Koningin Máxima en koning Willem-Alexander bij het persmoment bij het buitenhuis van prinses Beatrix in Italië.
Koningin Máxima en koning Willem-Alexander bij het persmoment bij het buitenhuis van prinses Beatrix in Italië. © ANP

Koning 'Guglielmo Alessandro' begint vandaag aan staatsbezoek Italië

Een bezoek aan Het Laatste Avondmaal van Leonardo Da Vinci, een audiëntie bij paus Franciscus, een wandeling door het centrum van Palermo en een kookles in Milaan. Ruim dertig jaar na zijn moeder begint koning Willem-Alexander vandaag aan een staatsbezoek aan Italië. Opvallend: hij en koningin Máxima bezoeken ook Sicilië.

'Guglielmo Alessandro' en koningin Máxima reizen tot vrijdag door het land, waarbij vooral hun bezoek aan de Siciliaanse hoofdstad Palermo opvallend is.

Koning Willem-Alexander zei de Sicilianen persoonlijk te willen bedanken voor hun hulp bij de vluchtelingenopvang

Het staatsbezoek geldt als formeel eerbewijs namens de regering aan Italië, dat net als Nederland medeoprichter is van de Europese Unie. De landen delen in 2017 en 2018 een zetel in de VN-Veiligheidsraad.

Voor Nederland is Italië belangrijker dan omgekeerd, valt in Rome en Den Haag te beluisteren. Daarom leidt minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel parallel aan het staatsbezoek een economische missie. 'Nederlandse staatsbezoeken krijgen tegenwoordig inhoud door de handelsmissies', zegt Jaap van Osta, auteur van boeken over de Europese monarchieën en van Een geschiedenis van het moderne Italië. 'Het succes van een staatsbezoek wordt niet voor niets mede afgemeten aan de economische uitkomst. De rest is protocol en toch wat achterhaald.'

Dat geldt in dit geval niet voor een opvallend onderdeel: de trip naar Palermo, die een duidelijke politieke context heeft. Sicilië is het eiland waar de afgelopen drie jaar bijna een half miljoen vluchtelingen zijn aangekomen. Willem-Alexander liet zich hierover vorige maand al uit tegen de Italiaanse krant La Repubblica. In een interview ter gelegenheid van het staatsbezoek zei hij de Sicilianen persoonlijk te willen bedanken voor hun hulp bij de vluchtelingenopvang.

'Ik kan niet wachten om Rome weer te zien', aldus Willem-Alexander, 'maar deze keer ga ik ook naar Palermo om solidariteit te betonen aan Sicilië. Een eiland dat, in zijn eentje en met grote moed, het hoofd biedt aan een probleem dat alle Europese landen treft: de migrantencrisis.'

'Dit is een persoonlijke invulling door Willem-Alexander van het bezoek, want staatshoofden beperken zich doorgaans tot culturele hoogtepunten', zegt Van Osta. 'De koning raakt hiermee een thema dat sterk speelt in de Italiaanse politiek. Het verwijt is, vooral opgeroepen door de rechtse partijen, dat Europa te weinig doet en Italië daarvan het slachtoffer is. Dat Willem-Alexander naar Sicilië komt, valt in goede aarde.'

Pikante ontmoeting

Pikant detail is nog dat Willem-Alexander in Vaticaanstad - een bezoek dat formeel als apart staatsbezoek geldt - wordt opgewacht door zijn neef Jaime de Bourbon de Parme, de Nederlandse ambassadeur bij de Heilige Stoel. Hij begeleidt donderdag de derde ontmoeting tussen het koninklijk paar en de net als Máxima in Argentinië geboren paus Franciscus. Vorig jaar waren zij er met hun drie dochters op privé-audiëntie en in 2013 woonden ze zijn inauguratie bij. Historisch gezien hebben de protestantse Oranjes niet veel op met de paus, maar sinds de komst van de katholieke Máxima naar het hof lijkt daarin wat verandering te zijn gekomen.

In 1985, tijdens het vorige Nederlandse staatsbezoek aan Italië, bracht ook Beatrix een beleefdheidsbezoek aan de paus. Verder had zij zich gewoontegetrouw terdege voorbereid. Ze droeg bij aankomst een jurk in de kleuren van de Italiaanse vlag en sprak haar tafelrede tijdens het staatsbanket in het Italiaans uit. Zij had een lerares Italiaans die haar hielp.

Beatrix is dan ook een Italië-liefhebber. Zij kocht al in 1975 met Claus een vakantiehuis in het Toscaanse Tavarnelle. Tegen La Repubblica zei Willem-Alexander Italië goed te kennen door de vakanties die hij er in zijn jeugd doorbracht. Zijn grootouders, Juliana en Bernhard, hadden een buitenhuis in het Toscaanse Porto Ercole.

De republiek Italië was tot 1946 een koninkrijk, maar van nostalgie naar het Huis Savoye is geen sprake, zegt Van Osta. 'De troonpretendent heeft er in de jaren vijftig en zestig een potje van gemaakt, dus dat is niet een familie om goede sier mee te maken. Wat overgebleven is, is aandacht voor de glamourkant van de monarchie. Vroeger Monaco en Lady Di, nu Kate Middleton en Máxima natuurlijk. Die kent iedereen in Italië.' 'Guglielmo Alessandro' is vooral populair vanwege zijn liefde voor sport en door zijn dubbelleven als co-piloot op KLM-vluchten.