesprek heeft hij benadrukt dat wat hem betreft het referendum op de Krim vandaag geldig is volgens internationale wetgeving. Ook heeft hij er op gewezen dat de autoriteiten gewelddadig gedrag van ultranationalisten moet tegengaan. Volgens Lavrov terroriseren deze ultranationalisten de Russisch-sprekende bevolking.

 Een vrouw brengt haar stem uit in Simferopol.
Een vrouw brengt haar stem uit in Simferopol.
 Russische militairen dichtbij een basis in Oekraïne.
Russische militairen dichtbij een basis in Oekraïne.

08.17 uur - Samenvatting
Het belangrijkste nieuws van gisteren nogmaals op een rij:

- Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken beschuldigt Russische troepen ervan een dorp buiten de Krim bezet te hebben. Tientallen militairen zouden het dorp Strilkove op een smalle landstrook ten oosten van het schiereiland hebben bezet, aldus een verklaring. Voor die tijd waren Russische militairen voor zover bekend alleen op de Krim zelf aanwezig.

- Rusland in de VN-Veiligheidsraad een veto uit over een Oekraïne-resolutie. De resolutie riep landen op het referendum dat vandaag op de Krim wordt gehouden niet te erkennen. De grotendeels Russische bevolking op de Krim stemt dan over aansluiting bij Rusland. De Russen stonden met hun veto echter alleen: 13 van de 14 andere landen stemden voor de resolutie. China stemde niet.

- Het parlement van Oekraïne heeft gisteren het parlement van de Krim, nu nog officieel een autonoom deel van het land, als ontbonden verklaard. De daad was symbolisch bedoeld in aanloop naar het referendum. Het parlement van de Krim had het schiereiland zelf eerder al onafhankelijk van Kiev verklaard.

- In Moskou zijn gisteren duizenden mensen de straat op gegaan om te demonstreren tegen de Russische aanwezigheid op de Krim. Hoeveel actievoerders op de been waren, is niet duidelijk. Volgens de organisatie waren er 50.000 betogers, terwijl de politie het op 3000 hield. Ooggetuigen hadden het over zo'n 30.000 mensen, onder wie leden van punkband Pussy Riot en de vroegere vicepremier Boris Nemtsov. Een andere, kleinere groep demonstranten ging juist de straat op uit steun voor het beleid van de Russische president Vladimir Poetin.

De stembureaus op de Krim zijn open, inwoners van de autonome regio kunnen stemmen of ze bij Oekraïne willen blijven horen of zich bij Rusland aansluiten middels een omstreden referendum. Door 13 van de 15 landen in de VN Veiligheidsraad werd het referendum bij voorbaat niet erkend, maar Rusland gebruikte een vetostem voor de resolutie waarover gisteren werd gestemd.