Obama laat WikiLeaks-klokkenluider Chelsea Manning vervroegd vrij
© ANP

Obama laat WikiLeaks-klokkenluider Chelsea Manning vervroegd vrij

Chelsea Manning, die in de Verenigde Staten een gevangenisstraf van 35 jaar uitzit wegens het lekken van militaire geheimen, komt over vijf maanden vrij, op 17 mei. Barack Obama heeft dit dinsdagavond bekendgemaakt, drie dagen voor het einde van zijn presidentschap. Enkele uren later werd bekend dat een andere bekende Amerikaanse klokkenluider, Edward Snowden, van Rusland nog een aantal jaar als balling mag blijven.

Vorige week werd al bekend dat Manning, een transgender, door het Witte Huis op de kandidatenlijst was gezet voor vrijlating. Zij is een van de 209 veroordeelde mensen die van de vertrekkende president gratie krijgen of van wie de celstraf verlicht wordt.

De 29-jarige Manning werd in 2010, toen ze nog Bradley heette en soldaat was in het Amerikaanse leger, in Irak gearresteerd wegens het doorspelen van gestolen defensiemateriaal aan WikiLeaks. Het ging onder veel meer om een video-opname van een Amerikaanse  helikopteraanval in Bagdad, drie jaar eerder, waarbij twee werknemers van persbureau Reuters waren omgekomen.

In totaal kwamen door Manning meer dan 700 duizend geheime documenten, e-mails en video-opnamen bij WikiLeaks terecht. Daarvoor kreeg ze, met 35 jaar gevangenis, de hoogste straf die in de VS ooit is opgelegd wegens het lekken van staatsgeheimen.

Tekst loopt door onder tijdlijn. 

Twee keer zelfmoordpoging

Daags na de veroordeling wegens hoogverraad in 2013 maakte Manning bekend verder als vrouw door het leven te willen gaan. Recentelijk probeerde ze twee keer zelfmoord te plegen. Volgens haar had ze in Irak, ten tijde van het lekken naar WikiLeaks, last van dysforie (somberheid) vanwege de problemen met haar genderidentiteit. Ze werkte in Bagdad als inlichtingenanalist.

Om toestemming af te dwingen voor een geslachtsoperatie ging ze in hongerstaking in de militaire gevangenis Fort Leavenworth in Kansas. Die humanitaire factoren hebben waarschijnlijk een grote rol gespeeld in het besluit tot vervroegde vrijlating.

De publicatie van de duizenden door Manning aangeleverde documenten betekende de internationale doorbraak voor WikiLeaks, dat zegt te streven naar maximale openbaarheid.  

Eind vorige week werd bekend dat de oprichter van WikiLeaks, Julian Assange, bereid is zich te laten uitwijzen naar de VS indien Manning zou worden vrijgelaten. Dit werd op Twitter gemeld door WikiLeaks. Dit ondanks het 'overduidelijk ongrondwettelijke optreden' van het ministerie van Justitie.

Volgens een woordvoerder van het Witte Huis heeft de vervroegde vrijlating van Manning echter 'op geen enkele manier' te maken met Julian Assange of Wikileaks.

Edward Snowden

Assange verblijft sinds juni 2012 in de ambassade van Equador in Londen. Dit om uitwijzing naar Zweden te voorkomen. Daar wordt de 45-jarige Australiër gezocht wegens aanranding. Assange zegt bang te zijn dat hij vanuit Zweden zal worden uitgeleverd aan de VS.

Een andere door de Amerikaanse justitie gezochte klokkenluider, Edward Snowden, leeft als balling in Rusland. Hij heeft net te horen gekregen dat hij nog een aantal jaar in Rusland kan blijven. 'Snowdens toestemming om in Rusland te verblijven is net verlengd met een aantal jaar', aldus een woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op Facebook.

De ex-werknemer van de CIA bracht in 2013 informatie naar buiten over het werk van de NSA. Daaruit bleek dat de Amerikaanse inlichtingendienst wereldwijd op grote schaal communicatie afluistert en in de gaten houdt, zelfs van bevriende regeringen. 

Ook Snowden heeft president Obama om gratie gevraagd. Woordvoerder van het Witte Huis Joshua Ernest vergeleek vorige week Manning met Snowden, in het voordeel van eerstgenoemde. De door Snowden naar buiten gebrachte informatie was 'veel gevaarlijker' dan wat Manning heeft gepubliceerd.

Bovendien heeft Manning, zei Ernest, zich onderworpen aan de Amerikaanse rechtspraak en heeft ze erkend fout te hebben gehandeld. Snowden daarentegen 'is in de armen van een tegenstander gevlucht, en heeft zijn toevlucht gezocht in een land dat onlangs heeft geprobeerd het vertrouwen in onze democratie te ondermijnen'.