Op deze onlangs voor het eerst gepubliceerde foto op een militante website, is volgens persbureau AP een klaslokaal in de door IS gecontroleerde Iraakse stad Mosul te zien. Een IS-lid deelt onderwijsbenodigdheden uit.
Op deze onlangs voor het eerst gepubliceerde foto op een militante website, is volgens persbureau AP een klaslokaal in de door IS gecontroleerde Iraakse stad Mosul te zien. Een IS-lid deelt onderwijsbenodigdheden uit. © AP

AIVD: 70 Nederlandse kinderen in kalifaat leiden 'traumatiserend' leven

Het leven in het IS-kalifaat is zwaar en traumatiserend, blijkt uit een AIVD-rapport. Ontsnappen kan bijna niet.

Ten minste 70 Nederlandse kinderen wonen in het door de terroristische organisatie IS uitgeroepen kalifaat, van wie ongeveer eenderde is geboren in Syrië of Irak. Het leven voor die kinderen is zwaar en traumatiserend. Ze staan dagelijks bloot aan bombardementen, moeten publieke executies en lijfstraffen bijwonen en, vanaf hun 9de, deelnemen aan ideologische en militaire trainingskampen. Ook voor meerderjarige Syriëgangers die zich 'willens en wetens' bij een terroristische groepering aansluiten, valt het leven in het kalifaat vaak tegen, omdat de IS-idylle niet strookt met de werkelijkheid. Wie spijt krijgt, kan geen kant meer op. Want het is, stelt de inlichtingendienst AIVD in het dinsdagavond gepubliceerde rapport Leven bij ISIS, de mythe ontrafeld, vrijwel onmogelijk door IS gecontroleerd gebied te verlaten.

In het rapport worden de ontberingen beschreven: groeiend onderling wantrouwen, slechte huisvesting, gebrekkige elektriciteitsvoorziening en erbarmelijke gezondheidszorg. Dat laatste geldt vooral voor vrouwen die alleen door vrouwelijke artsen mogen worden geholpen, waaraan een groot gebrek aan is. Bevallingen zijn 'levensgevaarlijk'. Het kalifaat, zegt de AIVD, vertoont steeds meer totalitaire trekken.

Tekst gaat verder onder graphic.

Thuisfront

De dienst baseert zijn schets van het dagelijks leven bij IS op inlichtingen die zijn ingewonnen sinds het kalifaat in juni 2014 werd uitgeroepen. De schets staat haaks op het beeld dat jihadgangers zelf verspreiden via sociale media. Zij sturen optimistische berichten naar het thuisfront. Iedereen heeft een eigen huis, melden ze aan 'broeders' en 'zusters' die zijn achtergebleven en die ze willen verleiden ook de sprong naar het kalifaat te wagen.

Ze sturen whatsappjes met foto's van de heerlijkste gerechten. Vertellen dat het vuilnis elke dag wordt opgehaald. Dat ze toegang hebben tot uitstekende medische zorg, geleverd door westerse artsen die zich uit ideologische overtuiging bij IS hebben aangesloten.

Die verhalen hebben niets met de werkelijkheid te maken, maar de propaganda werkt. En daardoor blijft de aantrekkingskracht van het kalifaat bestaan. Het AIVD-inkijkje is bedoeld om tegenwicht te bieden aan het verlangen van Nederlandse moslimjongeren zich bij IS aan te sluiten. Vanuit Nederland vertrekken er nog altijd gemiddeld vijf per maand.

Tekst gaat verder onder graphic.

Rol

Wat staat hen daar volgens de AIVD te wachten?

Bij aankomst in IS-gebied worden mannen, vrouwen en eventuele kinderen van elkaar gescheiden. Voordat ze definitief worden toegelaten worden ze uitgebreid ondervraagd om te controleren of ze geen spionnen zijn. Hun paspoorten worden afgenomen. Mannen moeten trouw zweren aan 'kalief' Abu Bakr al-Baghdadi, krijgen militaire en fysiek zware training en moeten IS-bevelen klakkeloos opvolgen.

Nieuwkomers mogen hun eigen rol kiezen: strijden of ondersteunende taken verrichten. Ze kunnen zich bezighouden met propaganda en rekrutering, leraar worden of agent bij de Hisba, de religieuze politie. Nederlandse mannen kiezen vrijwel allemaal voor het slagveld, ze dromen van een glorieuze martelaarsdood. Volgens de dienst is 'niet ongewoon' dat strijders, wellicht ook de Nederlandse, bij het innemen van nieuw grondgebied deelnemen aan executies, martelingen en verkrachtingen.

Vrouwen en kinderen

De voornaamste taak van vrouwen is: nieuwe jihadi's baren

Vrouwen strijden in principe niet, maar krijgen wel een vuurwapentraining om zich te kunnen verdedigen, en soms ook toestemming gewapend de straat op te gaan. Sommigen dragen bomgordels, die ze tot ontploffing kunnen brengen als ze worden aangevallen. Recente voorbeelden van vrouwen die door IS zijn ingezet bij zelfmoordaanslagen kent de AIVD niet.

Van IS mogen sommige vrouwen wel buitenshuis werken, als lerares of arts. Ook kunnen ze actief worden in de Al Khansaa-brigade, die vrouwen controleert op 'onislamitisch gedrag'. Constateren ze overtredingen van de rigide IS-regels dan mogen ook westerse vrouwen lijfstraffen uitdelen. Maar de voornaamste taak van vrouwen is: nieuwe jihadi's baren. Zo veel en zo snel mogelijk. Hoeveel Nederlandse kinderen precies in het kalifaat zijn geboren, weet de AIVD niet. Ruim twintig, is de schatting, maar vermoedelijk meer. De Nederlandse baby's hebben geen identiteitspapieren, staan nergens ingeschreven.

Vanaf een jaar of 6 gaan de kinderen naar school. Ze krijgen Engels, Arabisch, wiskunde en worden gedrenkt in de IS-ideologie. Als ze 9 jaar zijn, moeten de meisjes volledig gesluierd over straat. Jongens gaan naar trainingskampen voor kinderen. Ze leren omgaan met steek- en vuurwapens, oefenen executies en onthoofdingen op poppen en teddyberen, worden ingezet in propaganda-filmpjes.

Thuisblijvers

Of de Nederlandse Syriëgangers die taken in volle overtuiging uitvoeren, is voor de thuisblijvers moeilijk te achterhalen. Onvrede komt niet naar buiten. Door tegenvallers op het slagveld heeft IS de veiligheidsmaatregelen opgevoerd. Alle contacten met het thuisfront worden gecontroleerd. Mogelijke deserteurs worden verhoord en gemarteld en moeten voor een shariarechtbank verschijnen. 'De laatste maanden is er nauwelijks nog contact tussen de Syriëgangers en hun familie in Nederland', zegt Habib el Kaddouri van het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders (SMN). Hij organiseert sinds vorig jaar lotgenotenbijeenkomsten. SMN is begonnen met vijf families, inmiddels zijn dat er vijftien.

Volgens el Kaddouri worden de simkaarten van Syriëgangers door IS ingenomen om te voorkomen dat ze worden getraceerd en uitgeschakeld door drones. Het draadloze netwerk is afgesloten. Alleen in speciale internetcafés mag contact worden gelegd.

Eigenlijk hebben de ouders geen enkel idee hoe het hun kroost vergaat. 'Wie doorvraagt, stuit op een blokkade. Maar hoe moeizaam ook, ze koesteren het contact. Het is een strohalm, een teken van leven.'