Taliban ontpoppen zich steeds meer als veelkoppig monster

De organisatie doet gevaarlijk werk in Afghanistan. ‘Twaalf tot vijftien rapporteurs, en tientallen ondersteunende medewerkers hebben we aan het werk tijdens onze onderzoeken’, zegt Jorrit Kamminga van het Parijse kantoor van Senlis. ‘Vooral de kosten voor beveiliging zijn hoog, maar we denken dat onze informatie van groot belang kan zijn voor de discussie over Afghanistan.’

The Senlis Council wordt volgens de Nederlander gefinancierd door het Network for European Foundations, waarvan enkele bekende ideële organisaties deel uitmaken, zoals de Duitse Robert Bosch Stiftung en de Engelse Joseph Rowntree Trust.

De conclusie dat Afghanistan afglijdt naar een nieuw Taliban-tijdperk, past niet in het straatje van onder meer de Nederlandse regering en de NAVO. Het ministerie van Buitenlandse Zaken liet direct weten juist vooruitgang te zien in Uruzgan, terwijl de NAVO meldde dat een verdubbeling van het aantal troepen niet nodig is.

‘Natuurlijk zeggen ze dat’, zegt Kamminga. ‘Maar het beeld dat wij hebben gekregen nadat we met ongelooflijk veel mensen hebben gesproken, is verre van opwekkend.’ Ook de officiële NAVO-reactie laat hem koud. ‘Wij baseren onze aanbeveling van 80 duizend troepen juist op vertrouwelijke gesprekken met hoge NAVO-militairen.’

De verdubbeling zou nodig zijn omdat de Taliban zich ontpoppen als veelkoppig monster. Net als ze op de ene plek zijn verjaagd, duiken ze in een ander district weer op. Het aantal bombardementen zou dan kunnen worden verminderd; de burgerslachtoffers die hierbij vallen spelen de Taliban in de kaart.

Een van de weinige regio’s waar Senlis niet zelf kon komen, is Uruzgan. Kamminga: ‘Het is daar extreem gevaarlijk, terwijl we in Helmand en Kandahar wel wat gewend zijn. De laatste Afghaanse verkenner die we daarheen stuurden, moest langs drie wegblokkades van de Taliban.’

Volgens Senlis-voorzitter Norina MacDonald is de propaganda van de Taliban en Al Qaida ‘erg slim en uiterst effectief‘. ‘De bevolking wordt ingepeperd dat de NAVO anti-moslim is, en dat president Hamid Karzai een marionet is van een christelijk-joods complot.’

Maar de belangrijkste drijfveer van jonge Afghaanse mannen om zich bij de Taliban te voegen, is armoede. Vandaar dat Senlis, dat drugsbeleid als zijn stokpaardje beschouwt, fel is gekant tegen het bestrijden van de Afghaanse papaverteelt.

‘De Amerikanen staan op het punt met vliegtuigen gif te gaan sproeien, net als in Colombia’, zegt MacDonald. ‘Een groter geschenk is niet denkbaar voor de Taliban. Het zou veel Afghanen hun laatste hoop ontnemen.’ De denktank bepleit proeven met legale papaverteelt voor medisch gebruik.

Het radicaal opvoeren van het aantal wederopbouwprojecten is volgens Senlis cruciaal om de Afghanen gunstig te stemmen. Tijdens de presentatie toonde Senlis interviews met Afghaanse artsen en burgers die verklaarden dat de bevolking nauwelijks geloof hecht aan Westerse beloften, omdat veel beloofde projecten niet doorgaan.

Dit wordt ondersteund door een eveneens woensdag verschenen rapport van Oxfam. De hulporganisatie stelt dat een groot deel van de 15 miljard dollar die sinds 2001 naar Afghanistan is gegaan, is verspild aan dure consultants.

Een VN-rapport dat zondag over Afghanistan verscheen schetst evenmin een rooskleurig beeld. Qua ontwikkelingsniveau staat het land op de vier na laagste plaats in de wereld.