Een boot met poolonderzoekers vaart langs de oostkust van Groenland.
Een boot met poolonderzoekers vaart langs de oostkust van Groenland. © AFP

Dooi ijskap Groenland doet ongekend vroeg intrede

De voorjaarse dooi is ongekend vroeg ingetreden op Groenland. In twee dagen tijd heeft op 12 procent van de ijskap smelt plaatsgevonden, constateert het Danish Meteorological Institute (DMI). 'Deze uitzonderlijke meting past in het beeld van klimaatverandering.'

Metingen van afgelopen maandag en dinsdag tonen een dooi die plots en razendsnel zijn intrede doet. Betrokken wetenschappers waren aanvankelijk zo verrast door de smeltcijfers dat ze voor de zekerheid hun computermodellen hebben nagelopen. Die bleken onveranderd hun werk te doen.

'Zelfs weerstations vrij hoog op de ijskap namen op maandag zeer hoge temperaturen waar', stelt een onderzoeker die de smeltdata van Groenland heeft geobserveerd. Hoge temperaturen van 5 tot 10 graden Celsius zijn gemeten door meerdere weerstations. Ook op hoger gelegen terrein, een kleine 2 kilometer boven de zeespiegel, liep het kwik op tot 3,1 graden Celsius. 'Dit zou een warme dag zijn in juli, laat staan april.'

Enkele decennia geleden zouden warme luchtstromen niet de dooi hebben veroorzaakt die nu plaatsvindt

Michiel van den Broeke, Universiteit Utrecht

De metingen zijn 'zeer uitzonderlijk', stelt poolijsonderzoeker en hoogleraar Michiel van den Broeke van de Universiteit Utrecht. 'Normaal begint het dooiseizoen in mei.' Oorzaak van de grootschalige dooi is een stromingspatroon in de atmosfeer, waarbij warme, subtropische luchtstromen over Groenland trekken.

Hoewel een incidentele uitschieter, benadrukt Van den Broeke dat de recordmeting het gevolg is van structurele klimaatverandering. 'De atmosfeer is in de afgelopen decennia opgewarmd, ook die subtropische luchtstromen. Enkele decennia geleden zouden ze niet de dooi hebben veroorzaakt die nu plaatsvindt.' Dankzij de opwarming van de aarde worden uitschieters zoals dit voorjaar extremer, aldus Van den Broeke.

Graadmeter

De verbazing over de recordtemperaturen daargelaten, passen de metingen in het verwachtingspatroon van klimaatwetenschappers. 'Groenland verliest momenteel per jaar 300 kubieke kilometer ijs. De verwachting is dat dit massaverlies zal doorgaan en de smeltseizoenen langer zullen zijn.' Gletsjers hebben aangetoond gevoelige graadmeters te zijn voor klimaatverandering, stelt Van den Broeke. 'En Groenland is niets meer dan een grote gletsjer.'

In hoeverre de ijskap stand zal houden in de komende maanden is koffiedik kijken. Na dinsdag namen de temperaturen op Groenland weer af. Of de grootschalige dooi zich deze zomer zal doorzetten, laat zich onmogelijk voorspellen, maar de omstandigheden zijn er naar. 'Sneeuw die eenmaal een keer is gesmolten, hoe kort ook, blijft donkerder.'