Inlichtingen die Trump aan Russen gaf, behoren tot de geheimste van de VS

Eerste president die slordig omgaat met informatie spionnen

De supergeheime informatie die president Trump zo knullig deelde met de Russen, behoort tot de geheimste inlichtingen van de spionagediensten. Het staat bekend als 'code word intelligence'. Deze informatie is zo geheim, dat er slechts over kan worden gesproken met een codewoord. En toch speelde Amerika's 45ste president het klaar de informatie te onthullen.

Bizar gesprek

De ontmoeting in het Oval Office waarover president uit de school klapte, behoort tot een van zijn bizarste gesprekken tot nu toe. Uitgerekend op de dag dat zijn mogelijke Russische connecties weer in het nieuws waren, schudde hij de handen van twee Russen. Een van hen, ambassadeur Sergej Kisljak, is de 'topspion' die Trumps oud-adviseur Michael Flynn heimelijk ontmoette. Lees dit artikel van Volkskrant-verslaggever Stieven Ramdharie over het omstreden gesprek.

'Ik krijg de beste informatie', aldus een opscheppende Trump vorige week in een gesprek met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov over het werk van Amerika's zestien inlichtingendiensten dat hij dagelijks op zijn bord krijgt.

Trump: 'Ik heb mensen die mij elke dag briefen over deze prima informatie.' Hierna vloog Amerika's president, die tijdens de presidentscampagne nauwelijks belangstelling had voor zijn inlichtingenbriefings, vreselijk uit de bocht en deelde hij volgens The Washington Post geheime informatie met Lavrov over een geheim IS-terreurplan.

Het is de eerste keer dat een president in de VS zo onverantwoordelijk omgaat met de inlichtingen van de spionagediensten die hij onder ogen krijgt. Tot Trumps verkiezing was er geen enkele reden om hierover bezorgd te zijn: al zijn voorgangers waren doorgewinterde politici die genoeg ervaring hadden met staatszaken. Van oud-gouverneurs (Carter, Reagan, Bush jr. en Clinton) tot een voormalige vice-president (Bush sr.) en een senator (Obama). 

Trump ontbeert die politieke ervaring, zo moeten de inlichtingendiensten nu op pijnlijke wijze ervaren. Typerend is ook dat de miljardair, die in tegenstelling tot zijn voorgangers Obama en Clinton geen dossiertijger is, het liefst informatie over belangrijke onderwerpen en van de inlichtingendiensten voorgeschoteld wil krijgen op slechts één pagina. Trump lijkt hiermee op Ronald Reagan, een van de meest gewaardeerde presidenten.

Het verschil is echter dat Reagan niet de voortdurende neiging had om 'off script' te gaan en gewoon keurig deed wat zijn adviseurs van hem wilden. 'We kunnen wel met iets minder drama in het Witte Huis', verzuchtte Mitch McConnell, de belangrijkste Republikein in het Congres.

Geen vuiltje aan de lucht

Trump reageerde dinsdag vroeg in de ochtend voor het eerst op de commotie. Volgens hem was er geen vuiltje aan de lucht. Wat hij deed, betoogde hij in een tweet, was in het landsbelang. 'Als president wilde ik deze informatie delen met Rusland, waar ik het volste recht toe had', verdedigde de president zich. Volgens hem was dit nodig om terreuraanslagen van IS te voorkomen. 'Ook wilde ik dat Rusland hun strijd tegen IS en het terrorisme fors opvoerde.'

Amerika's spionagediensten, van de CIA en de NSA tot de militaire spionagedienst DIA, besteden jaarlijks zo'n 50 miljard dollar (45 miljard euro) om te waken over 's lands nationale veiligheid. In de VS worden er doorgaans drie gradaties gehanteerd voor de geheime informatie die de inlichtingendiensten verzamelen. Op de laagste trede van die inlichtingenladder staat 'vertrouwelijke informatie. Het gaat hier om inlichtingen die schade kunnen veroorzaken voor Amerika's nationale veiligheid als ze worden onthuld. 

Dan volgt de classificatie 'geheime informatie'. Het prijsgeven hiervan kan de VS 'ernstige schade' berokkenen. Helemaal bovenaan staat de categorie inlichtingen die 'topgeheim' is. Als deze informatie naar buiten komt, kan dit buitengewoon ernstige schade veroorzaken voor de VS.

Onder vuur

'Code word intelligence' staat buiten deze gradaties en is het geheimste van het geheimste. De informatie die Trump onthulde was zo geheim, dat slechts een kleine groep binnen de Amerikaanse regering en de inlichtingendiensten ervan op de hoogte was. Ook waren de gegevens zo gevoelig, dat de VS ze niet eens hadden gedeeld met belangrijke bondgenoten.

Aanvankelijk werden Jordanië of Saoedi-Arabië genoemd als de leverancier van de inlichtingen. Maar maandag meldde The New York Times dat het om Israël gaat. Jeruzalem zou beschikken over een bron, of meerdere bronnen, in een stad in IS-gebied in Syrië of Irak. Via deze bron zou belangrijke informatie zijn verkregen over plannen van IS om aanslagen te plegen op Amerikaanse vliegtuigen met explosieven verstopt in laptops.

Diverse Amerikaanse media, zoals CNN en The Washington Post, weten om welke stad in IS-gebied het gaat. Om het werk van de Amerikaanse inlichtingendiensten en de bevriende spionagedienst niet te hinderen, hebben ze de stad tot nu toe niet genoemd.

Herstellen schade

'De president heeft meer informatie onthuld aan de Russen dan wij hebben gedeeld met onze eigen bondgenoten', aldus een hoge Amerikaanse functionaris tegen The Washington Post, de krant die het nieuws maandag als eerste naar buiten bracht. De Russen kunnen nu proberen te achterhalen wie de bron is die de gevoelige informatie over IS-operaties heeft doorgespeeld.

Want als deze bron over deze belangrijke inlichtingen beschikt, zo moeten de Russen na het gesprek met Trump hebben gedacht, welke informatie heeft hij of zij in handen over de Russische militaire operaties in Syrië? En heeft deze persoon deze informatie al doorgespeeld aan Amerika's bondgenoot? 

Functionarissen van het Witte Huis probeerden direct na Trumps fout de schade te herstellen. Er werd gebeld met onder andere de CIA en de NSA om ze te waarschuwen wat er was gebeurd en welke maatregelen er eventueel moesten worden genomen. De grote vraag is of de Russen, bijna een week nadat Trump tegenover minister Lavrov uit de school klapte in het Oval Office, er al in geslaagd zijn om de identiteit te achterhalen van de inlichtingenbron in IS-gebied. 

President Trump ligt nu flink onder vuur maar hij hoeft zich strafrechtelijk geen zorgen te maken over zijn blunder. Als enige heeft de president namelijk de bevoegdheid in de VS om informatie op het gebied van nationale veiligheid, of het nu gaat om vertrouwelijke informatie of zelfs supergeheime inlichtingen, openbaar te maken. Zijn grootste probleem is de politieke angst die steeds groter wordt, zelfs bij de Republikeinen, dat de VS een president hebben die totaal ongeschikt is voor het ambt.