Paus Franciscus spreekt maandag de curie (het kerkbestuur) toe in het Vaticaan.
Paus Franciscus spreekt maandag de curie (het kerkbestuur) toe in het Vaticaan. © AFP

Paus: Vaticaan heeft vele kwalen

In een ongekend bittere kersttoespraak heeft paus Franciscus gisteren zijn kardinalen de mantel uitgeveegd.

De vijftien ziekten van Vaticaanstad

1. Onsterfelijk, immuun en zelfs onmisbaar voelen
2. 'Martalismo' (van Marta), oftewel excessief werken
3. Mentale en spirituele 'verstening'
4. Excessieve planning
5. Slechte coördinatie, oftewel niet willen samenwerken
6. Spirituele alzheimer
7. Rivaliteit en verwaand heid
8. Existentiële schizo frenie
9. Geklets, gemopper en geroddel
10. Vergoddelijken van de bazen
11. Onverschilligheid naar anderen
12. Begrafenisgezichten
13. Accumuleren
14. Gesloten kringen, waar bij de groep horen belangrijker is dan horen bij Christus
15. Wereldse winst en exhibitionisme

Sommige medewerkers worden blootgesteld aan ziekten als 'spirituele alzheimer', 'mentale verstening' en 'existentiële schizofrenie', zei de 78-jarige paus. Hij maakte een paar grapjes in zijn speech, maar de Vaticaanse bureaucratie kon daar niet om lachen.

Na zijn medewerkers te hebben bedankt voor hun inzet, begon de paus aan een lange diagnose van hun 'vijftien ziekten' die schade toebrengen aan de Rooms-Katholieke Kerk. 'Hypocriete' kardinalen gaan volgens hem zo op in hun bureaucratische taken dat ze het contact met de werkelijkheid verliezen. Anderen roddelen en maken hun collega's zwart om de voorpagina's van kranten te halen. 'Dit zijn ziekten en neigingen die onze dienstverlening aan God verzwakken.'

Dat machtsspelletjes worden gespeeld in de Vaticaanse paleizen werd een paar jaar geleden bekend toen de butler van paus Benedictus XVI stapels documenten naar buiten smokkelde en doorspeelde aan een Italiaanse journalist. Macht verzamelen, weigeren samen te werken of grote geldsommen meesturen met de kerstgroeten om gunsten te winnen - het bleek allemaal heel gewoon in Vaticaanstad.

Genezing

Wie aan de ziekten lijdt, zei de paus niet

De tachtiger Benedictus XVI liet de problemen bij de Romeinse curie (het kerkbestuur) in kaart brengen door drie kardinalen, maar kondigde voordat hij ingrijpende maatregelen kon doorvoeren zijn eigen aftreden aan. Het geheime onderzoeksdocument van de kardinalen ging naar paus Franciscus. Die heeft een achtkoppige commissie samengesteld om hem te helpen bij het hervormen van de curie.

'Het bewustzijn van de ziekte kan bijdragen aan de genezing', zei paus Franciscus maandag na het voorlezen van zijn lijst met de vijftien vaakst voorkomende ziekten in Vaticaanstad. Wie aan die ziekten lijdt, zei hij niet. Wel nodigde hij de leden van de Romeinse curie uit voorafgaand aan de feestdagen hun geweten eens te onderzoeken.

Franciscus klaagde al vaker over het geroddel en de machtslust van zijn personeel. Toen hij dit jaar zijn eerste kardinalen benoemde, waarschuwde hij dat ze geen lid waren geworden van een koninklijk hof. Hij ontsloeg een Duitse bisschop die 31 miljoen euro uitgaf aan de verbouwing van zijn ambtswoning. Een felle tegenstander van zijn hervormingsagenda liet hij overplaatsen naar een onbeduidende functie.

De paus had het maandag ook over de 'ziekte van de begrafenisgezichten'. 'Het zijn norse en kille personen die geloven dat je om serieus te zijn je gezicht moet beschilderen met melancholie en strengheid. En anderen - vooral je ondergeschikten - moet behandelen met stijfheid, strengheid en arrogantie. Een goede dosis humor doet ons goed.'