EU-president Donald Tusk.
EU-president Donald Tusk. © EPA

EU schaart zich achter democratisch gekozen regering Turkije

De EU roept op tot 'een snelle terugkeer naar de constitutionele orde in Turkije'. In een gezamenlijke verklaring van zaterdagmorgen zegt EU-buitenlandchef Frederica Mogherini: 'Turkije is een belangrijke partner voor de Europese Unie. De EU staat volledig achter de democratisch verkozen regering, haar instellingen en de rechtsstaat.'

EU-'president' Donald Tusk wees zaterdagmorgen na afloop van de EU-Azië-top in Ulaanbaatar, Mongolië, op 'de dramatische gebeurtenissen die de wereld de afgelopen dagen hebben opgeschud: de aanval in Nice en de militaire couppoging in Turkije. Laat de boodschap van solidariteit van onze hele gemeenschap tegen het licht van terrorisme en geweld een belangrijke boodschap voor de wereld zijn.'

Rutte: zorgelijke situatie

Premier Mark Rutte noemt de situatie in Turkije 'zorgelijk'. Dat heeft hij via een woordvoerder aan persbureau ANP laten weten. Rutte is in Mongolië voor een Euro-Aziatische top.

De premier staat in nauw contact met minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken over de ontwikkelingen in Turkije. De regering volgt de gebeurtenissen nauwgezet, aldus Ruttes woordvoerder. Minister Koenders keert voortijdig terug van zijn bezoek aan Zuid-Amerika vanwege de couppoging in Turkije. Dat meldt zijn woordvoerster zaterdagochtend.

Maandag treft Koenders zijn EU-collega's in Brussel voor spoedoverleg over Turkije en de aanslag van donderdag in Nice. 'Het geweld moet stoppen', aldus Koenders op Twitter.

'In scène gezet'
Ook verschillende politici van Turkse afkomst hebben gereageerd op de couppoging in Turkije. Volgens het Amsterdamse VVD-raadslid Dilan Yesilgöz is de kans groot dat de Turkse president Erdogan de couppoging zelf in scène heeft gezet. Door het leger de schuld te geven kan Erdogan zijn macht laten groeien, aldus Yesilgöz.

De Turks-Nederlandse politici van de beweging Denk, Selçuk Öztürk en Tunahan Kuzu, menen dat de democratie de winnaar is van de gebeurtenissen in Turkije. Op hun Facebookpagina schrijven ze: 'Turkije heeft sinds haar bestaan veel te lijden gehad onder militaire coups. Maar vannacht is het Turkse volk opgestaan en heeft laten zien op te komen voor de democratie. Democratie heeft het gewonnen van de tanks en de wapens'.

Daar is niet iedereen het mee eens. Het PvdA-Kamerlid Keklik Yücel schrijft op Twitter: 'Wat een nachtmerrie voor Turkije.....alleen maar verliezers en zeker de democratie.' Ook Yesilgöz noemt de democratie 'de grootste verliezer'.

Gevoelig

De relatie tussen de EU en Turkije is momenteel uiterst gevoelig vanwege de 'vluchtelingendeal' met Turkije. De EU en Turkije hebben afgesproken dat Ankara vluchtelingen die per boot vanuit het land naar Griekenland zijn gereisd, terugneemt. In ruil mogen Turken binnenkort visumvrij naar de EU reizen, als Turkije althans zijn terrorismewetten aanpast.

Rusland en de Verenigde Staten hebben vrijdagnacht bij monde van hun buitenlandministers, Sergej Lavrov en John Kerry, gezamenlijk opgeroepen tot vrede in Turkije. De diplomatieke betrekkingen tussen Moskou en Ankara bevinden zich op een dieptepunt.

Later op de nacht zeiden de Amerikanen dat bloedvergieten voorkomen moet worden. De Amerikaanse president Barack Obama en minister Kerry riepen de Turken op de democratisch gekozen regering te steunen. Volgens het Amerikaans ministerie van Buitenlandse Zaken hebben de gebeurtenissen geen invloed op de strijd tegen Islamitische Staat waarvoor ook een legerbasis in Turkije wordt gebruikt.

Johnson bezorgd
Ook de Duitse regering benadrukte dat de democratische orde gerespecteerd moet worden. De Britse minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson zegt 'zeer  bezorgd' te zijn over de ontwikkelingen in Turkije. Hij zegt dat Britten in het land wordt gevraagd de overheidswebsite voor reisadviezen in de gaten te houden.

De leider van de Verenigde Naties, Ban Ki-moon roept op tot kalmte in Turkije. Een woordvoerder zegt dat de secretaris-generaal de ontwikkelingen in het land volgt. Ook NAVO-topman Jens Stoltenberg maant tot kalmte en terughoudendheid over de situatie in Turkije. 'Turkije is een gewaardeerd NAVO-bondgenoot. Ik roep op tot het volledig in acht nemen van Turkije's democratische instellingen en zijn grondwet.'