Een kruisraket wordt afgevuurd op Syrië vanaf de Middellandse Zee.
Een kruisraket wordt afgevuurd op Syrië vanaf de Middellandse Zee. © REUTERS

Luchtaanval Syrië: Trump ziet iets, voelt iets, en schiet vervolgens uit de heup

Zo kun je dus ook regeren: vanuit de heup. De 59 raketten die Donald Trump vannacht liet afvuren op een Syrische luchtmachtbasis waren niet gepland en nauwelijks beredeneerd. Het was een reflex van de president, in gang gezet door beelden van de door een gifgasaanval gedode kinderen in Khan Sheikhoun. Daarmee toonde Trump een ondoordachte daadkracht die in Amerika met enthousiasme en zorg werd ontvangen.

Trump vroeg voor zijn oorlogsdaad geen toestemming aan het Congres, waar hij wel grondwettelijk toe verplicht is. Maar hij had haast. Na het zien van de beelden van de slachtoffers (woensdag) overlegde hij donderdag met zijn minister van Defensie Jim Mattis, die hem een aantal opties voorlegde. Dezelfde avond vond de aanval plaats.

Volgens betrokkenen was het een van de minst verstrekkende varianten. De aanval was gericht op vliegtuigen en brandstoftanks op de luchtmachtbasis waarvandaan maandag volgens Trump ook de toestellen waren opgestegen voor het sarinbombardement. Via een door Obama ingestelde communicatielijn werden de Russen, de bondgenoot van Syrië, vooraf op de hoogte gesteld van de aanval. Daardoor konden zij hun manschappen en die van de Syriërs waarschijnlijk in veiligheid brengen.

Met de aanval maakte de regering-Trump een draai van 180 graden in een paar dagen. Vorige week in Ankara zei minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson nog dat 'de langetermijnstatus van president Assad bepaald zal worden door het Syrische volk' - een andere manier om te zeggen dat hij van Amerika zo lang mocht blijven zitten als hij wilde. Witte-Huiswoordvoerder Sean Spicer had het over 'het accepteren van de realiteit zoals die is'. Dat was heel iets anders dan het beleid van Obama, voor wie de verwijdering van Assad buiten kijf stond.

De onberekenbaarheid van Trump

Amerikaanse aanval

De Verenigde Staten hebben vannacht een militaire basis van het Syrische leger aangevallen, als reactie op de gifgasaanval dinsdag in Khan Sheikhoun, waarbij tientallen mensen om het leven kwamen.

Volg in dit liveblog voor het laatste nieuws, analyses van onze correspondenten en internationale reacties.

Heeft die toegeeflijke houding Assad verleid tot een nieuwe gifgasaanval op zijn eigen volk, afgelopen maandag? Als dat zo is, had hij buiten de onberekenbaarheid van Trump gerekend. Want terwijl Obama wel harde woorden sprak (de rode lijn waar Assad niet over heen mocht gaan) maar daar niet naar durfde te handelen toen Assad hem in 2013 met een gifgasaanval wel overschreed, deed Trump het omgekeerde: hij sprak zachte woorden maar liet zich vervolgens van zijn harde kant zien.

De meeste Republikeinen prezen de president. 'In tegenstelling tot de vorige regering, heeft president Trump op een cruciaal moment actie ondernomen in Syrië', schreven de senatoren John McCain en Lindsey Graham in een verklaring. 'Daarvoor verdient hij steun van het Amerikaanse volk.' Zelfs Republikeinen die na de gifgasaanval in 2013 nog tegen een wraakactie door Obama waren, vonden het nu prima.

Ook veel toonaangevende Democraten vonden de actie gepast. 'Het is het juiste ding  om te doen', zei hun fractieleider in de Senaat, Chuck Schumer. Wel zei hij dat Trump 'een strategie' moest ontwikkelen, en voortaan met het Congres moest overleggen.

Andere Democraten waren negatiever: zij zien geen strategie, geen plan, geen einddoel, de  redeneringen die Obama altijd van actie in Syrië weerhielden.

Ook sommige Republikeinen (libertariërs) oordeelden negatief, omdat Trump tijdens de campagne beloofd had alleen in te grijpen als er Amerikaanse belangen op het spel staan.

Maar wat hij eerder heeft gezegd doet er voor Trump niet zo veel toe. Hij ziet iets, hij voelt iets, en dan doet hij iets. De effecten zijn van later zorg.
Die effecten zijn nog niet te overzien. Maar Trump heeft aan zijn eigen land en de rest van de wereld (Noord-Korea, Iran en zelfs China - president Xi was, op bezoek in Mar-a-Lago, net uitgetafeld  toen de aanval begon) laten zien dat Trumps Amerika een kordaat Amerika wil zijn. Triggerhappy, noemden ze dat in het Wilde Westen.

Lees ook

Niet minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson, maar VN-ambassadeur Nikki Haley lijkt de toon te zetten als het gaat om het Amerikaanse buitenlandbeleid. Zeker sinds de gifgasaanval in Syrië. Wie is zij?

Eerder schreef correspondent Michael Persson al dit profiel over de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson.