Reddingswerkers van White Helmets besproeien slachtoffers van de gifgasaanval in Khan Sheikhoun dinsdag met water.
Reddingswerkers van White Helmets besproeien slachtoffers van de gifgasaanval in Khan Sheikhoun dinsdag met water. © White Helmets Twitter)

Gifgasaanval Idlib was zwaarste chemische aanval in jaren in Syrië

Een kleine provinciestad in Syrië lijkt getroffen door de zwaarste gifgasaanval in de Syrische burgeroorlog in bijna vier jaar tijd. Alles wijst erop dat dinsdag tientallen mensen zijn gedood tijdens een aanval met chemische wapens in de stad Khan Sheikhoun, vlak bij het rebellenbolwerk Idlib.

Lokale hulpverleners en journalisten uit Khan Sheikhoun maakten de aanval dinsdagmorgen wereldkundig. Zij hebben foto's en filmbeelden verspreid van slachtoffers met schuim om hun mond en lichtstijve pupillen - symptomen die wijzen op een aanval met chemische wapens. Daarnaast zijn er filmbeelden in omloop van mensen die worden beademd, stuiptrekkende lichamen die worden schoongespoeld met water en stapels dode kinderen.

Zeker 58 mensen kwamen bij de aanval om het leven, stelt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten in Londen - een onderzoeksbureau in Londen dat als relatief betrouwbare bron geldt in het volstrekt ontoegankelijke rebellendeel van Syrië. Turkije stelde kortstondig een grensovergang open om gewonden naar Turkse ziekenhuizen te vervoeren.

'Uit de lucht'

De Syrische burgeroorlog, die sinds 2012 al honderdduizenden doden levens eiste, staat door de vermoedelijke gifgasaanval weer even in de mondiale belangstelling. Khan Sheikhoun, ooit een welvarende handelsplaats aan de snelweg van Damascus naar Aleppo, is twee jaar geleden veroverd door het Nusra-front, de lokale afsplitsing van Al Qaida. Deze terreurorganisatie geldt in Syrië als sterke militaire tegenstander van de Syrische president Bashar al Assad.

Met een optreden van schoolkinderen vierde de bevolking van Khan Sheikhoun onlangs nog de zesde verjaardag van de Syrische opstand. Maar sinds Assad in december de stad Aleppo heroverde op de rebellen en hen verbannen heeft naar de provincie Idlib, verschoof het front deze kant op. Het gebied rond Khan Sheikhoun wordt al weken zwaar gebombardeerd door het Syrische leger, gesteund door de Russische luchtmacht, in een poging nu ook hier de oppositie te verslaan.

'Voor zover wij begrijpen, was het een chemische aanval die uit de lucht kwam', zegt Staffan de Mistura, de hoogste VN-gezant inzake Syrië, die werkt aan een nieuwe ronde van vredesbesprekingen tussen Assad en de oppositie. De VN stelt hiermee indirect dat het Syrische leger van president Assad achter de aanval zit, of diens bondgenoot Rusland. Alleen deze twee militaire spelers beschikken over gevechtsvliegtuigen en helikopters om wapens mee uit de lucht te gooien.

Zowel Rusland als de top van het Syrische leger ontkent de beschuldigingen. Zij wijzen de vinger naar het Nusra-front. 'Terroristische organisaties beschuldigen altijd het Syrische leger van het inzetten van chemische wapens tegen hun strijders of burgers, elke keer wanneer ze hun doelen niet halen.' Regeringsgezinde media melden dat de Syrische luchtmacht dinsdag een opslagplaats van chemische wapens heeft gebombardeerd die in handen was van het Nusra-front.

OPCW start onderzoek

Als blijkt dat gifgas is gebruikt tegen de bevolking van Khan Sheikhoun, is dit de grootste aanval met chemische wapens sinds Assad in de zomer van 2013 honderden burgers vergaste in de rebellenwijk Oost-Ghouta bij Damascus. De internationale gemeenschap overwoog toen om troepen te sturen naar Syrië, maar zag daar uiteindelijk vanaf.

Een lokale arts die werkt in de stad, Shajul al Islam, maakt op internet al langer melding van aanvallen met chloorgas door Assad en zijn bondgenoten. Eind vorige maand deed hij op Twitter een oproep voor 'grote hoeveelheden' gasmaskers en beschermende kleding. 'De gasaanvallen gebeuren elke dag.' Hij stelt dat dinsdag het uiterst giftige saringas is gebruikt. Dit wordt tegengesproken door reddingswerkers van de White Helmets, een hulporganisatie die steun krijgt van westerse overheden. 'Artsen stellen dat zij niet weten welk gas er is gebruikt.'

Om na te gaan wat er precies is gebeurd en welke partij de dader is, is de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) een onderzoek begonnen. Een groot probleem hierbij is dat het onmogelijk lijkt om Khan Sheikhoun te bezoeken. Het Nusra-front maakte zich de afgelopen jaren schuldig aan stelselmatige ontvoeringen van westerse hulpverleners en journalisten die zich in hun territorium wagen.