Familieleden dragen het lichaam van 23-jarige Mashal Khan, die gelyncht werd door medestudenten.
Familieleden dragen het lichaam van 23-jarige Mashal Khan, die gelyncht werd door medestudenten. © AFP

Pakistaanse student door woedende menigte gelyncht om godslastering

Godslastering wordt in Pakistan als zo'n ernstige misdaad beschouwd dat zelfs een ongegronde beschuldiging je het leven kan kosten. Dat bleek donderdag weer, toen een student door een woedende meute werd gelyncht omdat hij blasfemische teksten op Facebook zou hebben geplaatst.

Mashal Khan, een 23-jarige student massacommunicatie en journalistiek aan de Abdul Wali Khan Universiteit in Mardan, die zich online presenteerde als De Humanist, werd volgens de politie voor de studentenflats op het terrein van de universiteit in zijn hoofd geschoten en afgetuigd. Hij overleed ter plekke.

De politie was op de campus met een man of twintig aanwezig vanwege blasfemiebeschuldigingen aan het adres van Khan, maar greep niet in. Volgens de politie en het bestuur van de universiteit was het aantal aanvallers te groot. Ooggetuigen schatten de menigte op enkele honderden mensen. De conciërge van de studentenhostels sprak over drie- tot vierduizend mensen.

Op online verspreide filmpjes is te zien hoe Khans levenloze, bebloede lichaam temidden van een menigte van honderden studenten met planken, stokken en stenen wordt bewerkt. Iemand trekt hem daarna zijn kleren uit. Volgens de politie werd daarna geprobeerd zijn lichaam in brand te steken.

We konden hem nergens vinden, maar een politieagent heeft zijn nummer voor ons getraceerd

Ooggetuige op sociale media

Khan was niet het eerste slachtoffer van de meute. Eerder hadden ze een student met de naam Abdullah gepakt. Ze lieten hem koranverzen reciteren om te bewijzen dat hij een goed moslim was maar sloegen hem daarna in elkaar. Toen de politie hem zwaargewond ontzette ging de meute, onder wie leden van de studentenvereniging van de universiteit, op zoek naar Khan.

Op sociale media spreken anonieme betrokkenen tevredenheid uit over de lynchpartij. 'Goed werk', aldus de apps. 'Hij verborg zich in de universiteit. We  konden hem nergens vinden, maar een politie-agent heeft zijn nummer voor ons getraceerd. Zo hebben we hem in het hostel kunnen vinden.'

De politie pakte vanwege de moordpartij enkele tientallen studenten op. De campus van de universiteit werd tot nader order gesloten. De slaaphostels werden ontruimd op verdere geweldsuitbarstingen te voorkomen.

Geen bewijs

Ik heb hem over de islam nooit iets controversieels horen zeggen

Leraar van Khan

De aanleiding van de lynchpartij is onduidelijk. Blasfemie is in Pakistan een ernstige misdaad die met de dood kan worden bestraft. Volgens sommige bronnen zouden Khan en zijn medestudent Abdullah online propaganda hebben bedreven voor de Ahmaddiya, een volgens orthodoxe soennieten ketterse islamitische stroming. Daar is op Khan's accounts niets van terug te vinden. Er waren ook geen aanklachten tegen Khan, aldus de politie.

Mashal Khan was volgens een van zijn docenten een bevlogen en kritisch ingestelde student. 'Hij was briljant en nieuwsgierig en klaagde voortdurend over het politieke bestel van het land. Maar ik heb hem over de islam nooit iets controversieels horen zeggen', zei de leraar tegen Reuters.

Khan was gewoon een humanistische student die zich op sociale media uitsprak voor verdraagzaamheid, zegt Fauzia Ilyas van de Atheist and Agnostic Alliance Pakistan (AAAP). 'Op zijn pagina is niks onoirbaars te vinden. Helaas is het in Pakistan heel makkelijk om iemand te beschuldigen van blasfemie. Of het nu om vrijdenkers gaat of om andere minderheden, er staat altijd gepeupel klaar om iemand zonder reden en zonder proces af te slachten.'

Campagne

In Pakistan is sinds begin dit jaar een grote campagne gaande tegen zogenaamd blasfemische uitingen op sociale media. De campagne is begonnen door extremistische moslimgroeperingen maar wordt inmiddels gesteund door de Pakistaanse regering, die bedrijven als Facebook en Twitter heeft opgeroepen mee te werken aan de opsporing en vervolging van online activisten in binnen- en buitenland. Inmiddels zijn tientallen activisten en bloggers opgepakt.

De blasfemie-'crackdown', die is gesanctioneerd door een hoge rechter, is volgens critici vooral een verkapte poging van het Pakistaanse leger en de veiligheidsdiensten om kritiek op mensenrechtenschendingen, onder meer in de onrustige zuidelijke provincie Baluchistan, aan banden te leggen.

Onbegrijpelijk dat Facebook hieraan meewerkt, als platform gewijd aan de vrijheid van meningsuiting

Fauzia Ilyas, Atheist and Agnostic Alliance Pakistan

Vijf online activisten die begin januari verdwenen werden tijdens hun afwezigheid ook van blasfemie beschuldigd. Vier van hen doken na drie weken weer op. Een van hen, de in Rotterdam wonende Ahmad Waqass Goraya, zei dat hij door veiligheidsdiensten was vastgehouden en gemarteld.

Kritische en seculiere Facebookpagina's zijn al vrijwel allemaal uit de lucht gehaald, zegt Ilyas. 'Onbegrijpelijk dat Facebook hieraan meewerkt, want dat is toch een platform dat gewijd moet zijn aan de vrijheid van meningsuiting.' Ilyas maakt zich gezien het lot van Mashal Khan grote zorgen over de gedetineerde activisten, onder wie de vrijdenkers Ayaz Nizami en Rana Nouman.

De Nederlandse mensenrechtenambassadeur Kees van Baar was afgelopen week in Pakistan om zijn zorgen uit te spreken over de vervolging van kritische activisten. 'Hij heeft ook aangekaart dat valse beschuldigingen van blasfemie en beknotting van vrijheid van meningsuiting tot ernstige schendingen van de mensenrechten leiden', aldus een woordvoerder van Buitenlandse Zaken.

Lees meer

De Rotterdamse blogger Waqass Goraya verdween in Pakistan. 'Ik had nooit gedacht dat je uitspreken zulke gevolgen kon hebben.'

Pakistan heeft Facebook en Twitter gevraagd te helpen bij het opsporen van godslasteraars. Het land wil Pakistanen die materiaal online zetten dat beledigend is voor de islam vervolgen.