Hans Keilson was in september 2010 te gast bij DWDD. (Screenshot)
Hans Keilson was in september 2010 te gast bij DWDD. (Screenshot) © UNKNOWN

Schrijver Hans Keilson (101) overleden

De Duits-Nederlandse schrijver en psychoanalyticus Hans Keilson is vandaag overleden in een ziekenhuis in Hilversum. Dat meldde zijn Duitse uitgever S. Fischer Verlag in Frankfurt am Main.

De in Duitsland geboren Joodse schrijver werd 101 jaar oud. Hij kwam tijdens het bewind van de nazi's in 1936 naar Nederland. Keilsons ouders zijn vermoord in het concentratiekamp Auschwitz.

Herontdekt
Als schrijver werd hij herontdekt in 2010, nadat hij in de Amerikaanse krant The New York Times lovende kritieken kreeg. Recensente Francine Prose noemde Keilson een 'genius' die tot 's werelds beste schrijvers behoort. Prose roemde de boeken In de ban van de tegenstander en Komedie in mineur als Keilsons meesterwerken.

In 2009, op zijn honderdste verjaardag, werd Keilson benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.

Geneeskunde
Keilson werd op 12 december 1909 geboren in het Duitse Freienwalde. Hij studeerde geneeskunde in Berlijn. Zijn eerste roman, Das Leben geht weiter (1933), werd door de nazi's verboden.

Enkele jaren later, in 1936, emigreerde de Joodse Keilson op aandringen van zijn uitgever naar Nederland. Na de Duitse inval in 1940 dook Keilson onder in Delft. Het echtpaar waar hij onderdook, inspireerde hem tot zijn boek Komedie in mineur (1947). In die periode bezocht hij ondergedoken Joodse kinderen die opstandig waren en voor moeilijkheden zorgden.

Later hoorde Keilson dat zijn ouders om het leven waren gekomen in het concentratiekamp Auschwitz. Na de oorlog werkte Keilson als arts en psychiater. Hij behandelde onder meer getraumatiseerde Joodse wezen.

Holocaust
De oorlog en de holocaust speelden een grote rol in Keilsons werken. Zijn boek In de ban van de tegenstander, dat door veel critici als zijn meesterwerk wordt gezien, had als thema vijandschap. Het beschrijft de gedachten van een Joodse jongen tijdens de opkomst van Hitler en het nazisme, zonder dat in het boek de woorden Jood, Hitler of nazi worden genoemd. Het werk kreeg kritiek te verduren, omdat het 'te mild' zou zijn voor de nazi's.

Keilson heeft altijd benadrukt dat het hem nooit te doen is geweest een plaats in de literaire wereld te veroveren. Hij vond zich boven alles medicus.

Genie
Keilson werd vorig jaar herontdekt als schrijver. In de Amerikaanse krant The New York Times werd Keilson een 'genie' genoemd, die bij de beste schrijvers ter wereld hoorde. Sindsdien was hij veelvuldig onderwerp van media-aandacht.

Enkele weken geleden verscheen een interview met hem in de Volkskrant. Gevraagd naar wat volgens hem geluk is, antwoordde Keilson in de kenmerkende stijl van zijn schrijverschap en levensloop: 'Geluk is een diepe tevredenheid met wat je is overkomen en hoe je daarmee bent omgegaan.'

Keilson schreef onder meer de boeken In de ban van de tegenstander, Komedie in mineur, Het leven gaat verder, Daar staat mijn huis en In het doolhof der liefde.