President Donald Trump maakt bekend uit het klimaatakkoord van Parijs te stappen
President Donald Trump maakt bekend uit het klimaatakkoord van Parijs te stappen © AFP

Commentaar: 'America First' zorgt voor vervreemding van traditionele bondgenoten

Commentaar

Met zijn besluit het Klimaatakkoord op te zeggen kiest Trump voor het isolement.

Als een verongelijkt kind heeft president Trump donderdag het klimaatakkoord van Parijs in de prullenmand gegooid. Volgens de president komt het akkoord neer op een soort collectieve roofoverval op de Verenigde Staten waarbij de rest van de wereld lachend toekijkt. 'Maar dat is nu afgelopen!', beloofde Trump.

Trumps besluit hing al langer in de lucht. De afgelopen tijd was hij al druk bezig het milieubeleid van zijn voorganger Obama te ontmantelen. Maar toch betekent de terugtrekking van de VS uit het akkoord in tal van opzichten een keerpunt.

Het afschieten van het akkoord van Parijs was een van zijn voornaamste verkiezingsbeloften

Met zijn besluit het klimaatakkoord te verlaten gaat Trump niet alleen tegen de wereld in (alleen Syrië en Nicaragua zijn niet bij het akkoord aangesloten), maar ook tegen de meeste van zijn adviseurs, de grootste Amerikaanse bedrijven én de meerderheid van de Amerikanen. Maar voor Trump woog de band met de harde kern van zijn conservatieve achterban zwaarder: het afschieten van het akkoord van Parijs was een van zijn voornaamste verkiezingsbeloften.

Het goede nieuws is dat een groot deel van het Amerikaanse bedrijfsleven en belangrijke staten als Californië vastbesloten zijn vast te houden aan het beleid om over te stappen op duurzame energie, evenals de andere landen die het akkoord hebben ondertekend. Daardoor zal het effect van Trumps kortzichtige besluit enigszins worden verzacht.

Nog niet zo lang geleden deed Trump het klimaatprobleem af als verzinsel van de Chinezen

Maar de schade is ook immaterieel. Trumps verwerping van het klimaatakkoord is een opstand tegen de wetenschap, een fenomeen dat onder zijn achterban met de grootste achterdocht wordt bekeken. Trump zelf gaat daarbij voorop: nog niet zo lang geleden deed hij het hele klimaatprobleem af als een verzinsel van de Chinezen om de Amerikaanse economie dwars te zitten. Als hoofd van het milieuagentschap EPA benoemde hij een geestverwant die meteen een hele reeks klimaatwetenschappers aan de kant zette.

Het is ook een opstand tegen een denkbeeldige vijandige buitenwereld. In Trumps populistische retoriek is het akkoord een complot voor de 'herverdeling' van Amerika's rijkdom. Daarbij doelt hij vooral op het VN-Klimaatsfonds dat bedoeld is om de arme landen te helpen bij de overgang van fossiele naar duurzame energie. Volgens Trump moeten de VS daar onevenredig veel aan bijdragen, maar dat is misleidend. Op het ogenblik stoot China meer broeikasgassen uit dan de VS, maar decennialang waren de VS de grootste vervuiler.

De VS lijken bewust te kiezen voor het isolement

Het is zeer de vraag of het loslaten van 'Parijs' Trump in electoraal opzicht veel zal opleveren. De neergang van de kolensector die hij nieuw leven hoopt in te blazen met het besluit, is aan heel andere oorzaken te wijten dan de klimaatregels. Juist in de duurzame energiesector wordt de komende tijd veel groei verwacht.

Zeker is wel dat het overboord zetten van het klimaatakkoord de Verenigde Staten diplomatiek veel schade zal opleveren. Onder het motto 'America First' zijn de VS in hoog tempo bezig zich te vervreemden van hun traditionele bondgenoten. Het opzeggen van 'Parijs' markeert wat dat betreft een keerpunt: de VS lijken bewust te kiezen voor het isolement. Uitgangspunt van het nieuwe beleid is dat de wereld geen mondiale gemeenschap is, maar een arena waarin naties elkaar beconcurreren. Op eigen kracht, en wat dat betreft staan de VS volgens Trump nog bovenaan.

Dat is een zorgwekkende ontwikkeling, ook voor de VS zelf. Paradoxaal genoeg creëert Trump daarmee ruimte voor rivalen als China, dat zich nu opwerpt als de redder van het klimaatverdrag en de aarde.

Trump dwingt Europa in Chinese handen, maar nieuwe wereldorde is nog ver weg

Het is redden wat er te redden valt, en dan kun je niet al te kieskeurig zijn