Premier Rutte vandaag tijdens zijn verklaring.
Premier Rutte vandaag tijdens zijn verklaring. © ANP

Rutte: we zijn in oorlog met IS, niet met de islam

Nederlandse veiligheidsdiensten zijn in verhoogde staat van paraatheid gebracht, de grensbewaking wordt opgeschaald en mensen die naar Frankrijk reizen moeten extra waakzaam en alert zijn. Dat verklaarde minister-president Mark Rutte vanmiddag naar aanleiding van de aanslagen in Parijs. Maandag gaat op overheidsgebouwen de vlag halfstok. Rutte zei ook IS te beschouwen als een vijand 'waarmee we in oorlog zijn'.

Hij zei dat na afloop van spoedberaad met een deel van het kabinet. Naast Rutte kwamen de ministers Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie), Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken), Bert Koenders (Buitenlandse Zaken), Jeanine Hennis (Defensie) om half twaalf bijeen op het ministerie van Veiligheid en Justitie. Vicepremier Lodewijk Asscher nam telefonisch deel.

Rutte sprak zijn 'afschuw en kwaadheid' uit over de aanslagen en zei dat 'tot op dit moment het beeld diffuus is'. 'Honderdveertig mensen zijn op een kille, barbaarse, laffe wijze de dood ingejaagd.' De aanslagen zijn volgens de premier 'doordacht en strak georganiseerd'.

'Dit mag niet onweersproken blijven', zei Rutte. 'Nederland staat pal naast Frankrijk in nog grotere verbondenheid. Het gaat om onze manier van leven. Het gewone leven moet doorgaan.' De 'idiote barbaren', 'de griezels' die de aanslagen hebben gepleegd, verklaarde de premier, hebben louter tot doel 'onze westerse samenleving te destabiliseren en haat en angst te zaaien'. Na zijn verklaring zei Rutte in antwoord op een vraag van een journalist dat IS de vijand is. 'Daarmee zijn we in oorlog. We zijn niet in oorlog met een geloof of de islam.'

'We moeten ons niet uit elkaar laten spelen', zei Rutte. 'Onze waarden en rechtstaat zijn sterker dan het fanatisme van een kleine groep. Wij zijn met meer. Geweld en extremisme zullen het nooit winnen.'
In het kabinetsoverleg kwam naast de scherpere grensbewaking aan de orde of het terreurdreigingsniveau moet worden verhoogd. Dat staat nu al enkele jaren op 'substantieel', het op één na hoogste niveau. Of het wordt verhoogd naar 'kritiek' hangt ervan af of er concrete aanwijzingen zijn voor een aanslag in Nederland.

Dreigingsniveau niet omhoog

Eerder twitterde de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), Dick Schoof: 'Terroristische aanslag Parijs vreselijk en ongekend. Situatie wordt gemonitord en bezien of er veiligheidsconsequenties zijn voor Nederland.' Volgens Rutte gaat het dreigingsniveau vooralsnog niet omhoog.

Wel worden er 'zichtbare en onzichtbare extra maatregelen' genomen. 'Alle betrokken diensten zijn in een verhoogde staat van paraatheid', verklaarde Rutte. 'De grensbewaking wordt opgeschaald en geïntensiveerd. Dat geldt ook voor de luchthaven en treinstations. Het gaat met name om verkeer van en naar Frankrijk.' Het reisadvies 'waakzaam' te zijn geldt voor heel Frankrijk.

Instellingen zoals asielzoekerscentra worden 'extra in de gaten gehouden', verklaarde Rutte. Maar er zijn geen tekenen van een 'extra dreiging' tegen 'dergelijke instellingen'.

Grote evenementen zoals de Sinterklaasintochten vandaag, moeten gewoon doorgaan, hoewel de politie extra waakzaam zal zijn. Juist dat Sinterklaasfeest benadrukt dat Nederland gewoon door moet gaan met zijn eigen manier van leven, zo legde Rutte de link. 'Samen zijn we sterk en weerbaar.'

Voordat de bewindslieden elkaar spraken was er ambtelijk overleg van de betrokken ministeries en veiligheidsdiensten zoals de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en inlichtingen- en veiligheidsdienst AIVD. Zij informeerden de bewindslieden over de inlichtingen die ze verzameld hebben. De diensten staan naar verluidt in nauw contact met hun Franse collega's.

Ruttes woorden sluiten aan bij die in heel politiek Den Haag worden geuit. Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg: 'Een gruwelijk drama, een intens verdriet. We rouwen om de slachtoffers en zijn in gedachten in Parijs, bij alle mensen die nu nog in onzekerheid verkeren.'

Halbe Zijlstra, fractieleider van de VVD: 'De vreselijke gebeurtenissen van gisteravond in Parijs hebben mij geschokt. Mijn gedachten gaan uit naar de slachtoffers en nabestaanden en naar de bevolking van Frankrijk die hierdoor zo hard is getroffen.'

PvdA-leider Diederik Samsom: 'Dit zijn gerichte aanslagen op de Franse waarden vrijheid, gelijkheid en broederschap. Dat zijn ook onze waarden. Veel mensen zijn bang, maar dat mag ons niet verlammen. We rouwen om de slachtoffers en leven intens mee met al diegenen die nu nog in angst en onzekerheid verkeren.'

De nieuwe fractievoorzitter van de ChristenUnie, Gert-Jan Segers: 'Ze raken niet alleen Frankrijk, maar alle open samenlevingen in Europa in het hart en kunnen zorgen voor vrees in onze samenleving. We staan hier tegenover het duistere kwaad.'

Treurnis

SP-leider Emile Roemer: 'Het is niet te bevatten wat er in Parijs is gebeurd. We treuren mee met de slachtoffers, met hun nabestaanden en met alle Parijzenaars. Wij willen en zullen nooit zwichten voor dit afschuwelijke geweld.'

CDA-leider Sybrand Buma spreekt op twitter van 'barbaarse aanslagen' in Parijs. 'Onbeschrijfelijke terreurdaad die ons allemaal raakt. Onze gedachten zijn bij slachtoffers en nabestaanden.'

Vannacht twitterde minister Koenders: 'Geschokt en ontzet door nieuwe aanslagen in #Parijs. Woorden schieten tekort. Nederland staat zij aan zij met Frankrijk.'

Hennis twittert: 'Mijn gedachten gaan uit naar de slachtoffers en hun nabestaanden. #Parijs Het terrorisme zal niet overwinnen. #ViveLaLiberté.'

Steven van Weyenberg van D66: 'Een gitzwarte dag in de stad van het licht. Wat een drama.'

PPV-leider Geert Wilders twitterde: 'Ik zeg het al meer dan 10 jaar. De islam hoor niet bij ons. Brengt overal geweld en gevaar. We moeten deislamiseren en onze grenzen sluiten. Minister President Rutte ik zeg u: sluit de Nederlandse grenzen. Nu! Bescherm de Nederlandse bevolking. Hou op met wegkijken en ontkennen.'