Van Marten Toonder verschijnt postuum een 'onbekende parel'
©

Van Marten Toonder verschijnt postuum een 'onbekende parel'

Verkrijgbaar vanaf 10 juni

'Een onbekende parel', noemt thrillerschrijver Tomas Ross het onlangs opgedoken misdaadboek Tim McNab zoekt kopij van Marten Toonder (1912-2005). De schrijver, die wereldberoemd werd met zijn 'strips' over Heer Bommel en Tom Poes, schreef de 'whodunnnit' precies tachtig jaar geleden, in 1937. Nu pas is het boek, volgens Ross helemaal geschreven 'in de trant van de jaren dertig' uitgegeven.

Het verhaal gaat over de reis van de S. S. Wega van Rotterdam naar Zuid-Amerika. Elk hoofdstuk wordt ingeleid met een korte inleiding over wat komen gaat. Aan boord van het schip dat onder de leiding van kapitein Sixma vaart, vinden we onder meer journalist Tim McNab en Otto Braun, een effectenmakelaar uit Hamburg. De Duitser wordt - in de beste traditie van Agatha Christie - tijdens de reis dood aangetroffen.

'Een uniek pareltje, zeker in vergelijking met het werk van vaderlandse misdaadauteurs die toentertijd de toon zetten'

Tomas Ross, thrillerschrijver

Citaat: 'Daar, voorover liggend over de opklaptafel die tegen de zijwand van de hut is vastgemaakt, lag Braun; een bloedstraal liep vanaf zijn linkerslaap langs zijn gezicht, zijn linkerarm hing slap naast hem neer en slingerde met de bewegingen van het schip mee. Hij was dood.'

Ross is in zijn voorwoord van het boek lyrisch over deze passage, en de rest van het boek: 'Kom daar eens om bij Bommel en Tom Poes met schurken als Sickbock, Hocus P. Pas, Bul Super en Hiep Hieper, waarmee Toonder vijf jaar later furore maakte. Een uniek pareltje, zeker in vergelijking met het werk van vaderlandse misdaadauteurs die toentertijd de toon zetten, zoals Ivans, Willy Corsari en Havank.'

Volgens kleinzoon Irwin M. Toonder maakte zijn grootvader in de jaren dertig zelf een bootreis naar Zuid-Amerika. Hij voer in 1931 als 19-jarige mee op het schip van zijn vader, kapitein Marten Toonder senior. 

Irwin Toonder: 'Het is duidelijk dat mijn grootvader zijn eigen vader, Marten Toonder senior, de zeekapitein, als inspiratiebron heeft gebruikt. Kort voordat mijn vader stierf, mocht ik een stapel brieven inzien die hij had bewaard als zijn meest waardevolle bezit. Het waren brieven van mijn overgrootvader aan zijn nog ongeboren kleinkind Eiso, geschreven van januari 1936 tot februari 1941, toen mijn vader nog net geen vijf jaar oud was. De vaarroutes, de passagiers en de weersomstandigheden in de brieven vormen een herkenbaar scenario.'

De kleinzoon vervolgt: 'Kapitein Sixma wordt in het boek door MacNab 'cappy' en 'ouwe walrus' genoemd - 'cappy' als blauwdruk voor de latere Toondercreatie Kappie en 'ouwe walrus' als die voor Kapitein Wal Rus. Beiden zijn een afspiegeling van mijn overgrootvader, kapitein Toonder.' De reis van de jonge Marten Toonder naar Zuid-Amerika leverde niet alleen het boek Tim McNab zoekt kopij op, de jongeman raakte in Buenos Aires zo gefascineerd door het werk van de latere Disneymedewerker Dante Quinterno (een van zijn bekendste creaties is de indiaan Patoruzú) dat hij besloot tekenaar te worden. 

Bij terugkomst ging hij werken als tekenaar bij de Nederlandsche Rotogravure Maatschappij. In 1938 begon hij voor zichzelf. Een jaar eerder legde hij de laatste hand aan Tim McNab zoekt kopij, de 'whodunnit' zonder tekeningen, die decennia lag te verstoffen in de archieven van het Letterkundig Museum. Nu ziet het dan in een mooie uitgave alsnog het licht. We hebben er ('godsamme, een heuse detective van Marten Toonder, waarom had ik die niet', verzucht rasverzamelaar Ross in zijn voorwoord) lang op moeten wachten.  Maar beter laat dan nooit, of, in de laatste woorden van kapitein Sixma, een van de hoofdpersonen uit het boek: 'Alles gaat zoals het gaan moet.'  Waarna de zeeman tevreden een pijp opsteekt.   

Tim MacNab zoekt kopij wordt zaterdag 10 juni om 17.00 uur officieel overhandigd aan kleinzoon Irwin M. Toonder in Boekhandel Van Rossum in Amsterdam (Uitgeverij Personalia, 144 pagina's, 17,95 euro).