Bosbrand in Bouça, Portugal.
Bosbrand in Bouça, Portugal. © AFP

Drie dagen rouw na bosbrand Portugal: 61 doden

De 'grootste tragedie sinds mensenheugenis' heeft - in de woorden van premier António Costa - dit weekeinde Portugal getroffen. Bij razende bosbranden in het midden van het land zijn zeker 61 mensen om het leven gekomen. Velen van hen stierven terwijl zij in hun auto's probeerden de vlammen te ontvluchten. De regering heeft drie dagen rouw afgekondigd.

Blikseminslag zaterdagmiddag in een boom heeft waarschijnlijk de brand veroorzaakt. Dat gebeurde tijdens een 'droog onweer' met harde winden, wanneer door de hitte - met temperaturen boven de 40 graden Celcius - de regen al verdampt voordat het de grond heeft bereikt.

De regio Pedrógão Grande is bekend met zomerse bosbranden, maar een ramp van deze omvang is ongekend. 'Dit lijkt niet van deze wereld te zijn, het is een inferno, we hebben nooit zoiets gezien', zei burgemeester Valdemar Alves tegen verslaggevers. Tientallen gezinnen in het dunbevolkte gebied zijn hun woningen ontvlucht.

De situatie in Pedrógão Grande, ruim 150 kilometer ten noordoosten van Lissabon, was zondagavond volgens de autoriteiten nog altijd zeer zorgwekkend. De bosbranden zijn nog niet onder controle en de kans is groot dat het dodental verder zal oplopen. Een aantal dorpen is ingesloten door de vlammenzee, volgens Alves. De autoriteiten hebben de noodtoestand uitgeroepen.

Noodtoestand

- Januari 2017: In Chili vallen tien doden bij een serie van ruim honderd bosbranden.
- April 2015: In Siberië verliezen 23 mensen hun leven door bosbranden.
- April 2014: In Chili zijn meer dan 15 doden te betreuren door bosbranden.
- November 2010: In Israël vallen zeker veertig doden door een bosbrand ten noorden van Haifa.
- Augustus 2010: In Rusland vallen bij bosbranden zeker 53 doden.
- Februari 2009: Hevige bosbranden eisen in Australië 173 levens.

Brandweerlieden en militairen hadden grote moeite alle delen van het rampgebied te bereiken en verbrande woningen te doorzoeken op slachtoffers. Het reddingswerk wordt bemoeilijkt doordat veel telefoonlijnen zijn verbrand. De communicatie in het gebied was een groot deel van het weekend verstoord.

De brand woedde zondag nog op vier plaatsen en werd door ongeveer 750 brandweerlieden bestreden. Zij werden bijgestaan door twee blusvliegtuigen en helikopters. Door de dichte rook waren die echter lastig in te zetten. Ook harde wind hindert de bluswerkzaamheden. Het vuur is overgeslagen naar drie naburige gemeenten. Verschillende brandweerwagens gingen in vlammen op. De brandweer spreekt van een ongekend wrede en heftige brand. 

Van de slachtoffers zijn zeker dertig mensen levend verbrand in hun auto. Dat gebeurde op de weg tussen de steden Figueiró dos Vinhos en Castanheira de Pera. Het is niet duidelijk of zij volledig door het vuur werden verrast, dan wel reeds op de vlucht waren, op weg waren naar veiliger oorden.

Andere slachtoffers stierven onder meer aan rookvergiftiging. Er zijn bijna zestig gewonden. Vier brandweermannen en een kind zijn er slecht aan toe.

De regering heeft naast ongeveer 750 brandweerlieden meer dan 350 militairen ingezet. De laatsten houden zich onder meer bezig met het identificeren van de slachtoffers.

Van diverse Europese landen kreeg Portugal hulp aangeboden. Buurland Spanje heeft vier vliegtuigen gestuurd, Frankrijk drie. Ook de Europese Unie, die door Portugal om hulp werd gevraagd, zei toestellen voor brandbestrijding vanuit de lucht te zullen sturen.

'Solidariteit met Portugal, getroffen door vreselijke branden', schreef de Franse president Emmanuel Macron op Twitter. De Spaanse premier Mariano Rajoy schreef te zijn 'overmand door de tragedie in Pedrógão Grande. Het Portugese volk kan rekenen op onze solidariteit en steun'.

Premier Mark Rutte heeft zondag zijn medeleven betuigd aan premier Antonio Costa. Ook heeft hij namens Nederland hulp aangeboden. 'De gedachten zijn bij de getroffenen en de moedige diensten die het vuur bestrijden', aldus Rutte.

Lees meer over de bosbranden in Portugal

Maartje Bakker, onze correspondent in Spanje en Portugal, is zondag aangekomen in het gebied waar de bosbranden woeden. 'De lucht is donkergrijs en as valt als regen uit lucht, het ziet er bizar uit'

Reportage: 'Het vuur was verschrikkelijker dan in de bizarste films die ik heb gezien', zegt Fernando Rodrigues. De bosbrand in het midden van Portugal is de ergste die de inwoners van het dorpje zich herinneren.

Kilometers zwarte bomen, verkeersborden bedekt met roet en vervormde auto's. Bekijk hier beelden van de branden in Portugal.

Wat maakt de branden in Portugal zo dodelijk? Monocultuur en het ontbreken van bosbeheer, zegt fysisch geograaf Guido van der Werf.