Berlusconi zoekt innige toenadering tot Moskou

Maar de Amerikaanse president is nog niet uit Washington vertrokken, of Berlusconi lijkt zich met beide armen vast te klampen aan die andere hartsvriend: Vladimir Poetin.

Provocaties
‘Laten we duidelijk zijn’, zei de Italiaanse premier woensdag tijdens een bezoek aan Turkije. ‘Wij vinden dat er provocaties zijn geuit tegenover de Russische Federatie met het project om een raketschild in Polen en Tsjechië te plaatsen, met de eenzijdige erkenning van Kosovo en vervolgens ook nog met de versnelling van het toetredingsproces van Oekraïne en Georgië tot de NAVO.’

In één zin zwiepte Berlusconi daarmee drie plannen van tafel die rechtstreeks uit de koker kwamen van Bush, of in elk geval sterk door hem werden gesteund. Het is ook de eerste keer dat een leider van een EU-land en NAVO-lidstaat zich zo openlijk uitspreekt tegen zowel het raketschild en de unilaterale erkenning van Kosovo, als de uitbreiding van de NAVO met voormalige sovjet-staten.

Vanuit Duitsland klinken eveneens geregeld vleiende woorden aan het adres van Rusland. Die komen echter niet van zittende politici maar uit de mond van voormalig Bondskanselier Gerhard Schröder - die tegenwoordig commissaris is van een bedrijf dat een belangrijke gasleiding van Rusland naar Duitsland aanlegt (waarin de Russische staat een fors belang heeft).

Adhesiebetuiging
‘Berlusconi schaart zich achter Moskou’, concludeerde dagblad La Stampa gisteren. De commentator van La Repubblica schreef verbaasd dat de Russen zo’n warme adhesiebetuiging ‘alleen konden verwachten van Raùl Castro, Hugo Chavez of de Nicaraguaanse president Daniel Ortega’.

Hoe kan dat? De manoeuvre van de Italiaanse zakenman-premier moet worden gezien in het licht van ’s mans diepgewortelde pragmatisme, dat soms neigt naar opportunisme. Italië is zwaar afhankelijk van Russische energietoevoer, en Berlusconi is er veel aan gelegen die goed op gang te houden. Nu nog onduidelijk is hoe zijn relatie met Barack Obama zal zijn (die hij ‘jong, knap en zongebruind’ noemde), neemt de premier vast het zekere voor het onzekere.

Berlusconi wordt niet gedreven door een grote ideologische overtuiging – in tegenstelling tot Italiaanse centrum-linkse regeringen, die vaak letterlijk omkomen in goede bedoelingen. Wie hem dwarszit, heet een ‘communist’, maar een oud-KGB-agent die hem vooruit kan helpen - zoals de Russische premier Poetin - neemt hij moeiteloos op in zijn vriendenkring.

Opmerkelijke passage
‘Ik ben de vriend van iedereen, maar vooral van de belangen van mijn land’, zegt Berlusconi geregeld. Dat verklaart ook de opmerkelijke passage in het recente ‘vriendschapsakkoord’ met Libië. In dat verdrag, ondertekend ter beëindiging van het gezamenlijke koloniale verleden, belooft Berlusconi dat Italië geen aanvallen op Libië zal toestaan vanaf Italiaans grondgebied.

Die toezegging druist rechtstreeks in tegen Italiës verplichtingen als NAVO-partner. Mocht Libië immers ooit een NAVO-land aanvallen, wat in het verleden met terroristische acties gebeurde, dan is Italië verplicht mee te werken aan eventuele NAVO-represailles.

Berlusconi heeft verzekerd dat Italië zijn taken als NAVO-lid altijd zal nakomen. Waarom hij de Libische leider Khadafi dan toch die belofte deed, blijkt uit de rest van het verdrag. Daarin wordt Italië verzekerd van olie en belooft Libië de enorme stroom Afrikaanse migranten richting Italië in te dammen.

Berlusconi beschouwt inmiddels ook Khadafi als zijn beste kompaan.