Een aanhanger van het Brexit-kamp in de buurt van de Westminster-toren in Londen.
Een aanhanger van het Brexit-kamp in de buurt van de Westminster-toren in Londen. © GETTY

Brexit: Britse onderklasse rekent af met gevestigde orde

Na 43 jaar komt er een einde aan het Britse lidmaatschap van de Europese Unie. Alle stemmen zijn geteld en 52 procent van de Britten heeft voor een Brexit gestemd. Het land is sinds 1973 EU-lid geweest. De Britse premier David Cameron is opgestapt: zijn positie is onhoudbaar geworden door het referendum. UKIP-leider Nigel Farage heeft 'onafhankelijkheidsdag' uitgeroepen en noemt het een overwinning voor 'fatsoenlijke mensen'. De financiële markten hebben paniekerig gereageerd.

Reeds aan het begin van de nacht, toen de eerste tekenen van een Brexit eraan kwamen, verloor het pond tien procent ten opzichte van de dollar.

17.410.742 Britten hebben voor een Brexit gestemd, 16.141.241 voor het lidmaatschap. Die uitslag is een totale verrassing nadat de opiniepeilers en gokkantoren rekening hadden gehouden met een Blijf-stem. Die illusie werd aan diggelen gegooid in het noordoosten van Engeland. In Newcastle boekten de Blijvers een te kleine zege en in Sunderland wonnen de Brexiteers ruim.

(tekst gaat verder onder de video)

Enorme schop

Geen reactie, telling of uitslag missen? Volg het laatste referendumnieuws in ons Brexit-liveblog.

Het werd duidelijk dat de leden van de (voormalige) arbeidersklasse voor het eerst sinds decennia massaal zijn gaan stemmen en massaal voor een Brexit. Voor hen is het niet alleen euroscepsis, maar ook een kans om de gevestigde orde een enorme schop te verkopen.

Een voor een kwamen grote Brexit-zeges binnen. Broxbourne. South Tyneside. Swindon. Clacton. Overal flinke meerderheden voor de Brexiteers. Ondertussen bleek de opkomst in het eurogezinde Schotland lager te zijn dan verwacht. Wales daarentegen ontpopte zich als een euroscepsis prinsdom. De eerste uitslagen in Londen leren dat de Blijvers het hier juist beter doen dan verwacht. Zo stemde 79 procent van de bewoners in Lambeth voor een lidmaatschap van de Europese Unie. Meer dan ooit is de Britse hoofdstad een stadstaat geworden.

Scheidslijnen

Door voor een Brexit te stemmen negeert het merendeel van de Britten de waarschuwingen van Cameron en talrijke deskundigen, wereldleiders en multinationals. De premier heeft net als bij het Schotse referendum een campagne gevoerd die gebaseerd was op angst zaaien, waarbij hij de koppigheid en trots van de bevolking heeft onderschat. Daarentegen raakten de Brexiteers wel een gevoelige snaar door te pleiten voor immigratiebeperking, zeker buiten Londen. Als lid van de EU kunnen de Britten geen eigen immigratiebeleid voeren.

Het referendum heeft meerdere scheidslijnen in de Britse maatschappij blootgelegd. Londen (en Schotland) tegen de rest. Hoog- tegen laagopgeleid. Rijk tegen arm. Jong tegen oud. Zelfs: man tegen vrouw, aangezien mannen eerder bereid zijn om voor een avontuurlijke Brexit te stemmen. De grote taak voor Cameron of diens opvolger is om dit totaal verdeelde land bijeen te brengen. De Schotten overwegen al om een tweede referendum te houden. Voor Noord-Ierland kan deze uitslag verregaande gevolgen hebben, zeker als er weer een grens komt met het zuiden.

Chaos in Brussel

Ook in Brussel zal het vandaag een chaos worden. De Europese leiders zouden volgende week bijeen komen, maar die top zal mogelijk worden vervroegd. Een Brexit zal grote gevolgen hebben voor het Europese project en de vraag zal worden gesteld waarom andere lidstaten Cameron niet iets meer hebben gegeven bij de onderhandelingen. Hij kwam met een zeer zwakke hand terug in Londen en overspeelde deze door negatief campagne te voeren. De campagne draaide uit op een strijd tussen hoop en angst, waarbij hoop, hoe irrationeel ook, zegevierde.