Agenten voeren bewoner van Amona af.
Agenten voeren bewoner van Amona af. © AP

Met Trump aan de macht, laat Israël rem op bouw nederzettingen los

Voor de derde keer in luttele weken heeft de Israëlische regering bouwplannen aangekondigd voor nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en in het Arabische deel van Jeruzalem. Het jongste plan is tevens het grootste: drieduizend nieuwe huizen. Niet toevallig gepresenteerd aan de vooravond - letterlijk - van de ontruiming van Amona, een mini-nederzetting waarover de gemoederen in Israël hoog opgelopen zijn.

Met veel machtsvertoon begon de Israëlische politie woensdag met de ontruiming van zo'n vijftig woningen. Niet omdat de regering het wilde, integendeel, maar omdat het Hooggerechtshof had bepaald dat de huizen gebouwd zijn op Palestijnse privé-grond.

De ontruiming, die niet zonder geweld verliep, is slechts een kleine tegenslag voor de kolonistenbeweging. Die heeft de wind in de zeilen. 'Dit is nog maar het begin van een nieuwe bouwgolf', juichte kolonistenleider Oded Revivi toen premier Benjamin Netanyahu kort na het aantreden van de Amerikaanse president Donald Trump de bouw van vele honderden woningen in bezet gebied aankondigde. Revivi, die de inauguratie van Trump mocht bijwonen, krijgt zijn zin. 'We bouwen, en we gaan ermee door,' liet Netanyahu, à la Trump, via Twitter weten.

De minister van Onderwijs pleit voor de annexatie van Ma'ale Adudim, een grote nederzetting ten oosten van Jeruzalem

Voor sommigen van zijn ultra-rechtse coalitiegenoten gaan de bouwplannen niet ver genoeg. Minister van Onderwijs Naftali Bennett, leider van de partij Joods Huis, pleit voor de annexatie van Ma'ale Adudim, een grote nederzetting ten oosten van Jeruzalem. Dat zou in feite een splitsing van het noordelijke en zuidelijke deel van de Westoever betekenen. Een levensvatbare, onafhankelijke Palestijnse staat raakt dan verder uit zicht dan ooit.

Netanyahu heeft Bennett gevraagd pas op de plaats te maken. De premier wil zijn bezoek aan Washington, halverwege februari, afwachten voordat hij rigoureuze stappen zet. Na acht jaar Barack Obama in het Witte Huis telt hij zijn zegeningen. Obama placht bouwplannen voor nederzettingen te veroordelen, Trump maakt er geen woord aan vuil.

Onpartijdig

Ontruiming

De ontruiming van Amona werd meermaals uitgesteld. De kolonisten van deze 'illegale buitenpost' maakten zich op voor slag om 'Gods land'. (+)

Al tijdens de verkiezingscampagne liet Trump weten geen moeite te hebben met Joodse nederzettingen. Kort na zijn verkiezingszege benoemde hij een uitgesproken voorstander tot ambassadeur in Israël. David Friedman doneerde zelfs geld voor Beit El, waar fanatieke kolonisten op religieuze gronden elke Palestijnse claim op 'hun' land verwerpen. Een andere donateur is Trumps Joodse schoonzoon Jared Kushner, door de president benoemd tot zijn speciale gezant in het Midden-Oosten. Waarmee aan de jarenlange rol van de VS als min of meer onpartijdige bemiddelaar een einde lijkt te komen.

Trump deelt het standpunt van Netanyahu dat Israël en de Palestijnen rechtstreeks moeten onderhandelen. Beide leiders hebben geen behoefte aan bemoeienis van derden, zoals de Franse president François Hollande, die onlangs een internationale conferentie over het Israëlisch-Palestijnse conflict belegde. De bijeenkomst ging als een nachtkaars uit.

De vorige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, zag aan het einde van zijn ambtstermijn nog een sprankje hoop dat Israël en de Palestijnen tot een vergelijk kunnen komen. Als voorwaarde noemde hij onder meer dat Israël de hegemonie over Jeruzalem opgeeft.

(Tekst gaat verder onder foto.)

Trumps benoeming van ambassadeur Friedman doet anders vermoeden. De diplomaat wil liever vandaag nog dan morgen aan de slag in Jeruzalem, door hem - net als door de Israëli's - de 'eeuwige, ongedeelde hoofdstad van Israël' genoemd. De Palestijnen kunnen oostelijk Jeruzalem als hoofdstad van hun gedroomde staat wat hem betreft vergeten.

In de verkiezingscampagne pleitte Trump voor de verplaatsing van de Amerikaanse ambassade vanuit Tel Aviv naar Jeruzalem. Hij was niet de eerste presidentskandidaat die dat deed, maar is naar eigen zeggen wel de enige die zich aan zijn belofte zal houden. De Palestijnen moeten het ergste vrezen, gezien het rappe tempo waarin Trump verkiezingstaal in daden omzet.

De vestiging van de Amerikaanse ambassade in Jeruzalem is niet minder dan 'een oorlogsverklaring aan de moslims', zei Jibril Rajoub, prominent lid van de Fatah-partij van de Palestijnse president Mahmoud Abbas. Hamas, de fundamentalistische Palestijnse partij die de macht heeft in de Gaza-strook, waarschuwde Trump geen 'olie op het vuur' te gooien.

Blanco cheque

Het is duidelijk dat Israël doorgaat met de schending van internationaal recht

Hanan Ashrawi, vredesonderhandelaar

De Arabisch-Amerikaans journalist en auteur Ramzy Baroud zei tegen de tv-zender Al Jazeera dat het belang van de ambassadekwestie niet onderschat kan worden. Niet alleen de Palestijnen, ook landen als Jordanië en Saoedi-Arabië hebben hun bezorgdheid geuit. Baroud: 'Palestijnen en Arabieren begrijpen dat de verhuizing van de ambassade veel meer is dan een symbolische daad. Het is een blanco cheque voor de Israëli's om de hele stad over te nemen, inclusief de heilige plekken (voor moslims, red.).'

De Palestijnen zijn toch al getergd door de kritiekloze houding van Trump tegenover de bouw van nederzettingen. Nog maar enkele weken geleden veroordeelde de VN-Veiligheidsraad in scherpe bewoordingen de Israëlische nederzettingenpolitiek. De VS, in de nadagen van Obama, spraken voor het eerst in decennia geen veto uit over de VN-resolutie. Trump nam prompt afstand van die beslissing.

De Palestijnen voelen dat ze, na vijftig jaar bezetting, aan de verkeerde kant van de geschiedenis komen te staan. Hanan Ashrawi, een veteraan van vredesbesprekingen met de Israëli's, vreest dat nu alle remmen los gaan onder premier Netanyahu - met dank aan diens zelfverklaarde 'vriend' Trump. 'Het is duidelijk,' aldus Ashrawi, 'dat Israël de komst van een nieuwe Amerikaanse regering aangrijpt om door te gaan met de schending van internationaal recht en het voorkomen van een Palestijnse staat in welke vorm dan ook.'