Verkiezingen in Groot-Brittannië
Verkiezingen in Groot-Brittannië © EPA

Met nepnieuws verkiezingen manipuleren? Kinderspel, blijkt uit studie

Met een luttel bedrag van minder dan 400.000 euro kan middels de verspreiding van valse informatie via het internet de publieke opinie eenvoudig worden beïnvloed. Uit een studie van cybersecuritybedrijf Trend Micro blijkt dat er schrikbarend weinig voor nodig is om verkiezingen te manipuleren.

Sinds de Amerikaanse verkiezingen van vorig jaar is 'fake news' een veelbesproken onderwerp: de kiescampagnes van Donald Trump en Hillary Clinton gingen vergezeld van een explosie aan nepnieuws. Cybersecuritybedrijf Trend Micro onderzocht hoe nepnieuws wordt aangewend voor politieke campagnes en vatte de resultaten van het onderzoek samen in een verslag getiteld 'De nepnieuwsmachine: hoe propagandisten het internet misbruiken en het publiek manipuleren'.

Uit hun analyse van onder meer Chinese, Russische en Engelstalige nepnieuwsdiensten blijkt dat deze diensten een goedkoop alternatief vormen voor traditionele advertenties en promoties. Via sociale netwerken verspreiden ze voor een schijntje dubieuze informatie.

Volgens de onderzoekers zijn die nepnieuwscampagnes niet alleen het werk van autonome computerprogramma's, maar worden ze ook verspreid door mensen via grote crowdsourcing-programma's.

Eenvoudig diensten te koop

'Of je nu in China, Rusland, Europa of de VS bent, het is erg gemakkelijk om deze diensten te kopen', zegt Simon Edwards, cybersecurity-expert bij Trend Micro, in de Britse krant The Guardian. Zo kan er op social media al voor zo'n 35.000 euro een groep aangemaakt worden die de gewenste ideologie aanhangt, inclusief zo'n 40.000 likes.

Een nepnieuwsbericht gaat al online voor 2400 euro. Daarnaast kunnen campagnes ook retweets en andere promotionele diensten kopen, zoals de plaatsing van gerelateerde video's op YouTube die er mede voor zorgen dat het verhaal viraal gaat. Een straatprotest aankondigen en promoten via sociale media kost slechts 9000 euro, zo becijferde Trend Micro.

Met een budget van ongeveer 360.000 euro kan een campagne met nepnieuws het kiesgedrag sterk beïnvloeden, zo concludeert de studie. De efficiëntie en lage kosten van dit soort propagandacampagnes doen vrezen dat die steeds vaker zullen worden ingezet bij grote verkiezingen.

'Het is belangrijk dat we dit zo snel mogelijk een halt toeroepen voor het gemeengoed wordt', zegt Simon Edwards in The Guardian. Hij beklemtoont dat ook gebruikers van sociale media handiger moeten worden in het herkennen van nepnieuws: 'Het is heel belangrijk dat mensen nadenken over wat ze zien en overal vraagtekens bij zetten', zegt hij.