Franse moslims in een moskee in Frejus.
Franse moslims in een moskee in Frejus. © REUTERS

Denktank: helft Franse moslimjongeren is fundamentalistisch

Van de Franse moslims hangt 28 procent een fundamentalistische islam aan die strijdig is met de waarden van de Franse Republiek. Onder jongeren is dat zelfs bijna 50 procent, vooral bij jongeren die arm, werkloos en weinig kansrijk zijn. Niettemin is een grote meerderheid van de Franse moslims gematigd of geseculariseerd. Een 'Franse islam' is dan ook mogelijk.

Dat stelt de liberale denktank Institut Montaigne in een onlangs verschenen enquête onder de Franse moslims. Het onderzoek is pionierswerk. In Frankrijk zijn etnische statistieken verboden en ook onderzoek naar religie is aan regels gebonden. De Republiek, 'één en ondeelbaar', maakt geen onderscheid naar etnische afkomst en religie.

De afgelopen jaren signaleerden sociologen en politicologen de opmars van een fundamentalistische islam, maar die stelling werd zelden tot nooit met cijfers onderbouwd. Het onderzoek van het Institut Montaigne is 'een eerste verkennende analyse, die nog moet worden gepreciseerd en verfijnd'. De cijfers zijn gebaseerd op een enquête onder ruim duizend moslims en Fransen met islamitische wortels. Ze moeten met de nodige voorzichtigheid worden gehanteerd, zo stelt de denktank.

Geen potentiële terroristen

Uit het onderzoek rijzen twee verschillende werelden op. Enerzijds 'een zwijgende meerderheid, die vaak haar geloof belijdt zonder conflict met de normen van de Franse samenleving, anderzijds een minderheid die wordt aangetrokken tot het fundamentalisme, die de islam gebruikt om haar revolte uit te spreken', aldus de onderzoekers.

Het Institut Montaigne benadrukt dat de 28 procent fundamentalisten niet meteen als 'potentiële terroristen' moeten worden gezien, zoals Robert Ménard deed, de door het Front National gesteunde burgemeester van het Zuid-Franse Béziers. Niettemin: ook rekening houdend met methodologische imperfecties en statistische foutmarges stellen veel cijfers niet erg gerust. Zo gelooft 37 procent dat de Franse moslims het slachtoffer zijn van een complot. Hierin zullen Joden ongetwijfeld een hoofdrol spelen, al wordt het antisemitisme niet verder gekwantificeerd. Van de Franse moslims vindt 29 procent de sharia belangrijker dan de Franse wet, 28 procent van de vrouwen en 20 procent van de mannen staat positief tegenover de boerka.

Bijna de helft gelooft dat een moslim in de toekomst president van Frankrijk kan worden

Juist onder kwetsbare groepen, zoals de jongeren in de banlieues, wint de fundamentalistische islam aan kracht. Een geloof dat 'autoritair' is, dat 'zich afkeert' van de Franse samenleving en waaraan jonge moslims hun identiteit ontlenen.

Bijna de helft gelooft dat een moslim in de toekomst president van Frankrijk kan worden. Voorlopig is het scenario dat Houellebecq in zijn roman Onderworpen schetste echter niet zo waarschijnlijk. Volgens het Institut Montaigne vormen de moslims slechts 5,6 procent van de Franse bevolking, sterk verdeeld langs etnische, sociale en mentale lijnen. Bovendien zegt 78 procent niet op een kandidaat te stemmen vanwege het simpele feit dat hij moslim is.