Voorhoede van volk is merkwaardig monster dat goed voor zich zorgt

Het is een dynamische mars. Past goed bij de economische ontwikkeling van het land, maar als je kijkt naar de politieke groei is een klaaglied, tempo moderato, meer op zijn plaats. De Chinezen mogen grosso modo elk jaar meer welvaart vergaren – en een kleine elite is steenrijk aan het worden – maar ze hebben niets over de koers van hun land te vertellen.

De Partij weet wat goed is, en de stijl van leidinggeven bij de BV China is die van een verlicht despoot. Botte terreur tegen andersdenkenden, zoals in het Mao-tijdperk, bestaat niet meer. Maar wie ‘lastig’ is, kan nog steeds worden opgepakt en op het bureau of in een opvoedingskamp de les worden gelezen, of op andere, meer sluikse manieren worden getreiterd en geïntimideerd.

Het gebeurde aan de vooravond van het 17de Congres ook weer. Vaak is een telefoontje voldoende – ik was er een keer getuige van hoe een gerespecteerde specialist in het arbeidsrecht op zijn mobieltje te horen kreeg dat hij even niet met buitenlandse journalisten moest praten – soms wordt aan dissidenten simpel huisarrest opgelegd.

De autoriteiten hebben er nog steeds een handje van hun burgers als kleine kinderen te behandelen. Daar kunnen alle mooie woorden over transparantie en democratie-binnen-de-partij die president annex partijleider Hu Jintao bij de opening van het congres sprak helaas niets aan veranderen.

De hoogste leiding in Peking ziet inmiddels wel in dat de Partij ermee gebaat is de stijl van besturen wat menselijker te maken, maar in het land denken heel veel partijbaasjes er anders over en gaan vaak ongestoord hun gang. Het is een van de grote misverstanden over China: dat het een strak centraal geleid land is waar de lagere echelons netjes doen wat de top dicteert.

De Partij is een merkwaardig monster, hoor je in de wandelgangen van de Grote Hal. Theoretisch is ze de Voorhoede van het volk – daarom wordt in toespraken ook altijd eerst de Partij genoemd en dan het volk – maar in de praktijk is de CPC een reusachtige patronagemachinerie, bemand door hele volksstammen die er weinig belang in zien hun omgang met de onderdanen iets te moderniseren.

Maar is het eigenlijk wel zo erg dat de Partij vooral goed voor zichzelf zorgt? Het gaat toch crescendo met China?

Dit is het derde deel van een serie berichten uit de wandelgangen van de Grote Hal van het Volk.