Expositie van Breaking the Silence in Zurich.
Expositie van Breaking the Silence in Zurich. © AFP

Israël wil identiteit soldaten weten die getuigen over oorlogsmisdaden

De Israëlische staat heeft Breaking the Silence, een ngo die anonieme getuigenissen van soldaten verzamelt, voor de rechter gedaagd. De openbaar aanklager wil de mensenrechtenorganisatie via de rechtbank dwingen de identiteit vrij te geven van soldaten wiens getuigenissen zouden wijzen op oorlogsmisdaden.

Zondag komt de zaak voor bij de rechter, nadat deze meermaals was uitgesteld. Geeft de rechter de staat gelijk, dan zal het de eerste keer zijn dat Breaking the Silence de identiteit moet onthullen van militairen die spraken op voorwaarde van anonimiteit.

De ngo vreest dat zo'n beslissing andere (oud-)militairen zal afschrikken om hun verhaal te doen. Zeker indien, zoals de verwachting is, de Israëlische staat de getuigenissen zal gebruiken als bewijsmateriaal in de rechtbank.

'Het is moeilijk om aan de indruk te ontsnappen dat dit precies het lange termijndoel is van de openbaar aanklager', schrijft de Israëlische krant Ha'aretz, die opkomt voor de ngo. Eerder ondernam de staat al pogingen om Breaking the Silence te dwingen de getuigenissen ongeredigeerd vrij te geven; nu schrapt de organisatie details die de identiteit van de spreker kunnen onthullen. Tot dusver kreeg de overheid nul op het rekest.

Het zou gaan om kleine vergrijpen, zoals het stelen van zonnebrillen

Noodklok

Nederland moet als vriend van Israel de noodklok luiden over de vervolging van activisten daar, schrijft Galit Saporta. 'Mensenrechtenactivisten worden in de publieke opinie als verraders afgeschilderd.'

De aanklacht is onderdeel van een onderzoek naar een dertigtal soldaten tijdens de militaire operatie in de Gazastrook in de zomer van 2014. Acht gevallen zijn gebaseerd op getuigenissen verzameld door Breaking the Silence. The Guardian bericht dat het om kleine vergrijpen gaat, zoals het stelen van zonnebrillen of het beschadigen van een auto met een tank. Ook de directeur van Breaking the Silence spreekt van wetsovertredingen die 'zover wij weten niets te maken hebben met doden of verwonden'.

Niettemin wordt één anonieme getuige verdacht van oorlogsmisdaden, al zijn verdere details onbekend. De Israëlische staat zegt 'te geloven dat er een publiek belang is met de hoogste prioriteit om de verdenkingen tegen de verdachte en andere betrokkenen te onderzoeken'.

Misstanden

Het is dag des oordeels voor Breaking the Silence en haar vermogen om door te gaan

Advocaat van Breaking the Silence

Breaking the Silence, in 2004 opgericht door veteranen, verzamelt getuigenissen van militairen die hebben gediend in de bezette gebieden. De anonieme verhalen documenteren misstanden als misbruik, plundering en vernieling, met als doel 'het verval van morele standaarden' aan te kaarten.

Dit tot woede van politici en organisaties op de rechterflank, die Breaking the Silence het liefst zouden zien zwijgen en daartoe pogingen ondernemen. Zo stelde defensieminister Moshe Ya'alon in maart dat Breaking the Silence verraad pleegt omdat ze militaire geheimen prijs zou geven. December vorig jaar ontzegde Ya'alon de organisatie toegang tot militaire bases. In vergelijkbare bewoording verklaarde minister van Onderwijs Naftali Bennett Breaking the Silence te zullen weren van scholen.  

Momenteel is een wet in de maak die ngo's als Breaking the Silence verplicht openbaarheid te geven over hun buitenlandse sponsoren. De organisatie claimt bovendien dat tegenstanders haar hebben geprobeerd te infiltreren en te hacken. 

'Het is dag des oordeels voor Breaking the Silence en haar vermogen om het werk te blijven doen', stelt de advocaat van de ngo tegenover The Guardian. 'Maar ik denk dat het ook een cruciaal moment is voor civil society in Israël.'