De Britse premier Theresa May.
De Britse premier Theresa May. © REUTERS

Britse premier May wil op 29 maart Brexit inluiden

29 maart. Het is de datum waarop de Britten de Punjab aan hun rijk toevoegden (1849), Robert Scott stierf op Antarctica (1912) en de eerste Engelse homo's trouwden (2014). In de toekomst zal het vooral de dag zijn waarop de Britten de EU, over twee jaar, na 46 jaar echt vaarwel zeggen. Maandagochtend maakte 10 Downing Street bekend dat EU-president Donald Tusk volgende week woensdag bericht uit Londen krijgt waarin staat dat artikel-50 in werking is gesteld. Theresa May komt hiermee tegemoet aan de deadline die ze in het najaar voor zichzelf had gesteld.

Enkele van haar partijgenoten reageerden op triomfantelijke wijze. 'Deze formele stap zal zij die zich niet hebben neergelegd bij het referendumresultaat uit de droom helpen,' schreef Daniel Hannan, auteur van het behulpzame boek What Next: How to get the Best from Brexit. Wat er in elk geval niet zal volgen, zijn parlementsverkiezingen, zo verzekerde een Downing Street-woordvoerder. Er was druk op de premier om op deze manier een steviger mandaat te krijgen. De Conservatieven liggen mijlenver voor op de in een stammenstrijd verwikkelde Labour Partij.

Wensen Schotten genegeerd

De Schotse leider Sturgeon zinspeelt al sinds de stem voor Brexit op een nieuw onafhankelijkheidsreferendum. Tijdens een toespraak in Edinburgh zei ze dat May de wensen van de Schotten simpelweg heeft genegeerd.

Deze formele stap zal zij die zich niet hebben neergelegd bij het referendumresultaat uit de droom helpen

Auteur Daniel Hannan

May wil zo snel mogelijk onderhandelen en heeft in grote lijnen aangegeven wat haar doel is: toegang tot, maar geen lidmaatschap van, de gemeenschappelijke markt, zodat de Britten een eigen immigratiepolitiek kunnen bedrijven en vrij kunnen handelen met de rest van de wereld. Wanneer er over twee jaar geen handelsakkoord met de EU ligt, zou het Verenigd Koninkrijk bereid zijn om terug te vallen op regels van de Wereldhandelsorganisatie. Dit wordt gezien als een grote gok, mogelijk zelfs funest voor de economie.

De onderhandelingen zullen niet voor mei beginnen. De Europese Commissie moet een mandaat krijgen van de 27 lidstaten, terwijl er op het Britse ministerie van Vertrek uit de EU overuren worden gemaakt. Het kampt nog steeds met een tekort aan experts op het gebied van het sluiten van handelsverdragen. De onderhandelingen bestaat uit twee akten: het regelen van de boedelscheiding en het opbouwen van een nieuwe relatie. In het najaar van 2018 moet er al een voorlopige eindtekst liggen - een hele uitdaging.

Werkdruk

Er zijn complicaties. De Britten willen eerst praten over de rechten van Europese burgers op het eiland en die van hun landgenoten op het continent, terwijl Brussel het eerst graag wil hebben over hoeveel euro's de Britten het bondgenootschap verschuldigd zouden zijn. Verkiezingen in Frankrijk en Duitsland maken het proces er niet makkelijker op. In eigen land heeft May te maken met een Keltische opstand. Vandaag onthult de Schotse regering de tekst voor een onafhankelijkheidsreferendum, al heeft May gezegd dat dit er de komende vijf jaar niet komt.

Een andere zorg voor May is de werkdruk op het parlement. Ze heeft een ambitieuze politieke agenda, op de gebieden van onderwijs en industriebeleid bijvoorbeeld, maar het omzetten van Europese regelgeving in Britse zal ervoor zorgen dat er weinig parlementaire tijd overblijft voor niet-Brexit zaken. Er liggen voorstellen om 'Hendrik VIII-clausules' te gebruiken, ofwel bewindslieden de bevoegdheid te geven om wetten te veranderen die al eens door het parlement zijn besproken. Dit staat haaks op het idee van de Brexiteers om het parlement weer soeverein te maken.

Ter voorbereiding van de Brexit-onderhandelingen heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een troef ingezet. Prins William en zijn vrouw Kate zullen in de komende weken een Grand Tour maken langs meerdere Europese landen, als onderdeel van een charmeoffensief. Afgelopen weekeinde waren ze al in Frankrijk. Onderwijl heeft John Major, die op 29 maart jarig is, de oer-Brexiteers vergeleken met extreemrechtse hooligans. Volgens de oud-premier is een voordelig handelsakkoord een illusie en kan de Brexit de relatieve rust in Noord-Ierland verstoren.