Frank van den Bleeken in 2013
Frank van den Bleeken in 2013 © BELGA

Belgische tbs'er mag euthanasie plegen omdat hij niet de juiste zorg krijgt

Een Belgische tbs'er die de omstandigheden van zijn opsluiting niet langer aankan, heeft van de Belgische overheid toestemming gekregen om euthanasie te plegen. De 51-jarige tbs'er vroeg eerder om in Nederland behandeld te worden, maar dat werd hem niet toegestaan. Zijn toevlucht tot een zelfgekozen dood wordt in België gezien als een schandvlek voor justitie.

Ik zit hier in een soort sarcofaag, te wachten tot ik doodga

Frank van den Bleeken is niet bepaald een doorsnee tbs'er. Hij is welbespraakt, intelligent en op het eerste gezicht zachtaardig. Maar door een psychische aandoening kan hij zijn seksuele lusten niet bedwingen. Als twintiger pleegde hij enkele verkrachtingen, waarvan één met moord. De rechter verklaarde hem ontoerekeningsvatbaar en legde hem internering op, de Belgische term voor tbs.

Sarcofaag
In België is de behandeling van geïnterneerden ondermaats. Door plaatsgebrek in de psychiatrische instellingen zitten meer dan 1.100 tbs'ers gewoon in de gevangenis, waar ze nauwelijks therapie krijgen. Ook Van den Bleeken zit al dertig jaar in een cel, zonder enige hoop op verandering. 'Ik zit hier in een soort sarcofaag, te wachten tot ik doodga', zei hij in een documentaire.

Eind 2010 vroeg Van den Bleeken daarom om euthanasie. Enkele psychiaters bevestigden dat hij psychisch ondraaglijk leed, maar de arts die de euthanasie zou uitvoeren, kreeg het niet over zijn hart. Als hij een geïnterneerde hielp sterven omdat die niet de zorg kreeg waarop hij recht had, leek hij het vuile werk van justitie op te knappen. En werd euthanasie een soort zelfgekozen doodstraf.

Naar Nederland
Op aansturen van de arts diende Van den Bleeken een aanvraag in om overgeplaatst te worden naar Nederland, waar hij op een longstay-afdeling van de Pompestichting wel de nodige zorg zou kunnen krijgen. Na een juridische strijd werd duidelijk dat het Belgische ministerie van Justitie zo'n overplaatsing niet wilde goedkeuren. Voor Van den Bleeken bleef er maar één optie over: euthanasie.

Nadat Van den Bleeken een nieuwe arts vond, gaf het ministerie van Justitie afgelopen weekeinde zijn toestemming. Het Hof van Beroep in Brussel bekrachtigde dat akkoord vandaag. Van den Bleeken mag vanuit de gevangenis worden overgebracht naar een ziekenhuis, waar hij 48 uur krijgt om afscheid te nemen van zijn familie en om de euthanasie uit te voeren.

Mensen die ziek zijn, moet je behandelen en niet wegstoppen in een vergeetput. De overheid is er mede schuldig aan dat mijn broer ondraaglijk lijdt

Zus Kari van den Bleeken

Blamage voor het systeem
'Frank is opgelucht, en wij zijn opgelucht voor hem', reageerde zijn zus Kari Van den Bleeken vandaag. 'We beseffen dat er geen toekomst is voor Frank, hij ziet alleen maar af. Natuurlijk is dit ook een blamage voor het systeem. Mensen die ziek zijn, moet je behandelen en niet wegstoppen in een vergeetput. De overheid is er mede schuldig aan dat mijn broer ondraaglijk lijdt.'

Ook in de publieke opinie overheerst de gedachte dat de dood van Van den Bleeken onnodig zou zijn als België zijn geïnterneerden beter zou behandelen. Het Nieuwsblad noemde de gang van zaken 'bizar, cynisch en macaber'. Rik Torfs, rector van de KU Leuven en voormalig CD&V-senator, vroeg zich op Twitter af: 'Internering als indirecte doodstraf?'.

De opvang van tbs'ers in België voldoet al decennia niet aan de normen. Het land werd daarvoor meermaals veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. De komende jaren komen er wel twee nieuwe forensische psychiatrische centra bij, met plaats voor 450 geïnterneerden. Voor Van den Bleeken is dit geen oplossing, omdat de nieuwe centra geen longstay-afdeling hebben.

'We hebben in België ook een longstay-afdeling nodig, waar mensen in een gesloten gemeenschap kunnen leven', aldus zijn zus Kari Van den Bleeken. 'Maar ik heb er geen hoop op dat er in België snel iets zal veranderen. Ik ben blij dat Frank het allemaal niet meer zal moeten meemaken.'