De Braziliaanse president Michel Temer.
De Braziliaanse president Michel Temer. © AFP

Hoofdaanklager Brazilië: corrupte president belemmerde de rechtsgang

De grond onder de Braziliaanse president Michel Temer brokkelt in sneltreinvaart af. Hoofdaanklager Rodrigo Janot beschuldigt de 76-jarige Temer van corruptie en belemmering van de rechtsgang. Dat liet het hooggerechtshof vrijdag weten. Zowel de bevolking als het grootste mediabedrijf roept om zijn aftreden.

Corruptie 

Hoe komt de Braziliaanse politiek nog corrupter dan House of Cards? De Braziliaanse bevolking is woedend. (+)

Het hof gaf getuigenverklaringen vrij van Joelsley Batista en Ricardo Saud, directieleden van JSB, het grootste vleesbedrijf ter wereld. De informatie sloeg in als een bom. JSB zou 4 miljoen euro smeergeld aan Temer hebben betaald. Kort na deze onthullingen eiste O Globo, Brazilië's meest invloedrijke mediabedrijf, het aftreden van de president.  

De verklaringen vormen onderdeel van 'operatie wasstraat', een grootschalig onderzoek naar corruptie dat de gemoederen nu al ruim drie jaar bezighoudt in Brazilië. Bedrijven blijken enorme bedragen te hebben betaald aan politici, in ruil voor politieke gunsten en voorrang bij openbare aanbestedingen. Tientallen politici en directieleden van de betrokken bedrijven zijn al veroordeeld.  

Zij kunnen strafvermindering krijgen als ze een boekje opendoen over de anderen, en maken gretig gebruik van die mogelijkheid. De rechter gelooft in een actieve rol van de media, en stuurt zo nu en dan video's van de verhoren naar de pers. De enkele maanden geleden vrijgegeven verklaring van een directeur van bouwbedrijf Odebrecht is 'de bekentenis van het einde van de wereld' gedoopt. Maar de gevolgen van die bekentenissen vallen in het niets bij wat de mannen van JBS teweeg brengen.

Saud beweert dat JBS voor de verkiezingen 165 miljoen euro heeft betaald aan 1829 kandidaten van 28 partijen. Oud-president Lula da Silva zou 14 miljoen euro hebben gekregen, zijn partijgenoot en opvolger Dilma Rousseff ontving 8 miljoen. Beiden lieten het geld op een offshore rekening storten, aldus Saud. Ook senatoren zouden grote bedragen hebben gekregen van het bedrijf.

Impeachment

Rousseff is vorig jaar door het Congres afgezet in een impeachment procedure. Dat had destijds niets te maken met aantijgingen van corruptie. Lula wil zich in 2018 opnieuw kandidaat stellen voor het presidentschap. Hij werd al onderzocht wegens corrupte praktijken en als deze beschuldigingen juist blijken, kan hij het presidentschap in de toekomst vergeten. Gisteren zei Temer nog dat hij er niet over peinst om af te treden. Dat was voordat deze verklaringen openbaar waren gemaakt.
   
Nu hoofdaanklager Janot een aanklacht heeft ingediend, kan hij de Kamer verzoeken om Temer te laten vervolgen. Als een twee derde meerderheid instemt, gaat de aanklacht naar het hooggerechtshof. Indien het hof besluit er een zaak van te maken, komt Temer gedurende het onderzoek en maximaal een half jaar op non-actief te staan.  

Maar zijn positie wordt ook van andere kanten bedreigd. Er liep al een onderzoek naar hem bij de kiesraad naar illegale campagnefinanciering, dat proces wordt op 6 juni hervat. Als hij dat haalt. En sinds woensdag, toen de eerste details van de verklaringen van JSB bekend werden, heeft de oppositie acht verzoeken ingediend bij de Kamervoorzitter om een impeachmentprocedure te starten.  

Temer ontkent alle aantijgingen. Ook Rousseff en Lula zeggen dat de JSB topmannen liegen. 'Ik heb nooit offshore bankrekeningen gehad', aldus Rousseff. Temer wijst erop dat de zakenmannen zelf ook beschuldigt zijn van corruptie, en dankzij de belastende verklaringen vrijspraak krijgen.  Het is nu aan het Openbaar Ministerie en de rechter om te onderzoeken of de verklaringen op waarheid berusten.