Theresa May
Theresa May © PHOTO NEWS

Niets staat May meer in de weg om artikel-50 in werking te laten treden

Brexit doet unie kraken

Groot-Brittannië zal pas eind maart artikel-50 in werking laten treden. Dat maakte premier Theresa May maandagmiddag bekend. Eerder op de dag had Nicola Sturgeon, de Schotse premier, aangekondigd dat de Schotten wellicht in najaar 2018 al naar de stembus gaan om zich uit te spreken over onafhankelijkheid.

In Noord-Ierland zei Sinn Fein dat ook een volksraadpleging over hereniging met Ierland naderbij komt.

Terwijl de Keltische lente begonnen lijkt te zijn, stemde het Lagerhuis in met het uitroepen van artikel-50. Het stemde tegen de amendementen die het Hogerhuis aan het wetsvoorstel had gehangen. Daarbij ging het om het garanderen van de rechten van de EU-burgers en het houden van een 'betekenisvolle' stemming over het onderhandelingsresultaat. Ook het Hogerhuis, later op de avond, staakte haar verzet. Het zou immers niet kies zijn geweest om tegen de wil van het gekozen House of Commons in te gaan, en tegen de wil van het volk.

Nieuw referendum

Sturgeon wil haar landgenoten de keuze geven tussen een harde Brexit en onafhankelijkheid

De Schotse leider Sturgeon zinspeelt al sinds de stem voor Brexit op een nieuw onafhankelijkheidsreferendum. Tijdens een toespraak in Edinburgh zei ze dat May de wensen van de Schotten simpelweg heeft genegeerd. Ze wil per se dat het land bij de Europese interne markt blijft, maar die kans is zeer klein nu de Conservatieve regering afstevent op een harde Brexit. Tweederde van de Schotten had tegen Brexit gestemd en nu wil Sturgeon haar landgenoten de keuze geven tussen een harde Brexit en onafhankelijkheid.

Daarnaast wees ze erop dat de Conservatieven, gezien de zwakte van de Labour-oppositie, mogelijk nog vijftien jaar aan de macht blijven. Ze zei dat het Schotse parlement nu gaat werken aan een referendumwetgeving. Uiteindelijk is toestemming nodig van Westminster, maar volgens Sturgeon kan de eis niet worden genegeerd. Labour-leider Jeremy Corbyn zei dat de Schotten wat hem betreft de kans moeten krijgen op een herkansing, al zal hij ze afraden om zich na driehonderd jaar af te scheiden van de rest van het koninkrijk.

'Stemming zal omslaan'

Sinn Fein wil eveneens een referendum in Noord-Ierland

Bij het vorige referendum, in het najaar van 2014, stemde 55 procent tegen onafhankelijkheid, maar Sturgeon gokt erop dat de stemming zal omslaan. In peilingen is nog steeds een meerderheid tegen, hetgeen mede te maken heeft met een lage olieprijs. Sturgeon wil met de referendumdreiging druk uitoefenen op de Brexit-onderhandelingen. May kan immers de geschiedenis ingaan als premier die het Verenigd Koninkrijk heeft gespleten. De Tories wijzen erop dat het allerminst zeker is dat de EU Schotland als zelfstandig lid zal accepteren.

In Noord-Ierland bracht ook de nieuwe Sinn Fein-leider Michelle O'Brien een referendum ter sprake. Een zogeheten Border Poll kan er komen als er een grens komt met de Ierse republiek. Er moest dan wel een meerderheid te vinden zijn in het Noord-Ierse parlement. Met de stijgende populariteit van Sinn Fein en het feit dat het aandeel van de katholieke bevolking groeit, wordt die kans groter. Eerder maakte de Ierse premier Enda Kenny bekend dat een mogelijke hereniging deel moet uit maken van een Brexit-akkoord.

Weigering EU-burgers gerust te stellen

Minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson zei dat de Britten best bereid zijn zonder handelsakkoord weg te lopen

Minder moeite ondervindt May in het Lagerhuis. Haar regering blijft weigeren om de EU-burgers gerust te stellen over hun toekomst op het eiland. Het leidde tot emotionele toespraken, onder meer van Nick Clegg. De voormalige vice-premier stelde dat het politieke persoonlijk is, wijzend op zijn Spaanse vrouw en zijn Nederlandse moeder. Brexit-minister David Davis ging niet verder dan te verklaren dat hij een 'morele verantwoordelijkheid' heeft jegens de EU-burgers en vroeg de Kamer hem op zijn woord te vertrouwen.

Op papier kan May Brussel vandaag al officieel verwittigen van de uittreding, maar ze heeft ervoor gekozen om dat pas eind van de maand te doen. Er zijn berichten dat het Brexit-ministerie nog niet klaar is en nog steeds kampt met een tekort aan experts. De strijdlust van de Brexiteers is echter onverminderd. May beweerde dit weekeinde dat de Britten nog 9 miljard tegoed hebben van de EU en haar minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson zei dat de Britten best bereid zijn zonder handelsakkoord weg te lopen.