Grote vraag voor de gemeente: wie voert die vliegende ratten?
Grote vraag voor de gemeente: wie voert die vliegende ratten? © THINKSTOCK

Engels stadje gaat duivenprobleem met antiterreurwet te lijf

Het stadje Workington heeft een duivenprobleem. De zwerfvogels poepen op Victoriaanse gebouwen, vallen mensen lastig die lopend eten en kunnen ziektes overbrengen. Grote vraag voor de gemeente: wie voert die vliegende ratten?

De gemeente besloot verdachte burgers intensief te gaan observeren, gebruikmakend van de anti-terreurwetgeving die zestien jaar geleden is aangenomen. Dat is is afgelopen dagen aan het licht gebracht dankzij een openbaarheidsverzoek van de Liberaal-democraten.

De omvang van surveillance hoort eerder bij de Stasi in de oude DDR dan bij een liberale democratie

The Sunday Telegraph, afgelopen zondag

De werkwijze van Workington, in het noordwesten van Engeland, staat niet op zichzelf. In Bromley gebruikte de gemeente de antiterreurwet om asocialen in de gaten te houden. In Wolverhampton om de verkoop van gevaarlijk speelgoed te bestrijden, in Midlothian om overlast van blaffende honden tegen te gaan, in Lincoln om de verkoop van sigaretten of alcohol aan minderjarigen te bestraffen, in Birmingham om milieuvervuilers op te sporen, in Caerphilly om illegale tatoeëerders te kunnen vervolgen en in Cardiff voor een offensief tegen de verkoop van onhygiënisch eten.

Geheel nieuw zijn de openbaringen niet. In het verleden is middels soortgelijke openbaarheidsverzoeken naar buiten gekomen dat het neerzetten van camera's, fysiek volgen van verdachten en afluisteren van telefoongesprekken populaire opsporingstechnieken voor gemeenten zijn.

Regulation of Investigatory Powers Act

De wet die dat alles mogelijk maakt, is de Regulation of Investigatory Powers Act (RIPA). Die was bedoeld om de politie en inlichtingendiensten te helpen bij de strijd tegen terrorisme en ze meer bevoegdheden te geven bij het zonder toestemming van de rechter in de gaten houden van de burgers.

Mensenrechtenorganisaties als Liberty en politici als David Davis, de huidige Minister voor Brexit, leveren al jaren kritiek op het vermeende misbruik van bevoegdheden. Volgens hen is terreurwetgeving een veel te zwaar middel om bijvoorbeeld na te gaan of ouders niet hebben gelogen op een aanmeldingsformulier voor een school, zoals in de gemeente Poole gebeurde. Critici noemden het zelfs de eerste stap naar een politiestaat.

'De omvang van surveillance hoort eerder bij de Stasi in de oude DDR dan bij een liberale democratie die zo trots is op haar vrijheden. Het is zorgwekkend,' schreef The Sunday Telegraph ooit in een hoofdredactioneel.

De gemeenten, die elk jaar tienduizenden informatieverzoeken indienen bij telecommaatschappijen, zien er geen kwaad in. Ze wijzen erop dat de meeste burgers allang blij zijn dat er iets wordt gedaan aan dagelijkse overlast. In Bromley beweerde de plaatsvervangend leider van de gemeenteraad dat het in de gaten houden van asocialen 'een kleine inbreuk is op hun zogenaamde burgerlijke vrijheden'.

De RIPA is door de jaren ook een vrijbrief gebleken voor de politie. Zo heeft het journalisten afgeluisterd om bronnen te achterhalen, onder meer bij de Plebgate-affaire waarbij de politie doelbewust een Conservatieve bewindsman in diskrediet heeft gebracht. De Conservatieven hebben in oppositie geageerd tegen RIPA, maar eenmaal aan de macht hebben ze interesse verloren. Davis is nu te druk met Brexit en premier Theresa May behoort tot de autoritaire vleugel. Voor de Liberaal-democraten is het een goed onderwerp om zich te profileren als partij van de burgerlijke vrijheden, reden om het rond de nieuwsluwe kerst te publiceren.