Boodschap van hoop scoort toch in Israël

‘Breng niet uit wanhoop uw stem uit, maar uit hoop’, sprak Tzipi Livni tot de kijkers thuis, toen zij dinsdagochtend in Tel Aviv haar eigen biljet in de stembus deed.

Het was een bekende campagneboodschap van haar partij Kadima, die na de Gaza-oorlog wat op de achtergrond was geraakt. Immers, hoop gaat doorgaans niet zo goed samen met geweld. Maar voor de eindsprint greep de middenpartij weer terug op de van Obama afgekeken aanpak.

En dus werd het: de hoop, dat ben ik, en de wanhoop, dat zijn de anderen – te weten: de angstzaaiers van rechts.

Het werkte. Tzipi Livni heeft van Kadima de grootste partij in de Knesset – het parlement – weten te maken, met 28 zetels. Toch is dat, om in haar termen te blijven, slechts een eilandje van hoop.

Partijtjes
Want het rechtse blok, bestaand uit Likud, Yisrael Beitenu en een trits partijtjes van orthodox-religieuzen en kolonisten, heeft met 64 zetels de meerderheid in het 120 zetels tellende parlement. Het klassieke links is afgedankt; de Arbeidspartij en Meretz (samen 16 zetels) maken zich op voor een kabinetsperiode lang herbronnen in de oppositie. De Arabische fracties (samen 11 zetels) blijven uit principe buiten welke zionistische regeringscoalitie dan ook.

Wie geloofwaardig een boodschap van hoop wil brengen in Israël – en het dan niet heeft over de komst van de messias – moet van goeden huize komen. Ehud Olmert, de scheidend premier en voorganger van Livni als partijleider, mijmerde wel over Israël als ‘een plek waar het lekker leven is’. Maar hij laat een angstig land achter, geen ‘fun place’. Daar verandert ook het nieuws dat het Israëlische model Bar Rafaeli is uitverkoren als cover girl voor het bikininummer van Sports Illustrated, niets aan.

Klem
Het Hamas-bestuur in de Gazastrook, het machtige Hezbollah in Libanon en het Iraanse ayatollah-regime in Teheran geven veel Israëli’s het gevoel klem te zitten tussen existentiële bedreigingen. Dat maakt hen eenzaam. Temeer daar er maar weinig vertrouwen is in de door corruptie geteisterde politieke klasse, en de indruk bestaat dat de rest van de wereld zich van de Joodse staat aan het afkeren is.

De Israëlische kiezers zijn rechtsaf geslagen. De wederopstanding van de havikenpartij Likud en de opmars van het ultrarechtse Yisrael Beitenu laten daar geen misverstand over bestaan. Zij hamerden op de noodzaak Hamas weg te vagen, het Iraanse atoomproject uit te schakelen, de onderhandelingen met de Palestijnen op een laag pitje te zetten en de Arabische Israëli’s te wantrouwen.

Winst
Het is desalniettemin opmerkelijk dat Likud niet de volle winst heeft gepakt. Zo wanhopig, om weer in de termen van Livni te blijven, zijn de Israëli’s blijkbaar niet. Het is onduidelijk of Netanyahu vooral stemmen heeft verloren aan klein rechts, of dat zwevende kiezers op het moment suprème toch net wat vaker hun stem op Kadima hebben uitgebracht.

Grofweg 3,4 miljoen Israëli’s (65 procent van de kiesgerechtigden) hebben 12 partijen in de Knesset gekozen. De versnippering is zo groot dat geen enkele partij een kwart van de stemmen behaalde. Het is bekend patroon, dat wijst op voortdurende besluiteloosheid over de koers van het land. Het is daarin dat de Israëlische wanhoop waarschijnlijk nog het best tot uitdrukking komt.