IS verdient miljoenen aan verkoop kunstschatten
© D. Meijer

IS verdient miljoenen aan verkoop kunstschatten

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties moet zo snel mogelijk een resolutie aannemen voor een wereldwijd verbod op de handel in oudheden en kunstschatten uit Syrië.

Dat zegt Irina Bokova, de hoogste baas van Unesco, de VN-organisatie voor kunst en cultuur. Zo'n verbod werd in 2003, na de inval in Irak, ook ingesteld voor culturele objecten uit Irak. In Syrië en ook Irak worden op grote schaal illegale archeologische opgravingen gedaan en kunstschatten geroofd.

Volgens Bokova, woensdag op een conferentie over bedreigd Syrisch erfgoed in Parijs, financieren gewapende groepen als Islamitische Staat (IS) er hun wapens en munitie mee. 'Als de internationale gemeenschap en de V-Raad de financiering van terrorisme willen stoppen moeten zij ook kijken naar de handel in kunstvoorwerpen', aldus Bokova.

De omvang van die illegale handel is onduidelijk. Bokova sprak in Parijs over 7 tot 15 miljard dollar per jaar, maar die schattingen verwijzen naar de zwarte handel in kunst en oudheden wereldwijd. Volgens France Desmarais van de internationale museumvereniging ICOM zijn schattingen bijzonder moeilijk, maar zullen de getallen voor Syrië veel lager zijn.

De Britse krant The Guardian meldde deze zomer op gezag van de Iraakse inlichtingendienst dat IS zo'n 36 miljoen dollar zou hebben verdiend aan de verkoop van oudheden.

Het Amerikaanse Brookings-instituut had het zelfs over honderden miljoenen dollars. Volgens Sam Hardy, een Britse specialist in illegale oudheden, handelt IS net als bijna alle strijdende partijen in oudheden, maar is voor dat soort bedragen geen enkel bewijs. Het nu voorgestelde verbod gaat over de handel in alle Syrische oudheden zonder documentatie (de zogenoemde 'provenance'), zegt Desmarais. 'De Europese Unie heeft op voorstel van Duitsland al zo'n verbod ingevoerd. Wij willen dat de V-Raad het nu wereldwijd invoert. De regeling houdt ook in dat in beslag genomen illegale voorwerpen worden gerestitueerd.'

Unieke stukken komen niet eens op de markt, die gaan direct naar verzamelaars

Joris Kila, erfgoedkenner

Unesco werkt samen met internationale veilinghuizen als Christie's en Sotheby's om te voorkomen dat illegale oudheden in westerse landen onder de hamer komen. Maar volgens erfgoedkenner Joris Kila gaan veel objecten ook naar afnemers in de Emiraten en China. 'Unieke stukken komen bovendien niet eens op de markt, die gaan direct naar verzamelaars.'

De zorg over het Syrisch erfgoed lijkt inmiddels tegenstanders in de oorlog bijeen te brengen. Experts van het Vrije Syrische Leger en het regime van president Assad nemen binnenkort deel aan een rondetafelconferentie in Beiroet onder de vlag van een door de EU gefinancierde erfgoed-monitoring commissie van Unesco.

Volgens kenners loopt het complete erfgoed van Syrië en Irak gevaar. Niet alleen door de illegale handel, maar ook door de vernietiging door IS van voor-islamitische  kunstschatten. Een ramp, zegt de Leidse archeoloog Peter Akkermans. 'Niet als gevolg van oorlogsgeweld, maar door onwetendheid, onnozelheid en hebzucht.'

Lees in de Volkskrant: IS vernietigt niet alleen kunst en cultureel erfgoed, maar verhandelt de voorwerpen volgens geruchten ook, om de jihadistische strijd te financieren. V zocht uit hoe het zit.