Barroso wint Europese carrousel

Stralend stonden ze donderdagavond naast elkaar: Herman Van Rompuy, de eerste president van de Europese Unie, en Catherine Ashton, de nieuwe EU-minister voor Buitenlandse Zaken. Er kwamen bloemen en zoenen. Van Rompuy veroorloofde zich zelfs een grapje. ‘Ik kan nauwelijks wachten op het eerste telefoontje van Obama.’ Maar de echte winnaar van de avond stond breed glimlachend een meter verderop: José Manuel Barroso.

De voorzitter van de Europese Commissie krijgt een duo naast zich dat vrijwel iedere ervaring met de EU-politiek ontbeert. Van Rompuy is sinds 31 december 2008 premier van België en draait dus krap elf maanden mee in het EU-circus. Ashton werd op 6 oktober 2008 eurocommissaris voor Handel, haar Europese cv is daarmee bescheiden. Barroso daarentegen zwaait al vijf jaar de scepter in het Berlaymontgebouw (de zetel van de Commissie) en kent als geen ander de wegen naar de macht, de hoofdsteden en het geld.

De president en de Commissievoorzitter zetten straks samen de koers uit van de EU. Van Rompuy als spreekbuis voor lidstaten, Barroso als hoeder van het gezamenlijke Europese belang. Met Ashton vertegenwoordigen ze bovendien de EU op het wereldtoneel. Als het zo dringen wordt op het Europese podium, is ervaring een voordeel.

Stel dat niet Van Rompuy maar de voormalige Britse premier Blair (die ook in de race was) het presidentschap had gewonnen. Wie zou dan de zwaarste stem in belangrijke Europese besluiten hebben? Naar wie zouden de camera’s zwenken als die plannen werden gepresenteerd? En wie heeft een betere entree in Moskou en Washington: Blair of Barroso? Of stel dat een politiek dier als David Miliband, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, die rol voor de EU was gaan vervullen in plaats van Ashton. Hij zou Barroso in het defensief kunnen drukken.

Barroso betitelde Ashton en Van Rompuy als ‘de best mogelijke kandidaten’. En hij heeft er niets voor hoeven doen, het waren de Europese regeringsleiders die de keuze maakten. Zij wensten geen geslepen mannetjesputters maar bescheiden compromiszoekers. Regeringsleiders staan niet graag in de schaduw van Brussel.

Dat geldt voor de Franse president Sarkozy en bondskanselier Merkel, maar ook voor premier Balkenende. De profielschets die de Benelux voor de EU-president opstelde, staat stijf van termen als ‘luisteren’, ‘balans’ en ‘overleg’. België en Luxemburg karakteriseerden het profiel dan ook als ‘anti-Blair’.

Geen afzonderlijk stralende sterren maar een gedeeld en gedempt licht, dat blijft de ambitie van de EU. De gezamenlijke aanpak, waarbij de belangen van grote/kleine, rijke/arme en oude/nieuwe lidstaten zorgvuldig worden afgewogen, wint het van het grote gebaar van een sterke man. Barroso, als Commissievoorzitter het boegbeeld van die aanpak, heeft er twee bondgenoten bij.