Noren grijpen voor het eerst in twintig jaar terug op oliepot
© EPA

Noren grijpen voor het eerst in twintig jaar terug op oliepot

Noorwegen gaat potverteren. Voor het eerst sinds twintig jaar, toen de Noren begonnen hun olie-inkomsten op te potten in hun staatspensioenfonds, onttrekt de regering dit jaar geld aan die pot om haar begroting rond te krijgen.

Het Noorse ministerie van Financiën heeft nog niet bekendgemaakt hoe groot de greep uit de kas zal gaan worden. Volgens de Noorse krant Dagens Naeringsliv zou het gaan om een bedrag van 6,7 miljard Noorse kronen, (omgerekend) 714 miljoen euro. Dat is bijna een promille van het vermogen van het fonds, het grootste pensioenfonds ter wereld met een vermogen van omgerekend 750 miljard dollar.

Het ministerie van Financiën maakte in oktober al bekend dat het mogelijk een greep in de kas zou moeten doen om zijn begroting rond te krijgen en om de Noorse economie te stimuleren. Noorwegen heeft zwaar te lijden onder de daling van de olieprijs die voor bijna alle andere westerse landen een zegen is. Daardoor is er voor de dienstverleners zoals olieboorders geen werk meer.

Budgettair probleem

Alleen al in de olie-industrie gingen vorig jaar rond 35 duizend banen verloren. Daardoor wordt ook de rest van de economie hard getroffen. In het laatste kwartaal van vorig jaar groeide de economie buiten de olie-industrie nog maar 0,1 procent. Inmiddels neemt de waarde van de kroon steeds sneller af.

Omdat olieprijzen en belastingafdrachten uit de olie-industrie hard zijn gedaald, heeft het land ook voor het eerst in tientallen jaren een budgettair probleem. De conservatieve minderheidsregering wil de economie stimuleren. Daarom wordt al het geld uit de olie-industrie, dat normaal in het fonds zou verdwijnen, ingezet.

Paal Bjornestad, de Noorse staatssecretaris van Financiën, zei tegen Reuters dat het geen verrassing mag zijn dat de olie-inkomsten een keer teruglopen. 'Toen dit financiële stelsel werd opgezet, was het de bedoeling dat de tijdelijke inkomsten uit olie en gas zouden worden omgezet in een permanente bron van inkomsten voor de regering in de vorm van het rendement uit het fonds', zei hij.

Spaarvarken

Noorwegen staat bekend als het land dat het anders doet. Veel landen verjubelen hun olie- en gasopbrengsten meteen. Nederland bijvoorbeeld heeft zijn opbrengsten uit aardgas vrijwel direct uitgegeven. Maar Noorwegen bouwde het grootste spaarvarken van de wereld.

Twee weken geleden waarschuwde de president van de Noorse centrale bank Øystein Olsen dat de daling van de olieprijzen een substantiële aanslag op die spaarpot konden betekenen. Hij waarschuwde dat het vermogen van het pensioenfonds misschien wel met 1 miljard dollar zou dalen als gevolg van de problemen.