Torgny Lindgren.
Torgny Lindgren. © AFP

Zweedse meesterverteller Torgny Lindgren overleden

Postuum: Torgny Lindgren (1938-2017)

Donderdagmorgen is de Zweedse schrijver Torgny Lindgren overleden. Sinds 1991 was Lindgren lid van de Zweedse Academie die de winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur aanwijst. De droogkomische romans van de Zweedse meesterverteller zijn over de hele wereld vertaald.

Een radio hadden ze vroeger bij Torgny Lindgren thuis, in het stille hoge noorden van Zweden. Op die radio kon je het nieuws horen. Meer gebeurde daar niet, afgezien van het dwarrelen van de sneeuw en het dansen van de muggen. 'Maar iedereen riep de hele dag te praten, mijn ouders en grootouders en ooms,' zei de auteur - bril, bretels, baardje- vijf jaar geleden, in de oude pastorie van het gehucht Tjärstad waar hij met zijn vrouw woonde. 'En niemand bekommerde zich erom of die mooie verhalen echt waren gebeurd.'

Droogkomisch oeuvre

Een gewichtige les, die in hem het diepe inzicht deed rijpen dat woorden de werkelijkheid nooit exact kopiëren, en je de feiten net zo goed naar je hand kunt zetten. De hoofdredacteur van de krant waar Lindgren als jongeman werkte, was dit grondig met hem oneens. Na zijn ontslag schiep hij sinds 1965 een wonderlijk en droogkomisch oeuvre, met hoogtepunten als Norrlandse aquavit, Hommelhoning, De Bijbel van Doré, Het ultieme recept en Het groene glas. Daarin schildert hij een fantasievolle streekjournalist die na zijn ontslag vijftig jaar wacht, tot zijn boze hoofdredacteur eindelijk is gestorven, om dan zijn oude stiel weer op te nemen, intussen 107 jaar oud. Of de jongen die de Bijbel alleen kent van de gravures van Gustave Doré en die aan zijn ongeletterdheid een ongebreideld optimisme dankt.

Ik vertegenwoordig daar alle schrijvers die eigenlijk helemaal niet in de Academie thuishoren

Lindgren over zijn lidmaatschap van de Zweedse academie

Of een voormalige opwekkingsprediker die als 83-jarige ineens niets meer gelooft en merkt hoe lastig het is om de door hem bekeerde landstreek vol eigenheimers weer te ontkerstenen; de mensen geloven inmiddels zo'n beetje wat ze willen, in Gods natuur die ook bestaat als God dat eventueel niet zou doen. Net als Zijn wil, misschien.

In het meesterlijke Het Licht roeit de pest het dorp Kadis uit, op zes inwoners na die met elkaar om vele nalatenschappen strijden, en daartoe de waarheid naar believen aanpassen. Waar Lindgren zijn inspiratie vandaan haalde, vertelde hij in Herinneringen, het boek dat hij liever de genre-aanduiding 'roman' gaf, omdat hij er zelf niet zeker van was of zijn herinneringen wel klopten.

Wat onomstotelijk waar was: sinds 1991 bezette Lindgren stoel 9 van de Zweedse Academie in Stockholm, die jaarlijks de winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur aanwijst. 'Ik vertegenwoordig daar alle schrijvers die eigenlijk helemaal niet in de Academie thuishoren.'

Aan het nieuws van afgelopen donderdag, dat Torgny Lindgren op 78-jarige leeftijd is overleden, mag helaas niet worden getwijfeld.

Lees ook:

In 2012 sprak Arjan Peters met Torgny Lindgren over de komma, God, zijn ouders en de Nobelprijs. Lees hier het interview.