Een slachtoffer krijgt hulp van reddingswerkers na de aanslag op metrostation Maalbeek, 22 maart 2016.
Een slachtoffer krijgt hulp van reddingswerkers na de aanslag op metrostation Maalbeek, 22 maart 2016. © AFP

Belgische terreurslachtoffers naar de rechter om trage uitbetalingen verzekeraar

Aanslagen Brussel, een jaar later

In aanloop naar de eerste verjaardag van de dubbele aanslag van 22 maart 2016 in Brussel is in België een storm van kritiek uitgebroken op de nazorg voor de slachtoffers. Tal van slachtofferorganisaties klagen over de trage uitbetaling van schadevergoedingen en de administratieve rompslomp. De Belgische premier Charles Michel (MR) heeft de problemen erkend en beterschap beloofd.

Slachtoffers doen hun verhaal

Twee slachtoffers van de Brusselse aanslagen doen hun verhaal over hun geruzie met de verzekering. 'Ik moet bewijzen dat ik voor de aanslagen een goed gehoor had.' (+)

De vergoeding van materiële en immateriële schade door terrorisme is in België in eerste instantie een taak van de verzekeringsmaatschappijen. Omdat die er lang over kunnen doen om de exacte schade vast te stellen, kan een overheidscommissie in urgente gevallen een voorschot van maximaal 30 duizend euro geven. In Frankrijk, dat ook door grote aanslagen werd getroffen, is het systeem omgekeerd: daar schiet de overheid alle schadevergoedingen voor en vordert ze die later terug van de verzekeraars.

De Belgische regeling blijkt na grote terreuraanslagen niet toereikend. Veel slachtoffers vinden de procedures onduidelijk en omslachtig en klagen dat de verzekeraars heel traag over de brug komen en zich hardvochtig opstellen. Zo worden zwaar getraumatiseerde slachtoffers onder druk gezet om zo snel mogelijk weer aan het werk te gaan en worden sommige onkosten niet vergoed.

Uit de eerste cijfers blijkt dat de verzekeringen 136 miljoen euro aan de kant hebben gezet voor de uitbetaling van de schadevergoedingen, maar daarvan nog maar 16 miljoen euro hebben uitgekeerd. Meer dan de helft van de slachtoffers wacht nog op een deel van zijn schadevergoeding, een kwart van de slachtoffers kreeg nog helemaal niets. De overheidscommissie betaalde 1,2 miljoen euro aan voorschotten uit en hielp daarmee 160 slachtoffers, terwijl er 398 aanvragen binnenkwamen.

We voelen ons vergeten. Wanneer worden alle beloften van financiële en psychologische steun waargemaakt?

Sebastien Bellin

Ter verdediging voeren de verzekeraars aan dat veel zwaargewonden nog onder behandeling zijn, waardoor hun dossier niet kan worden afgesloten. Zo wordt het smartegeld gebaseerd op het percentage van de blijvende invaliditeit van slachtoffers, dat pas na afloop van hun behandeling kan worden bepaald.

Veel slachtoffers hebben in de Belgische media uitgehaald naar de verzekeraars en de overheid. 'We voelen ons vergeten', zei basketbalspeler Sebastien Bellin, die op de luchthaven van Zaventem zwaargewond raakte, op een speciaal georganiseerde persconferentie. 'Wanneer worden alle beloften van financiële en psychologische steun waargemaakt?' Zoals tientallen slachtoffers heeft hij een rechtszaak aangespannen.

De slachtoffers missen ook een duidelijk aanspreekpunt en zeggen verloren te lopen tussen de vele instanties. 'Bijna elk slachtoffer is voltijds met papierwerk bezig', aldus Philippe Vansteenkiste, broer van een dodelijk slachtoffer en oprichter van slachtofferorganisatie V-Europe. 'Er is een gebrek aan coördinatie en communicatie tussen de overheidsdiensten, waardoor we bij elke dienst apart moeten aankloppen.'

De Belgische regering heeft excuses aangeboden voor de gebrekkige nazorg en heeft met de verzekeringsmaatschappijen afgesproken dat de schadevergoedingen versneld zullen worden uitgekeerd. Het smartegeld wordt verdubbeld en ook het maximumvoorschot van de overheid zal worden verhoogd.

De Belgische regering werkt ook aan een speciaal statuut voor terreurslachtoffers. Daarmee maken zij aanspraak op een levenslange uitkering en op automatische terugbetaling van alle medische onkosten. Premier Michel meent dat daarmee beterschap in zicht is, maar erkent dat dit erg laat komt. 'In de weken na de aanslagen hebben we ons volledig op de veiligheid gefocust', zei hij. 'We hebben waarschijnlijk het belang onderschat van een individuele ondersteuning voor de slachtoffers.'