‘Griekse politici zijn toch allemaal schurken’

Depressief. Pessimistisch. Cynisch. Wie aan Griekse waarnemers een beschrijving vraagt van de Griekse kiezers, die zondag een nieuw parlement kiezen, krijgt bittere woorden te horen. Gefrustreerd, ook. Zelfs woedend.

‘Ik heb nog nooit zo vaak het woord ‘woede’ gezien in de kranten en op televisie’, zegt George Pagoulatos, hoogleraar economie aan de Universiteit van Athene. ‘In de jaren tachtig was er ook een economische crisis en bijbehorend pessimisme, maar er was geen woede. Nu zijn heel veel mensen boos op de politieke klasse.’

Neem bijvoorbeeld Manos, een ober in de toeristische wijk Plaka, aan de voet van de Akropolis. ‘In 2004 was het hier een paradijs’, zegt de kale veertiger. ‘Je had niet genoeg tijd om alle leuke dingen mee te maken die hier werden georganiseerd. Maar nu is er geen vooruitgang meer. Ik ga normaal altijd stemmen, maar ik weet niet of ik dit keer ga. Politici zijn toch allemaal schurken.’

In 2004, toen de regering van premier Kostas Karamanlis (52) aantrad, zat Griekenland op een roze wolk. De Olympische Spelen waren geslaagd, de plooien met Turkije en Cyprus werden langzaam gladgestreken, de euro was ingevoerd, de economie groeide.

Maar sindsdien is er veel misgegaan in Griekenland. De enorme, verwoestende bosbranden, in 2007 en dit jaar. De gewelddadige rellen in december 2008, waarbij de politie een 15-jarige jongen doodschoot. De talrijke corruptieschandalen, waarin Nea Demokratia, de partij van premier Kostas Karamanlis, met de regelmaat van de klok betrokken raakte en waarvoor niemand werd veroordeeld.

Maar bovenal is er de economische crisis, die hard heeft toegeslagen. In korte tijd stegen het Griekse begrotingstekort en de staatsschuld tot een duizelingwekkende 7, respectievelijk 110 procent van het bruto nationaal product – ver boven de Europese norm. De werkloosheid verdubbelde; vooral de jeugdwerkloosheid (ruim 20 procent) is zorgwekkend.

Te midden van al die rampspoed schreef premier Karamanlis vervroegde verkiezingen uit. Een vlucht naar voren, voordat de crisis nog erger zou worden en de onvrede onder de Grieken nog groter. Maar de laatste peilingen tonen dat Karamanlis’ strategie heeft gefaald: Nea Demokratia haalt maar 30 procent van de stemmen.

De socialistische oppositiepartij PASOK van George Papandreou (57) profiteert echter niet van de onvrede over Karamanlis. Met de in de peilingen voorspelde 36 procent staat PASOK weliswaar aan kop, maar heeft de partij niet genoeg stemmen om een regering te vormen. ‘In 2004 geloofden de kiezers nog in de beloftes van politici’, zegt Paschos Mandravelis, politiek columnist bij de krant Kathimerini. ‘Maar nu hebben ze een fikse kater, en geloven ze niet langer in beloftes. Ook niet die van Papandreou.’

De politici lijken te beseffen hoe precair hun positie is. De campagne verliep zeer bedaard, met weinig zware discussies en mediagenieke verkiezingsbijeenkomsten. PASOK drukte zelfs geen verkiezingsposters, waardoor de Atheense straten volhangen met Karamanlis’ helblauwe posters. Wel is er veel politie op de been, om een herhaling van de rellen van december 2008 te voorkomen.

De linkse revolutionairen blijven in Griekenland immers fel aanwezig, en als de werkloosheid en onzekerheid toenemen, lopen de spanningen onvermijdelijk op. Zeker bij de jongeren, die minder vooruitzicht hebben op werk dan ze ooit hebben gehad.

Zo ondervindt de jonge journalist Kostas Angelakis (23) de gevolgen van de crisis aan den lijve. Angelakis – type bolleboos, met een zware leren tas vol boeken en papieren – werkt als freelance journalist bij een weekblad. Ondanks de lange werkdagen bedraagt zijn salaris amper 400 euro. ‘De journalistiek is mijn droom, maar dit is vreselijk’, zegt hij. ‘Ik moet elke week geld lenen van mijn ouders. Dat kan toch niet blijven duren.’

Angelakis heeft geen idee op wie hij zal stemmen. Zijn familie stemt altijd op Nea Demokratia. Normaal zou hij dat ook doen – zo gaat dat meestal in Griekenland.

‘Ik sta ook achter hun gedachtegoed’, zegt Angelakis. ‘Maar ik ben ontevreden over alle schandalen en de toestand van de economie. Maar Papandreou vertrouw ik niet. Het is echt een dilemma.’