Een man repareert het hek bij de grens tussen Servië en Hongarije.
Een man repareert het hek bij de grens tussen Servië en Hongarije. © AFP

EU toch niet akkoord over verspreiden vluchtelingen

Duitsland en Frankrijk haalden maandagavond bakzeil met hun oproep aan de andere EU-landen akkoord te gaan met bindende Brusselse quota om 120 duizend asielzoekers over de lidstaten te spreiden. Volgens Berlijn en Parijs is deze solidariteit noodzakelijk wil de EU niet ondermijnd worden door 'nationaal-egoïsme'.

Dit is een belangrijke stap naar Europese solidariteit.

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Thomas De Maizière

'Chaotisch'

Vijf Nederlandse jongeren rijden sinds afgelopen weekend met twee busjes door Hongarije om vluchtelingen te helpen met hun transport naar Oostenrijk. Lees hier hun verhaal. 'We merken dat mensen de ritjes in onze busjes als een warm bad ervaren.'

Na urenlang beraad van de Europese Justitie- en Migratieministers weigerden Hongarije, Tsjechië, Roemenië en Letland uiteindelijk in stemmen met de verplichte asielquota. Ook het Frans-Duitse dreigement dat dwarsliggen financiële consequenties kan hebben, kreeg hen niet op de knieën. De andere 24 EU-landen legden zich wel vast op een 'politiek principeakkoord' dat de EU 120 duizend vluchtelingen overneemt van landen als Italië en Griekenland. Het besluit over de verdeelsleutel wordt naar volgende maand doorgeschoven.

'Een belangrijke eerste stap', zei de Duitse minister van Binnenlandse Zaken De Maizière in een gezamenlijke persconferentie met zijn Franse collega Cazeneuve. 'Maar nog verwijderd van wat wij van Europese solidariteit verwachten.' Cazeneuve voegde eraan toe dat een Europees antwoord op de vluchtelingcrisis vereist dat 'alle landen meedoen'.

De eveneens aanwezige Duitse minister van Staat Roth was nog explicieter. Hij wees erop dat Duitsland een onevenredig groot deel van de asielzoekers opvangt. 'Wij willen vandaag duidelijk maken dat solidariteit geen eenrichtingsverkeer is. We verwachten dat onze Europese partners ook een bijdrage leveren, dat de politieke wil er is over de eigen schaduw heen te springen.'

Solidariteit

Reactie Dijkhoff

'Waar geen unanimiteit over is, is het cruciale punt van de herplaatsing van mensen. Over de 120.000 is geconstateerd dat een grote meerderheid voor is, maar niet iedereen.' Dat waren de woorden van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel), maandagavond. Wel is er volgens hem brede overeenstemming over effectievere terugkeer van afgewezen asielzoekers, opvang in de regio van vluchtelingen en de aanpak van mensensmokkelaars. 'Die punten hebben niet ter discussie gestaan.'

Roth benadrukte dat alle EU-landen af en toe een beroep doen op Europese solidariteit. Een hard 'nee' van de Oost-Europese landen zou niet worden vergeten, waarschuwde Roth. De Belgische staatssecretaris voor asielzaken Francken suggereerde deze landen te korten op hun EU-subsidies.

De dreigementen bleven vooralsnog zonder effect. Bij aankomst voor de speciale EU-vergadering over wassende asielstroom verklaarde de Slowaakse minister Kalinák dat 'quota niet de oplossing zijn'. De Hongaarse en Tsjechische bewindslieden zeiden hetzelfde. De Letse vertegenwoordigster hield zich tijdens de discussie op de vlakte, wetende dat haar regering over de kwestie kan vallen.

Het politieke akkoord over de 120 duizend asielzoekers van 24 van de 28 EU-landen zonder verdeelsleutel is een tegenvaller voor Commissievoorzitter Juncker en zijn rechterhand Timmermans. Die achten bindende quota noodzakelijk om de asielcrisis op te lossen. In het Commissievoorstel zou Nederland ruim 7000 asielzoekers moeten opnemen uit Griekenland, Hongarije en Italië.

Diplomaten voorzien een harde en emotionele discussie als de verdeelsleutel volgende maand opnieuw op tafel ligt. Omdat een tweederde meerderheid nodig is voor het Commissieplan, zouden de vier dwarsliggers overstemd kunnen worden. Gezien de politieke gevoeligheid ligt het meer voor de hand dat alsnog een compromis wordt gezocht.

Betere controle

De ministers werden het wel eens over een betere controle van de Europese buitengrenzen, hoewel een voorstel over een Europese kust- en grenswacht sneuvelde. Verder drongen de bewindslieden er op aan dat Italië, Hongarije en Griekenland serieus werk maken van het registreren van de vluchtelingen die zich daar melden. Als dat gebeurt, reizen er minder door naar de rest van Europa. Ook willen de EU-landen meer geld beschikbaar stellen voor landen als Jordanië en Libanon die veel vluchtelingen uit Syrië opvangen.

De ministers zetten eveneens het licht op groen voor de herverdeling van 40 duizend vluchtelingen die nu in Italië en Griekenland zitten. Die spreiding gebeurt op vrijwillige basis, het principebesluit daarvoor was al in juli genomen.