Een artist's impression van de planeet.
Een artist's impression van de planeet. ©

Negende planeet ontdekt in ons zonnestelsel

Grote opwinding onder astronomen: het zonnestelsel telt mogelijk nog een negende, mysterieuze planeet. Het hemellichaam, voorlopig Planeet Negen gedoopt, draait in een baan ver voorbij Pluto. Astronomen van de Amerikaanse Caltech universiteit maakten woensdag zijn bestaan bekend.

Planeet Negen is een ijzige gasklomp, naar schatting twee tot vier keer zo groot als de aarde en op een onafzienbare afstand verwijderd van de zon: een 'jaar' duurt op Planeet Negen 10 duizend tot 20 duizend aardjaren.

Niemand heeft de nieuwkomer nog gezien, ook de ontdekkers Michael Brown and Konstantin Batygin niet. Ze hebben zijn bestaan  afgeleid uit de banen van groepjes rotsblokken uit de Kuipergordel, die bestaat uit ontelbare komeetachtige stukken steen in de buitenste regionen van het zonnestelsel. Hun bevindingen staan gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Astronomical Journal.

Planeetonderzoekster Daphne Stam van de TU Delft noemt de ontdekking een verrassing. Er zijn de afgelopen jaren wel veel dwergplaneetjes gespot in de buitengebieden van het zonnestelsel, 'maar dit is echt een joekel'.

De kans dat de negende planeet op korte termijn echt gezien wordt, is niet groot. De vermoedelijke planeet staat zeven tot twintig keer verder van de zon dan Neptunus. 'Op deze afstand van de zon zal hij zo weinig licht reflecteren, dat we hem met bestaande technieken en telescopen vermoedelijk niet kunnen zien', zegt Stam. Ook is het er zo koud dat thermische detectoren hem vermoedelijk ook niet kunnen waarnemen. Bovendien is de exacte baan nog niet bekend, waardoor astronomen niet weten waar ze precies moeten kijken.

Rekenfout

Het is wel jammer dat we hem niet kunnen zien

Stam

Eerder werd vermoed dat er meer grote planeten in het zonnestelsel zouden draaien, zoals planeet X. Deze werd 'ontdekt' in de jaren dertig, maar zijn bestaan werd later ontkracht toen bleek dat sprake was van een rekenfout bij de berekening van de baan van Neptunus. De kans op net zo'n rekenfout acht onderzoekster Stam nu een stuk kleiner. Ze omschrijft haar Amerikaanse collega Brown als een 'zeer betrouwbare wetenschapper' die niet over een nacht ijs gaat.

Planeet Negen lijkt vermoedelijk op Neptunus en Uranus; ijsklompen aan de rand van het zonnestelsel. Zijn baan is weliswaar behoorlijk elliptisch, maar hij komt nooit dicht genoeg bij de zon om zichtbaar te worden. 'Het is wel jammer dat we hem niet kunnen zien', zegt Stam. 'Doordat we zijn bestaan alleen kunnen afleiden uit meetgegevens, is het dus voorlopig nog wel een theoretische planeet.'

De stomverbaasde astronomen hadden aanvankelijk moeite hun meetgegevens te geloven, zeggen ze. Maar het lukte ze niet de data op een andere manier te kunnen verklaren. Brown is de ontdekker van diverse dwergplaneten ter grootte van Pluto. Zijn ontdekkingen leidden er onder meer toe dat Pluto niet langer wordt beschouwd als de negende planeet, omdat hij te klein is. 'Mijn dochter is daar nog altijd kwaad over', zegt Brown in de Washington Post. 'Ze heeft gezegd dat ze me pas vergeeft als ik een nieuwe planeet ontdek.'



Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond abusievelijk vermeld dat het mogelijke bestaan van de negende planeet is afgeleid uit onverwachte schommelingen van recent ontdekte dwergplaneten in het buitengebied van het zonnestelsel.

Aanvankelijk stond in het stuk dat Planeet Negen nu meer dan twee keer zo ver van de zon staat nals Neptunus. Dat moet zijn: gemiddeld twintig keer.