Nog 16 dagen: Trump gaat supermacht VS leiden via Twitter

Miljardair haalt opnieuw uit naar inlichtingendiensten

Nog twee weken en 's werelds eerste 'Twitter-president' is een feit. Nadat Donald Trump al de bazen van grote vliegtuigfabrikanten de stuipen op het lijf had gejaagd met zijn kritische tweets, waren woensdag Amerika's inlichtingendiensten aan de beurt. Een dag eerder viel hij de Republikeinen in het Congres en autofabrikant General Motors aan. De tweets van Amerika's nieuwe president worden met de dag invloedrijker nu Trumps inauguratie nadert.

Nu zijn presidentschap bijna een feit is, begint het er steeds meer op te lijken dat de miljardair 'per tweet' zal regeren. Want zo invloedrijk zijn Trumps berichten op Twitter onderhand geworden, nauwgezet gevolgd door zijn 18,5 miljoen trouwe volgers, zijn partij en de media. 

En het Witte Huis. Per tweet droeg Trump president Obama woensdag op vooral niet meer gevangenen uit Guantánamo Bay vrij te laten. Het is nu twijfelachtig of Obama zijn plan kan doorzetten om voor zijn vertrek nog zo'n 18 terreurverdachten vrij te laten.

Ook liet Trump in een tweet opnieuw doorschemeren niet te geloven dat de Russen Hillary Clintons campagnevoorzitter John Podesta hebben gehackt. De gehackte informatie zou dan zijn doorgespeeld aan WikiLeaks-baas Assange. 'Jullian Assange zei dat een 14-jarige Podesta kon hebben gehackt', tweette Trump over de 'zogenaamde Russische hacks'. Het was de zoveelste sneer richting Amerika's topspionnen: een aankomend president die meer geloof hecht aan een klokkenluidersbaas dan aan de CIA.

De Democraten en een deel van het Republikeinse establishment kijken het 'regeren per tweet' met lede ogen aan. 'Amerika kan zich geen Twitter-presidentschap veroorloven', aldus de Democratische minderheidsleider in de Senaat, Chuck Schumer, dinsdag bij de opening van het nieuwe parlementaire jaar. 'Problemen zijn complex en ze vereisen zorgvuldige aandacht en actie. We kunnen ze niet wegtweeten.'

De twee tweets waarmee Trump dinsdag zijn partijgenoten in het Huis van Afgevaardigden tot de orde riep, na hun omstreden poging een onafhankelijke waakhond te ontmantelen, vormden die dag niet zijn enige 'Twittersucces'. Amerika's tweede autofabrikant, Ford, maakte namelijk bekend af te zien van een omstreden plan voor een nieuwe fabriek van zo'n 1,6 miljard dollar in Mexico.

Eerder had de miljardair dit voornemen een 'grote schande' genoemd, onder andere op Twitter. De succesvolle interventies moeten Trump sterken in zijn overtuiging dat zijn tweets hem kunnen helpen zaken snel en effectief gedaan te krijgen in Washington.

Kelderende koersen

Het is de tweede keer dat Trump een Amerikaans bedrijf weet te overtuigen niet uit te wijken naar Mexico na zijn verkiezing op 8 november. Sindsdien zorgde hij ook voor een daling van de aandelenkoers van Boeing en Lockheed Martin met zijn kritiek op Twitter op vliegtuigprojecten die volgens Trump financieel helemaal uit de hand lopen. Boeing moet de nieuwe presidentiële vliegtuigen gaan leveren. En Lockheed Martin maakt de JSF, met 420 miljard dollar 's werelds grootste defensieproject. 

Ford-topman Mark Fields zei dat zijn besluit 'een motie van vertrouwen' was in de economische plannen van Trump. Ford zal nu 700 miljoen dollar investeren in uitbreiding van een fabriek in Michigan en de werkgelegenheid met zo'n 700 man uitbreiden. Voordat Ford het besluit bekendmaakte, had Trump dinsdag een twitteraanval geopend op grote concurrent General Motors. In een tweet betoogde de Republikein dat het bedrijf het model Chevy Cruze in Mexico maakte en vervolgens de auto's 'belastingvrij' over de grens stuurde naar dealers in de VS.

'Produceer ze in de VS of betaal een flinke grensbelasting', tweette de man die op 20 januari een wereldmacht moet gaan leiden. GM reageerde zuinigjes op de aanval. De autofabrikant weersprak Trump, zonder hem direct aan te vallen. Alle Chevy Cruze-modellen die in de VS worden verkocht, aldus het bedrijf, worden niet gemaakt in Mexico maar in een fabriek in de staat Ohio. Door het besluit van Ford, is de druk op General Motors echter groter geworden om meer te investeren in Amerikaanse fabrieken om zo werkgelegenheid te behouden.

Bemoeide

Ook Boeing en Lockheed Martin moeten oppassen, nu Trump in hun nek hijgt. Wat talrijke Congresleden jarenlang nooit is gelukt, zoals senator John McCain met zijn kritiek op de stijgende JSF-kosten, heeft Trump nu wel voor elkaar gekregen. Lockheed Martin weet dat de JSF-kosten na 20 januari nauwgezet zullen worden gevolgd in het Witte Huis door Trump. President Obama bemoeide zich niet met het project dat al jaren wordt geplaagd door miljardenoverschrijdingen en technische problemen.

Het gevaar is groot dat Trump vanaf 20 januari, wanneer hij ook het officiële Twitter-account krijgt van de Amerikaanse president, gevoelige internationale kwesties en conflicten zal bespreken in zijn tweets. De afgelopen weken heeft hij dit al gedaan. Hij haalde uit naar de VN vanwege de resolutie die werd aangenomen tegen het Israëlische nederzettingenbeleid. Ook plaatste Trump tweets over het Amerikaanse kernwapenbeleid die de indruk wekten dat hij voor uitbreiding van het atoomarsenaal was.

Op dinsdag betoogde hij dat Noord-Korea nooit erin zal slagen om de VS te bedreigen met een nucleaire langeafstandsraket. Deze tweet zorgde ook voor onduidelijkheid wat Trump nou precies bedoelde. Zou hij als president militair ervoor gaan zorgen dat Pyongyang nooit in het bezit zou komen van een intercontinentale raket?

Veeg uit de pan

Ook is de vraag of Trump zijn 'oorlog' tegen de Amerikaanse inlichtingendiensten na 20 januari zal voorzetten. Hij weigert nog altijd de conclusies van de 17 inlichtingendiensten over te nemen dat Rusland met hacks probeerde de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden. Op woensdag kregen ze opnieuw een veeg uit de pan.

Een briefing die hij vandaag van ze zou krijgen over deze gevoelige kwestie, is volgens Trump nu verplaatst naar vrijdag. 'Misschien hebben ze meer tijd nodig om hun zaak rond te krijgen', twitterde de aankomend president. 'Heel vreemd!' Maar volgens een inlichtingenfunctionaris was deze briefing met de top van de spionagediensten vanaf het begin gepland voor vrijdag. Schumer: 'Amerika voert geen buitenlands beleid via tweets. En zeker niet door Poetin te vleien, nadat onze inlichtingendiensten hebben bevestigd dat Rusland zich bemoeide met onze verkiezingen.'