Moslimprediker maakt polygamie bespreekbaar

De populaire islamitische televisiepredikant Aa Gym heeft een storm veroorzaakt door er een vrouw bij te nemen. Het woord polygamie beheerst al dagen de Indonesische media. Mensenrechtenactivisten lopen te hoop; fans laten Aa Gym vallen; de regering overweegt een aanscherping van de huwelijkswet; en islamitische religieuze leiders roepen dat iedereen met zijn handen af moet blijven van de polygamie.

President Susilo Bambang Yudhoyono heeft de bevolking opgeroepen de discussie niet op de spits te drijven en kalm te blijven.

Aa Gym (Abdullah Gymnastiar, 44) is vorig weekeinde getrouwd met Alfarini Eridani (37), een ex- fotomodel en weduwe met drie kinderen. Het huwelijk werd in een gezamenlijk radioprogramma bekendgemaakt door Aa Gyms eerste vrouw, Teh Nini, die zei dat zij er vrede mee heeft en dat haar huwelijk er zelfs beter op is geworden.

Dat heeft niet mogen baten. De predikant werd overspoeld met sms’jes van volgelingen voor wie hij van zijn voetstuk is gevallen.

Gymnastiar is immens populair. Hij heeft vanuit zijn islam- en managementschool in Bandung een imperium opgebouwd rond zijn eigen persoon. Zijn preken trekken vaak tienduizenden gelovigen en zijn televisiepreken worden bekeken door miljoenen Indonesiërs. Cassettes en boekjes met zijn toespraken, die altijd doorspekt zijn met luchtige anekdotes, zijn nationale bestsellers. Zijn populariteit is zo groot dat hij zelfs geldt als een serieuze toekomstige presidentskandidaat. Mogelijk heeft zijn tweede huwelijk daar nu een streep door getrokken. In veler ogen was Aa Gym een ideale echtgenoot en vader (van zeven kinderen), en dat is hij ineens niet meer.

Het is uitsluitend aan de populariteit van Aa Gym te danken dat het onderwerp polygamie openlijk wordt besproken, in een land waar nog pas twee jaar geleden alleen binnenskamers grappen konden worden gemaakt over de vier vrouwen van vice-president Hamza Haz. Het woord polygamie klinkt nu overal in de Indonesische media. En niet alleen daar. President Yudhoyono zou op zijn eigen klachtennummer duizenden boze sms-berichten hebben ontvangen, en daarop enkele ministers hebben bijeengeroepen.

Woensdag werd bekend dat de regering de huwelijkswet uit 1974 wil herzien. Volgens die wet mag een man een tweede vrouw nemen als de eerste niet meer vruchtbaar is of gehandicapt.

Er is één uitzondering: ambtenaren mogen maar één vrouw hebben. De regering wil die uitzondering uitbreiden en polygamie nu ook verbieden voor militairen en voor gekozen overheidsfunctionarissen als ministers, parlementsleden, gouverneurs en burgemeesters.

Dat wekt felle reacties in conservatieve moslimkringen. Hasyim Muzadi, voorzitter van de grootste moslimorganisatie in Indonesië, de Nahdlatul Ulama, zegt dat de regering niet mag verbieden wat door Allah is toegestaan. Parlementslid Lalu Misbach Hidayat zei zelfs dat een verbod van polygamie veel vrouwen tot prostitutie zou drijven of tot (door het geloof streng verboden) buitenechtelijke verhoudingen.

Dat is kennelijk precies wat Aa Gym bedoelt. De predikant heeft deze week herhaaldelijk geprobeerd zijn stap uit te leggen. Het ‘verontrust’ hem dat buitenechtelijke relaties en verboden liefdesaffaires als normaal worden geaccepteerd. ‘Daarom heb ik mijn besluit (om te trouwen) genomen.’ Hij heeft zich voor de televisie, staand aan de zijde van zijn eerste echtgenote, uitgebreid verontschuldigd en zijn volgelingen opgeroepen zijn voorbeeld vooral niet te volgen.

Activisten voor vrouwenrechten zijn bang dat die oproep te laat komt. Dat juist de populaire Gymnastiar aan polygamie doet maakt het acceptabel, en voor je het weet is het normaal, vrezen zij.

Zo’n 80 procent van de Indonesische bevolking is moslim. Het land is een pluriforme democratie, maar conservatieve krachten proberen al jaren binnen en buiten het parlement de invoering van islamitische religieuze wetgeving door te drukken. In tal van regio’s zijn al op de sharia gebaseerde wetten ingevoerd, en activisten zien die wetten als een bedreiging van de vrijheid.