Robert Mueller.
Robert Mueller. © EPA

Integer en onafhankelijk, dat is speciaal aanklager Mueller

Wie is de oud-FBI-baas die het Rusland-onderzoek overneemt?

Robert Mueller (72), een van de meest gerespecteerde justitie-functionarissen in de VS, neemt het FBI-onderzoek naar Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen over. Het ministerie van Justitie had geen betere kandidaat kunnen kiezen. De voormalige FBI-directeur wordt alom geprezen door zowel Democraten als Republikeinen in het Congres.

Toen Mueller in 2001 de leiding over de FBI overnam, verwachtte hij zich te moeten bezighouden met drugszaken, de gewelddadige misdaad in grote steden en witteboordencriminaliteit.

Maar een week later was het 11 september. De missie van Mueller bij de FBI veranderde meteen door de terreuraanslagen in New York en Washington. In de twaalf jaar die volgden, bouwde hij als directeur de FBI uit tot een zeer ervaren terreurbestrijdingsdienst. Nu bevindt Mueller, met zijn benoeming tot speciaal aanklager, zich opnieuw in het middelpunt van een historische zaak. Een betere keus was niet denkbaar. Zowel Democraten als Republikeinen prijzen de oud-directeur voor zijn onafhankelijkheid en integriteit.

Als FBI-baas stond Mueller in 2004 nog naast de man die nu door president Trump is ontslagen: James Comey. Het tweetal waakte bij het bed van hun baas, de doodzieke minister van Justitie John Ashcroft. Comey was toen de tweede man op het ministerie. Ashcroft was in aanvaring gekomen met president Bush over het omstreden afluisterprogramma van de NSA in de strijd tegen terroristen. Samen wilden Comey en Mueller voorkomen dat Bush-functionarissen alsnog toestemming van de zieke Ashcroft zouden bemachtigen om het geheime programma te verlengen.

Respect

Zowel bij Democraten als Republikeinen verdiende hij hiermee respect. Dat bleek woensdag opnieuw, nadat Muellers benoeming bekend was gemaakt. 'Een goede keus, een man met een prima staat van dienst', reageerde de Republikein Jason Chaffetz, voorzitter van een belangrijke Huis-commissie. 'Zijn benoeming geeft mij aanzienlijk meer vertrouwen dat het onderzoek de feiten zal volgen, welke richting ze ook opgaan', aldus Chuck Schumer, leider van de Democraten in het Congres.

Mueller - geboren in New York, maar opgegroeid in Philadelphia - begon zijn carriëre bij Justitie als officier van justitie. Daarvoor diende hij in Vietnam, waar hij een marinierspeloton leidde. Hij kreeg onder meer twee belangrijke medailles, een Purple Heart en een Bronze Star. Bij Justitie rees zijn ster snel. Als afdelingshoofd overzag hij twee belangrijke zaken: de berechting van de Panamese oud-dictator Manuel Noriega en de New Yorkse maffiabaas John Gotti. In 2001 volgde de kroon op zijn werk: hij werd directeur van de door hem zo bewonderde FBI.

Waardering

Mueller stond voor de enorme taak om de FBI om te bouwen van een misdaadbestrijdingsdienst tot een belangrijke schakel in de strijd tegen het terrorisme. Zelfs het voorkomen van 99 van de 100 terreurcomplotten was nog niet genoeg voor het land. Onder leiding van Mueller haalde de FBI tweeduizend, van de in totaal vijfduizend agenten, weg van misdaadzaken. Hun nieuwe werkterrein: nationale veiligheid.

Onder Mueller kon worden voorkomen dat eind 2001 een toestel uit Londen richting de VS werd opgeblazen door een terrorist met een bom in zijn schoen. In 2009 werd verijdeld dat Al Qaida met een 'onderbroekbom' een vliegtuig naar Detroit opblies, evenals een soortgelijk plot in 2010 waarbij explosieven zaten verstopt in inktcartridges. Tegen het einde van zijn twaalfjarige dienst moest hij echter toezien hoe in Boston toch een aanslag werd gepleegd op de jaarlijkse marathon. 'Je zit met de families van de slachtoffers en je vraagt je af of je niet meer had kunnen doen', zei hij in 2013.

Tekenend voor de waardering voor zijn staat van dienst, was dat president Obama in 2011 besloot zijn tienjarige termijn te verlengen met twee jaar. Het Congres ging hiermee snel akkoord. De man die hem uiteindelijk zou opvolgen als FBI-baas, in 2013, was niemand minder dan James Comey. Vanwege diens omstreden ontslag door president Trump werd zeventiger Mueller woensdag weer van stal gehaald om de natie nog één keer te dienen.