Satellietfoto van de Nieuw-Zeelandse kust.
Satellietfoto van de Nieuw-Zeelandse kust. © ANP

Nieuw-Zeelandse geologen zijn het eens: naast Australië ligt nóg een continent

Zeelandia ligt voor 94 procent onder water

Dat wordt een nieuw Riskbord. Naast Australië blijkt nóg een continent te liggen, een aparte plak aardkorst zo groot als West-Europa. Alleen de hoogste bergtoppen van dit achtste continent steken uit boven de zeespiegel: het zijn Nieuw-Zeeland en, een stuk noordelijker, Nieuw-Caledonië.

Tot die opmerkelijke bevinding komen elf geologen, onder wie negen uit Nieuw-Zeeland en één uit Nieuw-Caledonië, in het vakblad van de Geological Society of America. Het nieuwe continent ligt voor 94 procent onder water, beslaat een oppervlakte van 4,9 miljoen vierkante kilometer, en is 'geen plotselinge ontdekking maar een geleidelijk groeiend besef', schrijven de wetenschappers. Al ruim dertig jaar zijn er immers experts die 'Zeelandia' als apart continent zien. 'Maar zo'n tien jaar geleden hadden we niet genoeg gegevens om dit te schrijven', aldus de wetenschappers onder leiding van Nick Mortimer van onderzoeksinstituut GNS Science in Dunedin.

Dat bewijs, in de vorm van betere dieptemetingen en bodemanalyses, denkt Mortimer nu wel te hebben. Zo ligt de aardkorst rondom Nieuw-Zeeland hoger dan de rest en is de plak duidelijk afgebakend met geulen in en onder de zeebodem. Bovendien is de korst dikker en divers van samenstelling. Dat bewijst dat de verhoging niet zomaar een klont vulkanisch gesteente is, maar gemaakt van 'echt' continentaal materiaal. Al met al genoeg om het gebied te zien als volwaardig continent, betogen de wetenschappers.

Noem het plaattektonisch nationalisme: ieder zijn eigen continent

Manuel Sintubin, hoogleraar geologie van de KU Leuven

'Plaattektonisch nationalisme'

Of dat nu terecht is of niet, is eigenlijk arbitrair, reageert hoogleraar geologie Manuel Sintubin van de KU Leuven. Er is immers geen instantie die knopen doorhakt over wat wel en niet een continent is. 'Dus is het een beetje anarchie', zegt Sintubin. De geoloog wijst er wel op dat Zeelandia niet veel groter is dan de snippers aardkorst die geologen 'microcontinenten' noemen. 'Eerlijk gezegd kan ook het verkoopargument een beetje meespelen, want een eigen continent trekt natuurlijk toch de aandacht', zegt hij. 'Noem het plaattektonisch nationalisme: ieder zijn eigen continent'.

Maar in Nieuw-Zeeland wijst Mortimer erop dat het benoemen van het continent wel degelijk zin heeft: 'Zeelandia is een correctere voorstelling van de geologie van dit gedeelte van de aarde en geeft een frisse context om processen zoals continentale verschuiving, verdunning en breuken te bestuderen.' Zo is het nogal raadselachtig waarom er zoveel van Zeelandia onder de zeespiegel is beland, en is het continent op een ongewone manier uitgerekt.

Het is niet voor het eerst dat wetenschappers sleutelen aan de fundamenten van de kennis. Zo schrapte de Internationale Astronomische Unie in 2006 Pluto als planeet, overweegt de Internationale Commissie voor de Stratigrafie momenteel om het tijdperk van de mens te bombarderen tot 'antropoceen' en werd een plooi in het buikvlies genaamd het mesenterium vorige maand verwelkomd als nieuw orgaan in het menselijk lichaam.

De randen van het 'continent' Zeelandia (rudimentair).