Een creatieve demonstrant in de buurt van 10 Downing Street.
Een creatieve demonstrant in de buurt van 10 Downing Street. © AFP

Onderhandelingen over Brexit beginnen in sfeer van totale verwarring

Britse delegatie op pad naar Brussel

Een regering zonder meerderheid, ministers die verdeeld zijn over de Brexit en een premier die haar geloofwaardigheid heeft verloren. Het land rouwt om terreuraanslagen en een rampzalige brand. Tegen deze roerige achtergrond is de Britse delegatie onder leiding van David Davis naar Brussel vertrokken voor de aanvang van de Brexitonderhandelingen.

Officieel zijn de doelstellingen van de Britten duidelijk: Brexit betekent Brexit, zo heeft premier Theresa May begin dit jaar al uitgelegd: het verlaten van de douane-unie en de gemeenschappelijke markt om vervolgens een nieuwe handelsovereenkomst met de Europese Unie te sluiten. Geen akkoord is beter dan een slecht akkoord. Voor de eindafrekening, de rechten van EU-burgers en de 'Ierse grens' zullen pragmatische oplossingen worden gevonden. Over anderhalf jaar moet alles afgerond zijn.

Hoewel ze dat zelf niet wil toegeven, is haar Brexit-visie aan diggelen

De werkelijkheid is anders. May had gehoopt na de verkiezingen met een ruim kiezersmandaat aan het Brexit-avontuur te beginnen, maar aan die hoop hebben de Britse kiezers elf dagen geleden een einde gemaakt. Hoewel ze dat zelf niet wil toegeven, is haar Brexit-visie aan diggelen. Partijcoryfee Michael Portillo - zelf een Brexiteer - zei dat ze in een fantasiewereld leeft. 'Ze zal haar Brexit niet langs het volk krijgen, noch langs haar kabinet, haar partij, het Lager- en Hogerhuis.'

May krijgt gedoogsteun van de Brexiteers, maar zodra ze opschuift naar een mildere Brexit-positie zal er een coup komen. Tegelijkertijd moet ze luisteren naar de Noord-Ierse gedoogpartner, die wel voor een Brexit is, maar ook in de douane-unie wil blijven. Dat moet voorkomen dat er een harde grens komt tussen Noord-Ierland en de Ierse republiek. Tevens staat May onder druk om te gaan samenwerken met Labour, maar die oppositiepartij heeft helemaal geen standpunt over Brexit.

Een extra complicatie zijn de spanningen binnen haar eigen kabinet. Minister van Financiën Philip Hammond - een prominente gegadigde om haar op te volgen - is een voorstander van een Noorwegen- of Zwitserlandmodel. Zijn zorg is de Britse economie, die begint te haperen, terwijl May het terugdringen van immigratie als voornaamste doel heeft. Met spanning wordt uitgekeken naar Hammonds jaarlijkse Mansion House-rede, waarin hij morgen de zakenwereld toespreekt.

Voor de Conservatieve Partij staat alles op het spel. Als de Brexit misgaat, dan zal ze de komende jaren wegkwijnen in de oppositie. En die kans is niet denkbeeldig. In een hoofdcommentaar somberde The Times dat de Britten zonder leider op een historisch kruispunt staan. 'Sinds de Suez-crisis, meer dan zestig jaar geleden, is het land niet meer tegelijk zo ambitieus als onzeker geweest. Sinds München 1938 is er niet meer zo'n dreiging geweest dat een kabinet zo eensgezind in de ban geraakt van kluchtig zelfbedrog.'

Lees ook: 'Dit is triest, dieptriest'

Ex-topambtenaar Jonathan Faull: 'Er komt een nieuw gordijn door Europa'