Het Meskelplein in Addis Abeba is het symbool van de vooruitgang in Ethiopië, met de nieuwe sneltram.
Het Meskelplein in Addis Abeba is het symbool van de vooruitgang in Ethiopië, met de nieuwe sneltram. © Petterik Wiggers/HH

Ethiopië wil landgenoten terughalen en opent 'wees welkom' loket

De Ethiopische regering wil de landgenoten die in het buitenland wonen graag terug. Hun kennis, netwerken en kapitaal probeert Ethiopië zo veel mogelijk aan te wenden ten bate van de economische groei, de afgelopen jaren rond de 10 procent. Er is een topambtenaar 'diasporazaken' aangesteld voor de terugkeer van migranten, Teferi Melesse. Zijn boodschap, vooral aan jongeren met energie en ideeën: 'Kom naar huis in Ethiopië, hier kun je alles doen wat je in het Westen niet zo gemakkelijk lukt.'

'Repat' durft te dromen in Ethiopië

Onder Ethiopiërs in Nederland is 'iets gaan doen' in hun vaderland een veelbesproken thema. De economie groeit er rond 10 procent per jaar. Dus er zijn kansen voor de mooiste ideeën.

Tientallen bezoekers drommen als bijen rond in een zaal van een gloednieuw gebouw pal achter het oude ministerie van Buitenlandse Zaken in de hoofdstad Addis Abeba. Het zijn 'diasporians', zegt Melesse: ze komen informatie halen over de procedures en mogelijkheden voor het beginnen van bedrijven, over belastingvoordelen en vergunningen. Het loket is eerder dit jaar geopend en volgens hem is het altijd druk.

De Ethiopische regering is zich heel bewust dat de landgenoten in de diaspora met geldovermakingen naar huis veel meer valuta in het land pompen dan alle ontwikkelingshulp bij elkaar. In augustus werd er in Addis een grote enthousiasmerende conferentie gehouden met honderden diasporians uit tachtig landen, vertelt hij. De terugkeerders, of 'repats', krijgen dezelfde belastingvoordelen die buitenlandse investeerders de eerste jaren hebben, maar mogen ook in een aantal sectoren werken die de Ethiopische overheid nog gesloten houdt voor buitenlanders.   

De animo is groot, maar hoeveel terugkeerders er precies zijn, weet hij niet. Vanuit de Verenigde Staten en Europa zijn het waarschijnlijk honderden, denkt hij; uit Nederland enkele tientallen. 'We schatten dat er in Nederland 10 duizend Ethiopiërs wonen, dus het kunnen er nog veel meer worden.'

Arbeiders

Terugkeer vanuit de Emiraten en Saoedi-Arabië is weer een heel ander verhaal; dat zijn vaak arbeiders. Saoedi-Arabië zette er sinds 2013 zeker 160.000 uit. En ook uit Noord-Afrika, zoals Libië, keren trekarbeiders terug, zeker nadat moslimterroristen gelieerd aan IS 29 Ethiopische christenen hadden onthoofd of doodgeschoten.

Maar Teferi Melesse richt zich vooral op de ondernemers in het Westen, de mogelijke remigranten met een opleiding en met kapitaal. Het wordt nergens bijgehouden wie en hoeveel uit deze categorie terugkeren. Vaak is ook geen sprake van echte terugkeer, zegt hij, vaak pendelen de ondernemers op en neer tussen het Westen en Ethiopië.

Het voordeel van deze 'repats' boven expats is dat ze beide werelden goed kennen, de beide talen spreken, familie hebben in Ethiopië en andere netwerken, terwijl ze op internationaal niveau zijn opgeleid. Het maakt Ethiopië niet veel uit of de diasporians echt terugkomen of alleen komen zakendoen, zegt Teferi Melesse.

Duidelijke rol

Ethiopië wil liever handel dan hulp

Ethiopië wil liever handel dan hulp, zegt de topambtenaar, en deelt daarin de visie van de Nederlandse regering. Voor remigranten en ook vluchtelingen uit buurlanden ziet de regering een duidelijke rol.

'We hebben 600 duizend vluchtelingen uit Eritrea, Somalië en Soedan in ons land, maar we zien dat niet alleen als probleem, eerder als een mogelijkheid. We hebben veel arbeidkrachten nodig voor ons economisch groeimodel. We geven met hulp van de UNHCR en IOM trainingen aan vluchtelingen en remigranten. We willen met investeringen in de economie zorgen dat onze mensen terugkomen en dat anderen geen reden meer hebben om weg te gaan.'