Francois Fillon, Emmanuel Macron, Jean-Luc Melenchon, Benoit Hamon en Marine Le Pen voor aanvang van het debat.
Francois Fillon, Emmanuel Macron, Jean-Luc Melenchon, Benoit Hamon en Marine Le Pen voor aanvang van het debat. © AFP

Eerste tv-debat Franse presidentsverkiezingen: Fillon is nog niet verslagen

François Fillon oogde rustig en presidentieel, Emmanuel Macron begon nerveus maar ontpopte zich tot een vaardig debater. Marine Le Pen miste presidentiële allure door haar verbetenheid. De belangrijkste kandidaten voor het Franse presidentschap voerden gisteren hun eerste televisiedebat, samen met de socialist Benoît Hamon en de radicaal-linkse Jean-Luc Mélenchon.

'Het televisiedebat is het echte eerste fluitsignaal van de verkiezingscampagne van 2017', schreef columnist Guillaume Tabard in Le Figaro. De inleidende schermutselingen zijn voorbij, de finale wordt gespeeld in drie grote televisiedebatten, op 20 maart, 4 april en 20 april.

Sinds de gedoodverfde favoriet, de Republikein François Fillon, verstrikt raakte in 'Penelopegate' lijken de verhoudingen vast te liggen. Marine Le Pen (Front National) en Emmanuel Macron liggen op kop (ieder 26 procent, volgens de laatste peiling voor Le Figaro), Fillon volgt op eerbiedige afstand (17 procent). Links lijkt uitgeschakeld: Benoît Hamon en Jean-Luc Mélenchon staan ieder op 12 procent.

Bij de huidige tussenstand zullen beide grote regeringspartijen, de rechtse Republikeinen en de socialisten, in de eerste ronde worden uitgeschakeld, voor het eerst in de geschiedenis van de Vijfde Republiek, gesticht in 1958.

Maar televisiedebatten kunnen veel veranderen, leert de recente ervaring. Bij de voorverkiezingen van de Republikeinen en de socialisten werd het klassement drastisch overhoop gegooid door een reeks debatten. In beide gevallen haalde een 'derde man', Fillon en Hamon, de favorieten op de valreep in.

'Penelopegate'

Alles kan nog veranderen tot 23 april

Columnist Guillaume Tabard

'Bij de voorverkiezingen hebben de televisiedebatten de peilingen gecorrigeerd of gelogenstraft', aldus Guillaume Tabard in Le Figaro. 'Alles kan nog veranderen tot 23 april.' Zeker omdat eenderde van de kiezers overweegt thuis te blijven en de helft nog niet zeker is van zijn keuze.

Het Franse tv-debat was gegoten in een keurslijf waarover lang was onderhandeld, zodat de kandidaten zo min mogelijk voor verrassingen kwamen te staan. In totaal kregen de vijf kandidaten 2 uur en 40 minuten om zich aan de kiezers te presenteren. Talloze onderwerpen kwamen aan de orde, van de economie tot de gezondheidszorg, maar eigenlijk gaan zulke debatten over een andere vraag, zei politicoloog Gaël Villeneuve in Le Monde: de kijker wil een indruk krijgen of de kandidaten 'een chef' belichamen.

François Fillon maakte een goede, rustige indruk, net als tijdens de debatten voor de Republikeinse voorverkiezingen. Hij hield zich zo veel mogelijk buiten het gebekvecht en mat zich een presidentiële statuur aan. Door 'Penelopegate' heeft hij nauwelijks campagne kunnen voeren. Alles wat hij zei werd overstemd door het rumoer rond de 'spookbaan' van zijn echtgenote. Het tv-debat gaf hem de kans zijn standpunten in alle rust uiteen te zetten en hij leek vastbesloten die kans te grijpen.

Onhandigheid

Fillon zal grote moeite hebben om de links-liberaal Macron op eigen kracht in te halen. Maar Macron is onervaren en voert zijn eerste verkiezingscampagne. Hij kan nog in moeilijkheden komen, door onthullingen of een onhandigheid.

Macron was de kandidaat die het meest te verliezen had en leek zich daar van bewust. Hij begon nerveus en oogde jong tussen de andere kandidaten. Maar gaandeweg raakte hij beter op dreef en toonde zich een goede debater, niet bang om Marine Le Pen aan te vallen.

Le Pen is vrijwel zeker van de tweede ronde. Zij moet de televisiedebatten gebruiken om presidentiële statuur te winnen. Dat lukte haar slechts matig. Bij Le Pen ligt een niet erg presidentieel overkomende agressie direct onder de oppervlakte. Daardoor zien veel Fransen haar niet als een geschikt staatshoofd. In de peilingen voor een tweede ronde tegen Macron of Fillon ligt zij nog steeds op grote achterstand.

Lees meer over de Franse presidentsverkiezingen

Macrons En Marche! krijgt niet-boze Fransman op de been (+)
Politicus Emmanuel Macron stampte in korte tijd En Marche! uit de grond: een beweging los van de gevestigde partijen die de Franse politiek zo lang domineerden. Pro-Europees, optimistisch en vriendelijk. Een verademing, vinden aanhangers.

Fillon mobiliseert zijn laatste strohalm: 'het volk van rechts' (+)
'Ik ben u mijn excuses verschuldigd', zegt François Fillon tegen de duizenden aanhangers. Hij wilde de Franse Thatcher worden, de man die zijn land hardhandig zou hervormen. In plaats daarvan is hij nu de man die zijn echtgenote Penelope aan een 'spookbaan' hielp.

Dit wil Macron met Frankrijk: minder bemoeienis van de staat en meer geld naar defensie
Zijn voorstellen zijn economisch liberaal en cultureel vrijzinnig. De Franse staat moet zijn greep op de samenleving verkleinen, de citoyens krijgen meer autonomie.

Hoofdlijnen programma Le Pen bekend: extra belasting buitenlandse werknemer
Marine Le Pen wil buitenlanders die in Frankrijk werken een extra belasting opleggen. Ook wil zij alle import met 3 procent extra belasten.